II GZ 393/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1143/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 19 maja 2023 r. nr SKO.407.KO.802.50.2023 w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1143/23, po rozpoznaniu wniosku P. G. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 19 maja 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że P. G. wniósł skargę na wskazaną wyżej decyzję SKO w przedmiocie skierowania skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie uzasadniając go w żaden sposób. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji WSA wskazał na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz stwierdził, że wnioskodawca, poza złożeniem wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, w żaden sposób nie wykazał na czym konkretnie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków miałoby polegać. WSA stwierdził ponadto, że skarżący nie wykazał, że jeśli decyzja zostanie wykonana przed wydaniem prawomocnego orzeczenia sądowego, wówczas może nastąpić konkretne wydarzenie, które będzie miało charakter nieodwracalny. W ocenie WSA, wnioskodawca nie wykazał zatem ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Równocześnie wskazał, że brak przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie przesądza o losie skargi i zaskarżona decyzja zostanie poddana odrębnemu badaniu pod kątem zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. G., zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne ustalenie, że w sprawie nie występowały przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji SKO, a nadto, że skarżący nie wykazał przesłanek ustawowych określonych art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, że zaskarżając ww. decyzję SKO wskazał na bezprzedmiotowość postępowania wobec niego. Skarżący podniósł, iż jest kierowcą zawodowym. Posiadał kwalifikacje do prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których obowiązują kategorie prawa jazdy: AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE, T, przy czym jako kierowca zawodowy musi okresowo przechodzić badania pozwalające na przedłużenie utrzymania uprawnień dla prowadzenia pojazdów określonego typu. Ta okoliczność została przez niego wykazana dołączoną do skargi kserokopią dokumentu prawa jazdy, z którego wynikają okresy ważności prawa jazdy dla określonych kategorii. W jego ocenie, w tych okolicznościach w pełni uzasadniony był wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi. Zdaniem wnioskodawcy, w sytuacji, gdy postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne, prowadzone w sprawie predyspozycji psychologicznych skarżącego do prowadzenia pojazdów mechanicznych, toczą się ponad 6 lat, w którym to okresie skarżący odnawiał kwalifikacje dotyczące prowadzenia pojazdów mechanicznych, co wiązało się także z przeprowadzaniem badań w tym psychologicznych i w tym okresie przez cały czas pracował jako kierowca, kierowanie go ponownie na badania jest co najmniej niezrozumiałe, tym bardziej że wykonanie tej decyzji przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu spowoduje, że będzie on traktowany jako osoba niemająca kwalifikacji do wykonywania zawodu, co z kolei przełoży się na brak możliwości kontynuowania pracy w zawodzie. Wskazał również, iż ma 53 lata, nie wykonywał innej pracy i nie ma innego źródła utrzymania, a więc uzyskanie możliwości zatrudnienia w innym zawodzie, bez kwalifikacji jest praktycznie niemożliwe. Skutek w postaci utraty jedynego źródła utrzymania stanowi niewątpliwie, w jego ocenie, znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., co przemawia za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zauważyć należy, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że złożony wniosek nie zawiera argumentacji, która przedstawiałaby możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, które muszą zostać we wniosku wskazane i uprawdopodobnione. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Zastosowanie przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagałoby wykazania przez skarżącego, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji powstaną takie skutki, które trzeba rozpatrywać w kategoriach trudnych do odwrócenia bądź znacznej szkody. Oczywiste jest, iż wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się z pewnymi dolegliwościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie, zaangażowanie czasowe), jednak nie rodzi to powstania wobec skarżącego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Spełnienia jakichkolwiek innych ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji strona zaś nie wykazała, bowiem jej wniosek nie zawiera żadnej argumentacji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne/lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest jednolite. Uznaje się, że decyzja wydana w tym przedmiocie sama w sobie nie wywołuje ani trudnych do odwrócenia skutków, ani nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ bezpośrednio nie ma wpływu na uprawnienia do kierowania pojazdami (vide: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 98/20). Stwierdzić należy, że bezpośrednią konsekwencją takiej decyzji nie jest cofnięcie posiadanych uprawnień, a jedynie konieczność poddania się badaniu psychologicznemu, zaś dopiero z ewentualną, a więc wciąż hipotetyczną, decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami można wiązać konsekwencje w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Dotkliwość związana z wykonaniem zaskarżonej decyzji, chociaż nie można jej wykluczyć, jest podyktowana celem, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego. W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe, tym bardziej, że wniosku zawartego w skardze nie uzasadniono w sposób przemawiający za zastosowaniem w sprawie ochrony tymczasowej. Skarżący wskazał jedynie, że w jego ocenie niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe, jednakże nie przedstawił żadnych okoliczności, które wskazywałyby na spełnienie w jego przypadku ustawowych przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. i warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. Uniemożliwiło to Sądowi I instancji zbadanie, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki określone w ww. przepisie. Skoro zatem skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek przekonującej argumentacji na poparcie swojego żądania, WSA nie miał możliwości ocenienia, jak w istocie zmieniłaby się sytuacja strony po wykonaniu decyzji. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.