II GZ 34/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 179/23 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia kompensacyjnego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 maja 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 179/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") odrzucił skargę R. P. (dalej: "skarżący") na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia kompensacyjnego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem z 27 stycznia 2023 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej osobiste podpisanie i odesłanie po podpisaniu do sądu, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została doręczona skarżącemu w dniu 13 lutego 2023 r. W zakreślonym terminie brak formalny skargi nie został usunięty, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Zażalenie od powyższego postanowienia złożył skarżący wnosząc o rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że pismo, czyli list został wysłany listem zwykłym i prawdopodobnie zaginął. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy nie usunięto w wyznaczonym terminie tych braków, mimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia, o czym stanowi art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Braki skargi w rozumieniu ww. przepisów powinny być istotne, to znaczy takie, których nieusunięcie uniemożliwi nadanie sprawie dalszego biegu. W świetle zaś art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna przede wszystkim czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1-3 powołanego przepisu. Podstawowe minimum treści pisma składanego w postępowaniu sądowym określa natomiast art. 46 § 1 pkt 1-5 p.p.s.a, zaliczając do tego katalogu m.in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (pkt 4). Podpis musi być własnoręczny, a odtworzony mechanicznie na piśmie wzór podpisu nie czyni zadość wymogowi przewidzianemu w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Podpis własnoręczny na piśmie procesowym nie może być zastąpiony nie tylko podpisem sporządzonym na maszynie (jak np. w wypadku sporządzenia dokumentu techniką komputerową), ale też żadnym innym podpisem mechanicznym, np. faksymile bądź kserograficzną odbitką własnego podpisu (J. Olszanowski, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2016 r., I OZ 533/16, ZNSA 2017/1/145-152). Wskazane w powołanym przepisie elementy treści pisma (skargi) mają charakter obligatoryjny, a ich brak, w szczególności brak podpisu skarżącego lub osoby go reprezentującej, co do zasady stanowi istotny brak formalny skargi uniemożliwiający nadanie jej dalszego biegu. Wnoszący pismo ma jednakże gwarancję ochrony swojego interesu prawnego, gdyż brak każdego z wymaganych składników treści pisma podlega uzupełnieniu w trybie i na zasadach uregulowanych w art. 49 p.p.s.a. Jeżeli bowiem pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia, a jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie go bez rozpatrzenia. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje w takiej sytuacji skutek jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Naczelny Sad Administracyjny zauważa, że skarga wniesiona przez stronę (przekazana tylko za pośrednictwem wiadomości e-mail) nie zawierała własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej (ani jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika), tym samym w świetle art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - nie zawierała jednego z elementów istotnych skargi. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem, dostrzegając opisany powyżej brak formalny skargi, wezwał do jego usunięcia, wyznaczając stronie termin na dokonanie tej czynności oraz pouczając o skutkach niewykonania wezwania. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu z 27 stycznia 2023 r. w sposób jasny i nie budzący wątpliwości określił formę, termin i rygor usunięcia dostrzeżonych braków skargi wskazując, że należy to uczynić w ciągu 7 dni od daty doręczenia wezwania, poprzez osobiste (własnoręczne) podpisanie skargi i nadesłanie jej po podpisaniu do Sądu, pod rygorem odrzucenia skargi. Nie istniała, więc wątpliwość, co do prawidłowości, ani skuteczności wezwania. Skoro zatem skarga dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu, skarżący został wezwany do usunięcia tej wady w określonym terminie, powiadomiony o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało mu prawidłowo doręczone, w sytuacji nieuzupełnienia braku skargi Sąd pierwszej instancji obowiązany był zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. do jej odrzucenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.