II GZ 19/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. P. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 1633/22 w sprawie ze sprzeciwu J. P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 24 czerwca 2022 r. nr POD.503.151.2021.WF.3 w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na prowadzenie aptek postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2022 r. o sygn. akt V SA/Wa 1633/22 i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wyrokiem z 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1633/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze sprzeciwu J. P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 24 czerwca 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na prowadzenie aptek, w pkt 1/ uchylił zaskarżoną decyzję, a w pkt 2/ zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącego 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji nie podał podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ani nie zawarł żadnej argumentacji w tym zakresie. Zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w pkt 2/ powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając wyrok WSA w części pkt 2 oraz wnosząc o zmianę postanowienia w zaskarżonej części poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem nakładu pracy pełnomocnika oraz charakteru i stopnia zawiłości sprawy. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wywołanych wniesieniem niniejszego zażalenia. Zaskarżonemu w części pkt 2/ wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w zakresie dotyczącym pkt 2 przedmiotowego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w przedmiocie kosztów postępowania sądowego oraz niewyjaśnienie podstawy wyliczenia i ustalenia kwoty w wysokości 597,00 złotych; b) art. 109 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.c.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niewzięcie przez Sąd pod uwagę przy orzekaniu o kosztach postępowania sądowego, należnych stronie skarżącej od organu, kosztów postępowania uwzględniających nakłady pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika, w tym przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że WSA nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, nie wyjaśnił podstawy ustalenia zasądzonej na rzecz strony skarżącej kwoty pieniężnej, co bezsprzecznie powoduje brak możliwości zweryfikowania przez skarżącego prawidłowości jej ustalenia. Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji w zakresie pkt 2 rozstrzygnięcia, stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a. winien przede wszystkim wskazać podstawę rozstrzygnięcia oraz dokonać jej wyjaśnienia, w sposób umożliwiający skarżącemu zweryfikowanie podstaw przyjętego rozumowania Sądu. W ocenie Skarżącego, w przedmiotowej sprawie przy ustalaniu kosztów postępowania sądowego, WSA w Warszawie nie wziął pod rozwagę należnych stronie od organu kosztów postępowania uwzględniających nakłady pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika, w tym przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Przyznana kwota w wysokości 597 zł mimo braku wyjaśnienia podstawy jej ustalenia przez WSA, nie uwzględnia w ogóle, ewentualnie w dostatecznym stopniu i zakresie charakteru sprawy, w tym zwłaszcza stopnia jej skomplikowania oraz wkładu pracy pełnomocnika skarżącego. Skarżący wskazał, że uwzględnienie powyższych wytycznych oraz nadanie im odpowiedniego znaczenia i charakteru bezsprzecznie skutkowałoby zasądzeniem na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego w wysokości wyższej niż 597 zł. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie uchyla się spod kontroli instancyjnej. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do NSA przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jeżeli strona kwestionuje orzeczenie jedynie w zakresie zwrotu kosztów postępowania, powinna zaskarżyć to rozstrzygnięcie zażaleniem, co też prawidłowo zrobił skarżący w niniejszej sprawie. W obowiązującym systemie prawa wysokość kosztów należnych stronie korzystającej z pomocy prawnej radcy prawnego za czynności wykonywane przed organami wymiaru sprawiedliwości podlega reglamentacji, o czym świadczy uregulowanie tej kwestii w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również w ustawie – Prawo o radcach prawnych. Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, a jedynie ocena zgodności z obowiązującymi przepisami zaskarżonego orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że obowiązkiem sądu wydającego zaskarżone postanowienie jest jego dokładne umotywowanie i uzasadnienie. W rozpoznawanej sprawie WSA tego obowiązku jednak nie spełnił. Nie daje to rękojmi, iż Sąd ten dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. Nadto wyklucza przeprowadzenie poprawnej oceny jego zasadności. W tym zakresie trzeba podkreślić, że uzasadnienie postanowienia winno spełniać wymogi zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., zatem prezentować przede wszystkim podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę zajmuje wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym wyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu kosztów postępowania. Powinno ono mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie przez sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. Tymczasem uzasadnienie wyroku zawierającego zaskarżone postanowienie w żaden sposób nie odnosiło się do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 tegoż wyroku. WSA ani nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie kosztów postępowania sądowego, ani nie umotywował zasady zasądzenia kosztów, ani też nie wskazał co składa się na zasądzoną kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kwestie związane z elementami składającymi się na koszty postępowania w tym zakresie stanowią jedynie przedmiot przypuszczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie ma możliwości zweryfikowania prawidłowości kwoty zasądzonej przez Sąd pierwszej instancji tytułem zwrotu kosztów postępowania. Brak podstawy prawnej oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia czyni niemożliwym zbadanie prawidłowości zasądzonych kosztów postępowania, wskutek czego rozstrzygnięcie w tym zakresie uchyla się spod kontroli instancyjnej. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Badając ponownie sprawę, WSA rozstrzygnie o kosztach, kierując się powyższymi wywodami, a swoje stanowisko umotywuje. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny, pomimo uwzględnienia zażalenia, nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie ma podstaw do ich zasądzenia. Należy bowiem stwierdzić, że art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania przez NSA, nie mają zastosowania do postępowań zażaleniowych.