II GZ 348/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2684/20 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku oraz zwrotu opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 października 2020 r. nr KOC/4972/AI/20 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z 31 maja 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2684/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. Sp. z o.o. w W., odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 26 października 2020 r., w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży i zwrócił skarżącej opłatę kancelaryjną od wniosku o uzasadnienie. Przedstawiając stan sprawy WSA stwierdził, że wyrokiem z 21 kwietnia 2021 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę W. Sp. z o.o. na ww. decyzję SKO w Warszawie. Stosownie do zarządzenia z 21 kwietnia 2021 r., pismami z 22 kwietnia 2021 r. odpis sentencji wyroku doręczono zarówno pełnomocnikowi skarżącej jak i organowi. Odpis sentencji wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26 kwietnia 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 116). Do pisma strony z 26 maja 2021 r. zatytułowanego "Uzupełnienie wniosku o uzasadnienie wyroku" pełnomocnik skarżącej załączył m. in. "Wniosek o uzasadnienie wyroku", które zostały nadane w jednej przesyłce w urzędzie pocztowym 26 maja 2021 r. (na co wskazuje data stempla pocztowego na kopercie - k. 115). Wniosek o uzasadnienie został prawidłowo opłacony. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. Sąd I instancji odmówił sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku z dnia 21 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2684/20. Sąd podkreślił, że wyrok w sprawie został wydany na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021 r., a odpis sentencji tego wyroku został skutecznie doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26 kwietnia 2021 r. Oznacza to, że z żądaniem sporządzenia uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku skarżąca mogła wystąpić najpóźniej w dniu 4 maja 2021 r. Tymczasem strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła z wnioskiem o uzasadnienie powyższego wyroku dopiero w dniu 26 maja 2021 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia. Na powyższe postanowienie WSA spółka wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GZ 415/21, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. NSA zwrócił uwagę na nowe okoliczności, które pojawiły się w sprawie, a do których Sąd I instancji nie odniósł się w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Mianowicie skarżąca zarzuciła w zażaleniu naruszenie art. 141 § 2 w zw. z art. 83 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej też jako: p.p.s.a.) poprzez nieuprawnione przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej nie dochował ustawowego terminu do złożenia wniosku. Tymczasem, jak twierdzi skarżąca, wniosek ten został nadany w "placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w Konfederacji Szwajcarskiej" w dniu 3 maja 2021 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu. Na dowód tego skarżąca dołączyła dokumenty, które, jej zdaniem, potwierdzają skuteczne wniesienie pisma procesowego. W związku z zaistniałymi nowymi okolicznościami Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając postanowienie Sądu I instancji, nakazał mu ocenę przedłożonych przez pełnomocnika skarżącej dokumentów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r., Sąd I instancji ponownie odmówił sporządzenia uzasadnienia od wyroku z dnia 21 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu tego postanowienia WSA wskazał, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, z racji złożenia po terminie, nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji przytoczył treść art. 141 § 1 i 2 p.p.s.a. i stwierdził, że odpis sentencji wyroku z dnia 21 kwietnia 2021 r. został skutecznie doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26 kwietnia 2021 r., co oznacza, że z żądaniem sporządzenia uzasadnienia wyroku strona mogła wystąpić najpóźniej w dniu 4 maja 2021 r. Tymczasem strona wystąpiła z wnioskiem o uzasadnienie wyroku dopiero w dniu 26 maja 2021 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym także dokumentacji załączonej do zażalenia na postanowienie z dnia 5 sierpnia 2021 r., WSA nie uznał, że stosowny wniosek został złożony