II GZ 407/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5847/22 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr: DPR.720.6.2021.256 w sprawie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 27 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5847/22, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 232 §1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę M. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej: BFG) z 29 września 2022 r., w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na powyższą decyzję BFG. Pismem z 20 czerwca 2024 r., będącym wykonaniem zarządzenia z 24 maja 2024 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału bądź uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi lub Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz trzech odpisów skargi - w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W tej samej kopercie przesłano zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie zostało doręczone skutecznie pełnomocnikowi w dniu 1 lipca 2024 r. (dowód: zpo., k. 30). Sąd I instancji podniósł, że 8 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na powyższe wezwanie przysłał odpis pełnomocnictwa do reprezentacji skarżącej przed sądami administracyjnymi (k. 33), dowód uiszczenia wpisu od skargi (k. 34) oraz trzy wydruki komputerowe skargi nie podpisane ani nie poświadczone za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika. Odrzucając skargę WSA wyjaśnił, że chociaż pełnomocnik skarżącej przysłał wystarczającą liczbę kopii skargi, to jednak nie mogą one być uznane za odpisy skargi, gdyż nie zostały podpisane ani uwierzytelnione. Sąd stwierdził, że w miejscu podpisu widniał mechaniczny wydruk imienia i nazwiska oraz tytuł zawodowy pełnomocnika. W tej sytuacji, według WSA, nadesłanych przez pełnomocnika skarżącej wydruków komputerowych skargi, nie można było potraktować jako odpisów skargi. Uznał więc Sąd, że pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych skargi, do uzupełnienia których został wezwany. Pełnomocnik skarżącej wraz z wezwaniem o braki formalne skargi został pouczony o konsekwencjach procesowych niewypełnienia wezwania. Sąd podkreślił, że nieprawidłowe wypełnienie wezwania sądu jest równoznaczne z niewypełnieniem wezwania. Do dnia wydania postanowienia z 27 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braku formalnego skargi w postaci nadesłania trzech odpisów skargi. Sąd przypomniał, że aby mógł uznać braki formalne skargi za uzupełnione prawidłowo, to każdy z jednostkowych braków formalnych musiałby zostać uzupełniony. Podstawą odrzucenia skargi przez WSA był art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Wpis sądowy zwrócono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając, że jest błędne oraz wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podnosił m.in., że przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) dotyczące konieczności własnoręcznego podpisania odpisu skargi nie są jasne i wymóg podpisania przez pełnomocnika odpisów skargi nie jest przedstawiony w sposób wyraźny jako formalny obowiązek niezbędny do dalszego procedowania. Przywołał także procedurę zwrotu pisma bez wezwania do usunięcia jego braków, obecną w postępowaniu cywilnym (art. 1301a k.p.c.), lecz, jego zdaniem, możliwą do zastosowania w postępowaniu administracyjnym w drodze analogii. Wywodził, że zważywszy na nieścisłości wynikające z literalnego brzmienia przepisów k.p.a. oraz na brak utrwalonej praktyki orzeczniczej w tej sferze postępowania administracyjnego, naturalnym byłoby korzystanie z reguł wytworzonych na gruncie postępowania cywilnego per analogiam oraz z fundamentalnych zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącej organ mógł wybrać odmienny kierunek działania w zgodzie z jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego, tj. z zasadą rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony wynikającą z art. 7a k.p.a. Ponadto, pełnomocnik wskazał, że organ administracji publicznej ma obowiązek, wynikający z art. 8 k.p.a., działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Jej zdaniem, działanie organu w przedmiotowej sprawie nie realizuje tej zasady. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Mając na uwadze konstrukcję kontrolowanego uzasadnienia, wymaga wyjaśnienia, że przepis art. 194 § 3 p.p.s.a. określając wymogi formalne zażalenia stanowi, że jest ono pismem procesowym, które powinno czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie oraz zwięzłe uzasadnienie. Nie wymaga wspominana regulacja wskazania w zażaleniu podstaw zaskarżenia, lecz tylko zwięzłego uzasadnienia zażalenia, czyli wskazania uchybień postępowania, które według skarżącego uzasadniają zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia lub zarządzenia (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WKP 2016, komentarz do art. 194, t. 15,16,17). Jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie NSA z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1048/14; 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 424/10; 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 111/15; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionych kryteriów, zażalenie skarżącej, skoro zawiera wskazanie zaskarżonego postanowienia, wniosek o jego uchylenie oraz uzasadnienie, podlegało rozpoznaniu, mimo braku wskazania podstaw, a z kolei w uzasadnieniu powołanie przepisów, które w ogóle nie mają zastosowania w sprawie. Pełnomocnik skarżącej nie dostrzegł, że ocenie Sądu I instancji podlegała skarga do tego Sądu w kontekście jej braków formalnych. Zastosowanie więc miały przepisy p.p.s.a., gdyż z chwilą wniesienia skargi zaczął się etap sądowy (por. art. 52, art. 53, art. 54, art. 54a p.p.s.a.). Regulacja p.p.s.a. w tym zakresie jest kompletna i nie ma potrzeby, a tym bardziej podstaw do poszukiwania regulacji mających uzupełniać przepisy p.p.s.a. w tej kwestii. Wymagania dotyczące pism w postępowaniu sądowym zasadniczo zawarte zostały w Rozdziale 1 Działu III p.p.s.a. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, jednym z wymogów formalnych skargi jest wynikający z art. 47 § 1 p.p.s.a. obowiązek dołączenia do niej jej odpisów dla doręczenia ich stronom. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie, bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 49 § 1 p.p.s.a., w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednakże z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika inny rygor, gdyż jeżeli nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd skargę odrzuca. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie pozostaje rozstrzygnięcie, czy nadesłane wydruki komputerowe skargi bez złożonego na nich podpisu bądź uwierzytelnienia, mogą zostać uznane za jej odpisy. W przepisach p.p.s.a. brak jest wprawdzie definicji legalnej odpisu pisma procesowego, jednakże w orzecznictwie podkreśla się, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, ale zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (por. wyrok NSA z 5 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 774/06, postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 927/09). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego jest zatem jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Nie budzi wątpliwości, że elementem treści pisma procesowego jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, co wprost wynika z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a., podpis musi być własnoręczny. Tym samym jest to jedyny element treści pisma procesowego, dla którego ważności nie jest obojętne, w jakiej formie jest złożony. Skoro, jak wyjaśniono, podpis jest elementem treści pisma procesowego wymienionym w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., to odpis pisma procesowego dla zachowania zgodności co do treści z oryginałem również musi zawierać podpis. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż złożenie własnoręcznego podpisu na odpisie pisma procesowego nie jest wymagane tylko wówczas, jeżeli na odpisie odwzorowany jest własnoręczny podpis (np. gdy odpis jest fotokopią oryginału pisma zawierającego ten podpis). W sytuacji natomiast, gdy na odpisie brak jest odwzorowanego własnoręcznego podpisu (np. gdy jest to wydruk komputerowy czyli wydruk przedstawiony w formie papierowej), podpis ten musi zostać złożony własnoręcznie na odpisie. Wymóg złożenia w opisanej sytuacji własnoręcznego podpisu na odpisie jest bowiem jedynym sposobem na umieszczenie tego elementu pisma procesowego na odpisie, co pozwoli zapewnić zgodność treści odpisu z oryginałem. Brak podpisu na odpisie powoduje, że egzemplarz ten nie jest zgodny co do treści z podpisanym własnoręcznie oryginałem pisma procesowego i tym samym nie stanowi odpisu w rozumieniu art. 47 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 12 września 2024 r., sygn. akt II GZ 371/24 oraz powołane w nim orzecznictwo; 10 listopada 2022 r., sygn. akt I OZ 503/22; 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 105/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji właściwie ocenił, że pełnomocnik skarżącej nie wykonał prawidłowo wezwania do usunięcia braków formalnych skargi w zakresie żądania nadesłania jej trzech brakujących odpisów, gdyż jeden odpis i to w prawidłowej formie został złożony wraz ze skargą. Nadesłane egzemplarze pisma nie zawierały własnoręcznego podpisu strony w jakiejkolwiek formie (były to komputerowe wydruki), nie zostały również poświadczone za zgodność z oryginałem, a zatem w tym zakresie nie były zgodne co do treści z oryginałem złożonej skargi, na której został złożony własnoręcznie podpis przez pełnomocnika. Sąd I instancji prawidłowo więc przyjął, że skoro na nadesłanych egzemplarzach pisma brak jest odwzorowanego podpisu, to nie można ich uznać za odpisy w rozumieniu art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. Brak zgodności treści odpisów z oryginałem skargi w tym zakresie upoważniał WSA do uznania, że wezwanie do usunięcia jej braków formalnych nie zostało wykonane w sposób prawidłowy, co skutkować musiało odrzuceniem skargi. Jednocześnie wymaga podkreślenia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych złożonego środka zaskarżenia zostało sformułowane w sposób prawidłowy i zawierało właściwe pouczenie o skutkach jego niewykonania. W sprawie skarżąca reprezentowana była przez pełnomocnika profesjonalnego w osobie adwokata i to do niego skierowane zostało wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wzorzec staranności zawodowej pełnomocnika zawodowo trudniącego się świadczeniem pomocy prawnej obejmuje jego profesjonalizm w sprawach, których prowadzenia się podejmuje. Z profesjonalizmem zaś należy z pewnością łączyć posiadanie przez zawodowego pełnomocnika wiedzy odnośnie do tego, że odpis pisma procesowego wymaga bezwzględnego poświadczenia jego zgodności z oryginałem oraz podpisania. Dlatego nie można skutecznie stawiać Sądowi I instancji zarzutu, że nie wezwał pełnomocnika do podpisania czy uwierzytelnienia nadesłanych odpisów skargi, bowiem nie było ku temu podstaw prawnych wobec prawidłowego sformułowania wezwania z 20 czerwca 2024 r. (vide: k. 27-28 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.