II GZ 330/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 73/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. K. na uchwałę Rady Powiatu Bolesławieckiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 73/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") odrzucił skargę skargę G. K. (dalej jako: "skarżąca") na uchwałę Rady Powiatu Bolesławieckiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. Pismem z dnia 1 lutego 2023 r. skarżąca wniosła skargę na uchwałę Rady Powiatu Bolesławieckiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego i stwierdzenie nieważności tej umowy. Zażądała stwierdzenia nieważności uchwały. Skarżąca wniosła już wcześniej (pismem z dnia 17 stycznia 2022 r.) skargę na tę samą uchwałę. Wówczas zażądała stwierdzenia nieważności uchwały oraz umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego zawartej pomiędzy Powiatem Bolesławieckim a P. sp. z o.o. z siedzibą w B. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 155/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny Wrocławiu odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Po wnikliwej analizie przepisów procedury oraz prawa materialnego Sąd uznał, że ze względu na brak interesu prawnego strony, skarga podlega odrzuceniu. Należy podkreślić, że skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej wówczas środka zaskarżenia, a postanowienie stało się prawomocne w dniu 25 maja 2022 r. Wskazanym powyżej pismem z dnia 1 lutego 2023 r. ta sama skarżąca zaskarżyła tę samą uchwałę wskazując, że swój interes prawny wywodzi z tych samych przepisów prawa materialnych, co w poprzedniej skardze. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 73/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny Wrocławiu odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem skargi (także skargi z dnia 17 stycznia 2022 r.) była uchwała Rady Powiatu Bolesławieckiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego i w tym zakresie skarga nie została prawomocnie osądzona. Natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 155/22 był interes prawny strony skarżącej i w tym zakresie Sąd już sprawę rozpatrzył i wydał orzeczenie. Sąd wyjaśnił, że badanie interesu prawnego strony nie polega jedynie na formalnym stwierdzeniu, czy interes taki strona postępowania posiada czy nie. Istnienia lub nieistnienia interesu prawnego nie można stwierdzić bez analizy przepisów prawa materialnych, bo to one właśnie określają ten interes. Badanie legitymacji skargowej wymaga wkroczenia w dokonywanie ocen w sferze prawa materialnego, gdyż istnienie interesu prawnego musi zawsze wynikać z przepisów tego prawa. Jeżeli zatem skarga dotyczy tego samego przedmiotu a w sprawie zachodzi tożsamość stron, to Sąd nie znalazł uzasadnienia do badania tej samej sprawy w identycznym stanie prawnym i faktycznym. II Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 73/23 złożyła skarżąca. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uznanie, że rozpoznawana sprawa została już prawomocnie osądzona wobec wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 14 kwietnia 2022 r. w sprawie ze skargi na tę samą uchwałę co zaskarżona w ramach niniejszego postępowania, postanowienia o jej odrzuceniu z uwagi na stwierdzenie braku interesu prawnego po stronie skarżącej, który to interes został oparty obecnie na tożsamych przepisach prawa materialnego, podczas gdy brzmienie art. 171 p.p.s.a. oraz utrwalona linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że postanowienie wskazanego rodzaju nie korzysta z powagi rzeczy osadzonej. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do dalszego prowadzenia. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z cytowanym powyżej przepisem art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W piśmiennictwie prawniczym powstałym na tle powyższego przepisu zwrócono uwagę, iż nie można przyjmować, że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona, jeżeli skarga została odrzucona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, ponieważ orzeczenie takie oznacza jedynie, że sąd sprawy nie rozpoznawał z powodu niedopuszczalności skargi (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 176-177). Wyrażono także pogląd, iż powagę rzeczy osądzonej mogą mieć tylko orzeczenia sądowe rozstrzygające co do istoty sprawę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc tylko wyroki. Tylko wyrok bowiem zawiera ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Żadne prawomocne postanowienie sądu nie ma powagi rzeczy osądzonej. Dotyczy to również postanowień kończących postępowanie sądowe - postanowień odrzucających skargę i umarzających postępowanie (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, s. 519-520). W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r. odrzucił skargę strony skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. powołując się na swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 155/22. Tym ostatnim postanowieniem Sąd również odrzucił skargę strony skarżącej, gdyż uznał, że strona skarżąca nie posiada interesu prawnego. Pomiędzy oboma sprawami zachodzi tożsamości podmiotów i przedmiotu sprawy. Podzielając jednak poglądy doktryny przedstawione powyżej należy stwierdzić, iż prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 155/22. odrzucające skargę strony skarżącej [...] nie będzie korzystać z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). W sprawie bowiem nie doszło w ogóle do rozpoznania skargi, a tym bardziej prawomocnego osądzenia sprawy. W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu błędnie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę strony skarżącej, powołując się niezasadnie na powagę rzeczy osądzonej (por. postanowienie NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1312/07) Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.