przez skarżącą w dniu 3 maja 2021 r. Analizując załączone do zażalenia kopie dokumentów w postaci koperty oraz nieprzetłumaczonego potwierdzenia nadania przesyłki, a także biletu lotniczego, który ma dowodzić, że w dacie nadania przesyłki pełnomocnik przebywał poza granicami kraju, Sąd podniósł, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż dana zawartość przesyłki w postaci ww. wniosku została wniesiona do tutejszego Sądu skutecznie. Zdaniem WSA, pełnomocnik skarżącej, w chwili powzięcia informacji o tym, że przesyłka nie wpłynęła do Sądu, nie podjął typowej dla zaistniałej sytuacji czynności, czyli złożenia reklamacji usługi pocztowej, w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, o znaczeniu mającym wpływ na przebieg postępowania. W ocenie Sądu I instancji, dopiero wyczerpanie tej drogi i uzyskanie stanowiska operatora pocztowego co do zasadności bądź nie, złożonej reklamacji, stanowiłoby potwierdzenie faktu doręczenia (lub braku doręczenia) przesyłki do Sądu. Zdaniem WSA, nie zostały zatem wyczerpane wszystkie środki prowadzące do wykazania, że ww. przesyłka wraz z zawartością, tj. wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku, została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego świadczącego powszechne usługi pocztowe w Konfederacji Szwajcarskiej w sposób prawidłowy. Zażalenie na to postanowienie wniosła spółka, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 45 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku, co pozbawia Skarżącą zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu; - art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku, pomimo, że pełnomocnik Skarżącej wykazał dowodowo oddanie pisma - wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w placówce pocztowej Konfederacji Szwajcarskiej w dniu 3 maja 2021 r. z zachowaniem ustawowego terminu oraz nieznajdujące oparcia w przepisach prawa uznanie, że dowodem potwierdzającym nadanie przesyłki byłaby reklamacja pocztowa, której pełnomocnik Skarżącej nie złożył; - art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 1143 § 3 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego celem ustalenia treści prawa obcego - prawa pocztowego Konfederacji Szwajcarskiej w sytuacji, gdy Sąd nie miał wiedzy, czy w prawie szwajcarskim obowiązuje m.in. odpowiednik polskiego airt. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041), zgodnie z którym potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego, a także art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo pocztowe oraz § 41 ust. 2 Regulaminu świadczenia usług powszechnych, zgodnie z którymi to przepisami stosownego zgłoszenia reklamacji może dokonać nie tylko nadawca przesyłki, ale również adresat przesyłki, który ma wątpliwości co do jej nadania, czyli w przedmiotowej sprawie - Sąd, a następnie w przypadku potwierdzenia, że takie, analogiczne jak polskie, przepisy obowiązują w Konfederacji Szwajcarskiej wystąpienie przez Sąd z odnośnym zgłoszeniem reklamacyjnym, co wydaje się uzasadnione w sytuacji, gdy pełnomocnik Skarżącej przedłożył Sądowi urzędowe potwierdzenie rejestrowanego nadania oraz doręczenia przesyłki z dnia 3 maja 2021 r. i w takiej sytuacji to po stronie Sądu kwestionującego doręczenie mu przedmiotowego pisma powinno być dowodowe obalenie domniemania nadania i doręczenia przesyłki do Sądu przez pełnomocnika Skarżącej. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w jego petitum i stanowiska skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do poznania uzasadnienia rozstrzygnięcia sądu stanowi jedną z najważniejszych gwarancji realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, co słusznie zauważył pełnomocnik skarżącej w złożonym zażaleniu. Jak podkreślał Trybunał Konstytucyjny: "Uzasadnianie orzeczeń sądowych jest decydującym komponentem prawa do rzetelnego sądu jako konstytucyjnie chronionego prawa jednostki. Uzasadnienie sądowe pełni następujące funkcje: – wymusza samokontrolę sądu, który musi wykazać, że orzeczenie jest materialnie i formalnie prawidłowe oraz odpowiada wymogom sprawiedliwości; – dokumentuje argumenty przemawiające za przyjętym rozstrzygnięciem; – jest podstawą kontroli zewnętrznej przez organy wyższych instancji; – służy indywidualnej akceptacji orzeczenia; – umacnia poczucie zaufania społecznego i demokratycznej kontroli nad wymiarem sprawiedliwości; – wzmacnia