II GZ 405/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C, P, na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 195/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. P. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2013 r. Nr . w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł.postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 195/14 wydanym na skutek sprzeciwu C. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 marca 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy. C. P. (dalej: "skarżący") złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ustalono wpis od skargi na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2013 r. w kwocie 100 zł. Zdaniem Sądu pierwszej instancji sytuacja finansowa skarżącego nie wypełniła przesłanek przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym jak i częściowym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Z danych zawartych we wniosku o prawo pomocy wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiąga dochody z tytułu działalności gospodarczej (transport drogowy taksówką) w wysokości od 5000 do 6000 zł. oraz nie posiada oszczędności i przedmiotów przekraczających wartość 3000 Euro. Skarżący wyjaśnił, że na miesięczne koszty utrzymania składają się: koszty z tytułu najmu mieszkania (1300 zł), koszty eksploatacyjne mieszkania (100 -150 zł) oraz koszty wyżywienia (1000 zł). Ponadto wskazał na wydatki związane z wykonywaną działalności gospodarczą, które obejmują: ratę kredytu za samochód (1500 zł), eksploatację pojazdu (500 zł), marżę dla operatora firmy taksówkowej (450 zł), koszty paliwa (1200 - 1800 zł), ubezpieczenie pojazdu (210 zł) oraz składki na ubezpieczenia społeczne (1000 zł). Skarżący wyjaśnił, że wymienione koszty prowadzenia działalności gospodarczej przewyższają uzyskiwany przez niego dochód i w tej sytuacji nie jest on w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą są jej nieodłącznym elementem. Tym samym nie można z faktu ich ponoszenia czynić argumentu, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć należności publicznoprawnych związanych z postępowaniem sądowym. Skoro skarżący stwierdza, że uzyskiwany dochód jest niższy od kosztów związanych z prowadzeniem i utrzymaniem działalności gospodarczej, to tym samym skarżący dysponuje, zdaniem Sądu, środkami z innych źródeł na pokrycie tych strat. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego umożliwia mu poniesienie kosztów wpisu od skargi w wysokości 100 zł. C. P.wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. polegające na stwierdzeniu, że nie wykazał on braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, a tym samym nie spełnił warunków otrzymania prawa pomocy, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponieważ przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (transport drogowy taksówką) w wysokości od 5000 do 6000 zł. oraz nie posiada oszczędności i przedmiotów przekraczających wartość 3000 Euro. Skarżący wyjaśnił, że na miesięczne koszty utrzymania składają się: koszty z tytułu najmu mieszkania (1300 zł), koszty eksploatacyjne mieszkania (100 -150 zł) oraz koszty wyżywienia (1000 zł). Ponadto wskazał na wydatki związane z wykonywaną działalności gospodarczą które obejmują: ratę kredytu za samochód (1500 zł), eksploatację pojazdu (500 zł), marżę dla operatora firmy taksówkowej (450 zł), koszty paliwa (1200-1800 zł), ubezpieczenie pojazdu (210 zł) oraz składki na ubezpieczenia społeczne (1000 zł). Przedstawione przez skarżącego informacje na temat jego sytuacji majątkowej pozwalają stwierdzić, że dysponuje on środkami finansowymi pozwalającymi uregulować koszty związane z opłaceniem wpisu sądowego od skargi (100 zł). Skarżący nie udowodnił, że opłacenie wpisu sądowego od skargi spowoduje na tyle istotny uszczerbek majątkowy, którego konsekwencją będzie brak środków dla utrzymania koniecznego skarżącego. Koszty zakupu paliwa, składek na ubezpieczenia społeczne oraz koszty ubezpieczenia pojazdu i marży dla operatora taksówki, na które powołuje się skarżący, nie mogą być traktowane jako wydatki zmniejszające zdolność płatniczą wnioskodawcy w świetle kryteriów przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wymienione przez skarżącego wydatki jak przykładowo zakup paliwa stanowią koszt uzyskania przychodu i stanowią stały element działalności gospodarczej a następnie podlegają odliczeniu przy rozliczeniu podatkowym przedsiębiorcy. Tak więc nie jest to trwały wydatek lub strata jaką ponosi przedsiębiorca, lecz jest to wydatek, który jest rekompensowany. Skarżący nie spełnił zatem warunków przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i w związku z tym brak było podstaw do pozytywnego załatwienia jego wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była więc prawidłowa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.