II GZ 32/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1739/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania praktyk podmiotu leczniczego naruszających zbiorowe prawa pacjenta postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") postanowieniem z 22 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1739/23 odmówił Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w [...] (dalej: "skarżący", "Zakład") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rzecznika Praw Pacjenta (dalej: "organ") z [...] czerwca 2023 r. nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania praktyk podmiotu leczniczego naruszających zbiorowe prawa pacjenta. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie wnioskujący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji nakładającej karę w wysokości 43.680 zł może pociągnąć skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że oceny twierdzeń wniosku dokonał w aspekcie przedłożonego wraz z wnioskiem bilansu na dzień 31 grudnia 2022 r. oraz rachunku zysków i strat (powszechnie dostępnego w portalu e-KRS Ministerstwa Sprawiedliwości) dotyczących sytuacji majątkowej spółki. Z dokumentów tych wynika, że podmiot poniósł stratę odpowiednio: w 2021 r. - [...] zł, a w 2022 r. - [...] zł. Zaś przychód podmiotu wynosi odpowiednio: w 2021 r. [...] zł, a w 2022 r. [...] zł, zatem odnotowuje wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim. Sąd zaznaczył, że zwiększają się także aktywa trwałe odpowiednio: w 2021 r. [...] zł, a w 2022 r. [...] zł, co oznacza, że podmiot podjął inwestycje, w środki trwałe w budowie odpowiednio: w 2021 r. [...], a już w 2022 r. [...] zł. Ponadto placówka płaci zobowiązania i zmniejsza wartość pobranych kredytów w porównaniu do roku 2021. Zdaniem Sądu, analiza dokumentów nie potwierdza, by wykonanie zaskarżonej decyzji nakładającej obowiązek uiszczenia kwoty 43.680 zł wraz z odsetkami za zwłokę mogło doprowadzić do tak dalece idących skutków, na które we wniosku wskazała strona skarżąca. Pomimo wykazanej straty, czy obaw podmiotu dotyczących utraty płynności finansowej, opóźnień w płatnościach na rzecz swoich kontrahentów, to jednak o możliwościach płatniczych palcówki świadczy to, że stale zwiększa aktywa trwałe, prowadzi inwestycje, reguluje zobowiązania i pomniejsza wartość przyznanych jej kredytów. W konsekwencji, nawet gdyby przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji negatywnie wpłynie na kondycję finansową skarżącego, to ze wspomnianych dokumentów nie wynika, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tych realiach skarżący nie wykazał, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego, strona jest zatem zobowiązana uprawdopodobnić, że na skutek zapłaty grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. W ocenie Sądu, argumentacja wniosku nie uprawdopodabnia takiego wpływu wykonania decyzji na sytuację strony. W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez: - wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji nakładającej karę w wysokości 43.680 zł może pociągnąć skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków podczas gdy skarżący w skardze z [...] lipca 2023 r. wskazał, że podmiot leczniczy popadnie w opóźnienie w płatnościach na rzecz swoich kontrahentów, co będzie skutkowało wstrzymaniem dostaw, w tym leków, a także naliczeniem odsetek za opóźnienie i rekompensat za koszty odzyskiwania należności, a na poparcie twierdzeń przedstawił bilans za rok 2022, z którego wynika strata na poziomie - [...] zł, - dokonanie błędnej oceny przedłożonego przez skarżącego bilansu poprzez przyjęcie, że skarżący "odnotowuje wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim, zwiększają się także aktywa trwałe (...) podmiot podjął inwestycje (...) placówka płaci zobowiązania", a więc analiza dokumentów nie potwierdza, by wykonanie zaskarżonej decyzji nakładającej obowiązek uiszczenia kwoty 43.680 zł wraz z odsetkami za zwłokę mogłoby narazić skarżącego na szkodę, podczas gdy analiza bilansu za 2022 roku dostarcza wniosków odmiennych, - poprzez uznanie, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu przemawiają wszelkie okoliczności uzasadniające to wstrzymanie podane przez skarżącego w skardze. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że kara pieniężna nałożona na skarżącego stanowi promil jego budżetu w roku obrotowym. Trudno więc zgodzić się z argumentacją, jakoby przedmiotowa sankcja spowodowała utratę płynności finansowej. Zgodnie z ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, organ mógł nałożyć karę w wysokości 500.000 zł. Natomiast w tym przypadku zastosował sankcję w kwocie 43.680 zł, co stanowi zaledwie 8,7% możliwej kary. Zaznaczył, że gdyby skarżący skupił się na współpracy w trakcie postępowania wyjaśniającego, a nie konsekwentnie negował rozstrzygnięcia organu, rzeczona kara nie zostałaby nałożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ustalenie Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie wnioskujący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji nakładającej karę w wysokości 43.680 zł może pociągnąć skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przytoczył we wniosku okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wystąpienia tych konsekwencji. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że z analizy sytuacji finansowej skarżącego nie wynika aby w razie wykonania zaskarżonej decyzji poniósł on wydatki, które groziłyby niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody. Z bilansu na dzień 31 grudnia 2022 r. oraz rachunku zysków i strat wynika, że mimo poniesienia strat przez stronę skarżącą w roku 2021 r. i 2022 r., to porównując jej przychód z 2022 r. z rokiem poprzednim stwierdzić należy, że odnotowuje wzrost. Ponadto podejmuje ona inwestycje, reguluje zobowiązania i spłaca kredyty. To zaś prowadzi do wniosku, że należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że uiszczenie kary pieniężnej nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków finansowych. Nie jest bowiem możliwe stwierdzenie, że wykonanie objętej skargą decyzji mieć będzie choćby potencjalnie negatywny wpływ na bieżącą zdolność strony skarżącej w gospodarowaniu jej środkami finansowymi zwłaszcza, że strona nie przedstawiła swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Należy również zwrócić uwagę, że w zażaleniu skarżący wskazywał m.in. na to, że wszystkie dotacje i darowizny księgowane były na poczet przychodów. Zdaniem NSA, nie podważa to ustalenia, że posiadane przez Zakład środki pieniężne umożliwiają uiszczenie kary pieniężnej i nie stanowi wystarczającego argumentu, że spowoduje to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków finansowych dla skarżącego także i z tej przyczyny, że jak wskazuje organ, nałożona kara stanowi jedynie promil budżetu jednostki w roku obrotowym. Podkreślić ponadto należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z powyższym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. NSA nie rozstrzygnął o kosztach postępowania zażaleniowego ze względu na brak podstawy prawnej dla wydania takiego rozstrzygnięcia.