bezpieczeństwo prawne" (por. wyrok TK z 16 stycznia.2006 r., SK 30/05, OTK-A 2006/1, poz. 2). W związku z powyższym wskazać należy, że orzeczenie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku nie powinno budzić żadnych wątpliwości i winno zostać wydane dopiero po dokonaniu pełnej analizy okoliczności występujących w sprawie. Sąd I instancji, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu przez NSA, uznał, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie z racji wniesienia go po terminie, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Ocenę taką wywiódł z okoliczności przedstawionych przez skarżącą w zażaleniu na postanowienie z dnia 5 sierpnia 2021 r. oraz dokumentacji załączonej do niego. WSA stwierdził, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób uznać, iż stosowny wniosek został złożony przez skarżącą w dniu 3 maja 2021 r. Zdaniem Sądu, na podstawie załączonych do zażalenia dokumentów nie można jednoznacznie stwierdzić, że zawartość przesyłki w postaci wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku została wniesiona do Sądu skutecznie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił oceny wyrażonej przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Przede wszystkim bazowała ona na braku ustalenia istotnej okoliczności faktycznej. Mianowicie WSA nie zbadał co stało się z nadaną przez pełnomocnika skarżącej w dniu 3 maja 2021 r. w Konfederacji Szwajcarskiej przesyłką o nr [...]. Jak wynika bowiem z akt sprawy, niewątpliwie we wskazanej przez pełnomocnika dacie 3 maja 2021 r., na terenie Konfederacji Szwajcarskiej nadana została na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesyłka rejestrowa o ww. numerze (vide: karta akt sądowych nr 141). Sąd I instancji przyjął, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie wykazują jednoznacznie, iż przesyłka ta zawierała właśnie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 kwietnia 2022 r. Z uzasadnienia skarżonego postanowienia nie wynika jednak, aby dokonał jakiejkolwiek analizy (kontroli), czy przesyłka nadana w dniu 3 maja 2021 r. w ogóle dotarła do Sądu, a jeżeli tak, to z jaką datą trafiła na Biuro Podawcze i jaką miała zawartość. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że dopiero po ustaleniu tej znamiennej okoliczności i zbadaniu, czy przesyłka nadana przez pełnomocnika skarżącej na adres Sądu I instancji w dacie, która mogłaby świadczyć o zachowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w ogóle wpłynęła do WSA i co zawierała, można przesądzić o terminowości złożonego wniosku. Na skutek przedstawionych przez pełnomocnika skarżącej dokumentów mających uwiarygodnić złożenie przedmiotowego wniosku w ustawowym terminie 7 dni, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, które pozwoliłoby obalić twierdzenia skarżącej i zaprzeczałoby wskazanych przez nią okolicznościom, WSA przedwcześnie stwierdził, że nie sposób uznać, iż stosowny wniosek został złożony przez stronę (jej pełnomocnika) w dniu 3 maja 2021 r., a także że nie można stwierdzić, że przesyłka faktycznie zawierała wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tym bardziej Sąd I instancji nie był uprawniony do zajęcia powyższego stanowiska na obecnym etapie postępowania, w sytuacji, gdy sam nie dysponuje żadnym dowodem, że przesyłka zawierała inną zawartość niż wskazuje skarżąca, bądź też, że w ogóle nie została nadana na adres Sądu we wskazanej dacie 3 maja 2021 r. lub do niego nie dotarła, zaś pełnomocnik skarżącej we wskazanym zakresie przedkłada dokumenty, mające uwiarygodnić jego twierdzenia i podnosi, że z nadesłanego wraz z zażaleniem wydruku z system internetowego poczty szwajcarskiej wynika, iż przesyłka o numerze [...] w dniu 10 maja 2021 r. została dostarczona do WSA w Warszawie (vide: karta akt sądowych nr 142). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych okoliczności oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd I instancji winien zbadać, czy na Biuro Podawcze WSA w Warszawie w dacie podanej przez stronę, tj. w dniu 10 maja 2021 r. wpłynęła przesyłka o danym numerze i co ewentualnie zawierała. Stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, wobec niedokonania wskazanych powyżej czynności, należało uznać za przedwczesne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art.197 § 1 i 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.