II GZ 374/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R.P. na zarządzenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SAB/Wa 68/20 w zakresie pozostawienia wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania w sprawie ze skargi R.P. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem z 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SAB/Wa 68/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek R.P. o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R.P. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego. Zarządzenie to doręczono R.P. oraz r.pr. P.W., działającemu jako pełnomocnik Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni 5-6 listopada 2013 r. (dalej "Komisja"). Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył R.P., wnosząc o jego uchylenie. Odpis zażalenia przesłano r.pr. P.W., a następnie – wyniku wykonania zarządzenia sędziego NSA – Ministrowi Sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone zarządzenie należało uchylić. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Omawiany przepis ma zastosowanie również w postępowaniu zażaleniowym na mocy art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie, nieważność postępowania z ww. przyczyny zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (por. wyrok NSA z 28 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2086/19), jeśli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por wyrok NSA z 11 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2539/18). Na gruncie niniejszej sprawy NSA stwierdził, że zaszła nieważność postępowania, ponieważ Minister Sprawiedliwości został pozbawiony udziału w sprawie. Minister, którego bezczynność została zaskarżona, nie złożył bowiem odpowiedzi na skargę, nie ustanowił pełnomocnika, któremu doręczane były pisma w toku postępowania – w tym zaskarżone zarządzenie, ani nie uczestniczył w inny sposób w postępowaniu. Działający w sprawie pełnomocnik został bowiem umocowany przez Komisję, a nie przez Ministra Sprawiedliwości. W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżone zarządzenie na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 i art. 197 § 2 w związku z art. 198 p.p.s.a.