II GZ 323/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1633/22 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze sprzeciwu J.P. od decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 24 czerwca 2022 r. nr POD.503.151.2021.WF.3 w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na prowadzenie aptek postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1633/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz J.P. 597 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: J.P. i jego pełnomocnik r.pr. J.K. wnieśli sprzeciwy od decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 24 czerwca 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w sprawie cofnięcia zezwoleń na prowadzenie aptek. Wyrokiem z 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1633/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz 2) zasądził od organu na rzecz skarżącego 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 9 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 19/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku WSA w Warszawie z 26 sierpnia 2022 r. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. NSA stwierdził, że WSA ani nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie kosztów postępowania sądowego, ani nie umotywował zasady zasądzenia kosztów, ani też nie wskazał, co składa się na zasądzoną kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji zasądził od organu na rzecz skarżącego 597 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Sąd wyjaśnił, że skarżący zastępowany był przez pełnomocnika – r.pr. J.K. Zastosował więc stawkę z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm., dalej "rozporządzenie") – 480 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 64d § 1 p.p.s.a., więc z uwagi na § 15 ust. 2 rozporządzenia Sąd pierwszej instancji przyjął, że zasadnym było ustalenie opłaty w wysokości równej stawce minimalnej, tj. w kwocie 480 zł. Sąd zasądził również uiszczony wpis od skargi oraz równowartość uiszczonej opłaty kancelaryjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, z uwzględnieniem nakładu pracy pełnomocnika oraz charakteru oraz stopnia zawiłości sprawy. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wywołanych wniesieniem zażalenia. Zarzucił naruszenie: a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji dalsze niewskazanie w sposób dokładny i rzeczowy podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania sądowego; b) art. 109 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.; dalej "k.p.c.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niewzięcie przez Sąd pod uwagę przy orzekaniu o kosztach postępowania sądowego należnych stronie skarżącej od organu kosztów postępowania uwzględniających nakłady pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika, w tym przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, WSA nadal nie przedstawił rzeczowej i konkretnej, w tym odpowiadającej obowiązującym przepisom, podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Przyznana kwota nie uwzględnia charakteru sprawy, w tym zwłaszcza jej skomplikowania oraz wkładu pracy pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Jak stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisy te stosuje się odpowiednio do sprzeciwu, zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a. Stawki wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika strony – jakim jest radca prawny – określa przytoczone powyżej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 1200 zł, c) w innej sprawie – 480 zł. W niniejszej sprawie nie występowała wartość przedmiotu zaskarżenia, a sprzeciw nie został wywiedziony od decyzji lub postanowienia Urzędu Patentowego, wobec czego jako stawkę minimalną słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął 480 zł. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za zwiększeniem tej stawki. Jak wynika z § 15 ust. 2 rozporządzenia opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. Możliwość ustalenia opłaty w stawce przewyższającej stawkę minimalną w sprawach wymagających rozprawy przewiduje § 15 ust. 3 tego rozporządzenia, jeśli uzasadnia to: 1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartość przedmiotu sprawy; 3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie było możliwości zasądzenia opłaty za czynności pełnomocnika skarżącego w kwocie przewyższającej stawki minimalne, ponieważ w sprawie nie została wyznaczona rozprawa. Wynika to bowiem z literalnej treści § 15 ust. 2 rozporządzenia. Sąd ma jedynie możliwość zasądzenia opłaty w stawce wyższej niż minimalna, jeżeli sprawa wymagała przeprowadzenia rozprawy. Nie ma przy tym znaczenia, że w sprawach sprzeciwu od decyzji, określonego w art. 64a i nast. p.p.s.a. sprawa jest co do zasady rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym. W ocenie NSA, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pozwoliło na poznanie motywów, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji, zasądzając zwrot kosztów postępowania, więc spełniło wymagania stawiane przez art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 i wskazania udzielone przez NSA w postanowieniu z 9 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 19/23. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 109 § 2 k.p.c. NSA stwierdził, że przepis ten nie znajduje zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż – jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na zażalenie – postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje ustawa p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.