II GZ 323/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Ś. w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4325/15 w sprawie ze skargi P. Ś. na decyzję Ministra Finansów z dnia 25 sierpnia 2015 r. nr . w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4325/15 odmówił Powiatowi Ś. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Finansów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 rok. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji podał, że Powiat Ś. w skardze (dalej: "skarżący") zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż wiązałoby się to z nieuzasadnionym uszczerbkiem dla realizacji innych zadań powiatu. Taka argumentacja w ocenie Sądu pierwszej instancji okazała się niewystarczająca, gdyż nie uprawdopodobniono wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie załączył do wniosku żadnych dokumentów, z których można byłoby wywieść ewentualne wystąpienie wspomnianych skutków niezwłocznego wykonania zaskarżonej decyzji. W takim stanie, zdaniem Sądu pierwszej, wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony. Powiat Ś. zażaleniem zaskarżył powyższe postanowienie, w którym podniósł, że z pisma Regionalnej Izby Obrachunkowej we W. z dnia 12 lutego 2015 r. wynika, iż jednorazowa spłata nienależnie uzyskanej subwencji oświatowej ogólnej za lata 2009, 2010 i 2013 w kwocie (2.859.701 zł) nieplanowana przez organy Powiatu, mogłaby, przy ograniczonej samodzielności dochodowej i wydatkowej powiatu spowodować istotne perturbacje w realizacji przyjętego przez Radę Powiatu harmonogramu działań oszczędnościowych. Gdyby do tego doszło, jak wskazuje RIO, Powiat nie będzie w stanie realizować zadań własnych na poziomie wymaganym przepisami prawa ani kontynuować programu naprawczego. W tych okolicznościach skarżący wskazał na konieczność zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania całości lub części aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza ich wstrzymanie. Użycie przez ustawodawcę w powyższym przepisie pojęć nieostrych takich jak "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" powoduje konieczność konkretyzacji i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych w każdej sprawie. Przesłanki wstrzymania wykonania decyzji zachodzą wówczas, gdy istnieje ryzyko, że wykonanie zaskarżonego aktu przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy wywoła nieodwracalną szkodę dla wnioskodawcy. Chodzi więc o sytuację, gdy przywrócenie stanu poprzedniego nie będzie w ogóle możliwe lub związane będzie ze znacznym nakładem sił i środków. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja występuje. Pismo Regionalnej Izby Obrachunkowej we W. z dnia 12 listopada 2015 r., na które powołuje się skarżący w zażaleniu jednoznacznie wskazuje na negatywne konsekwencje wynikające z wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów zobowiązującej do zwrotu subwencji oświatowej ogólnej za 2009 rok w wysokości 1.353.045 zł. Wprawdzie w piśmie tym jest mowa o całej kwocie subwencji oświatowej za lata 2009, 2010 i 2013, jednakże przyjąć należy, iż natychmiastowa egzekucja połowy tej kwoty stanowiąca subwencję oświatową za 2009 rok mogłaby sparaliżować budżet Powiatu i w konsekwencji uniemożliwić realizację zadań własnych na podstawowym ich poziomie. Ryzyko zahamowania lub zaniechania realizacji zadań służących zaspokajaniu potrzeb wspólnot lokalnych w ramach struktury jednostki samorządu terytorialnego (powiatu) może być przesłanką wstrzymania wykonania decyzji nakazującej zwrot pobranej wcześniej subwencji z budżetu państwa. W związku z tym, egzekucja świadczenia pobranego przez jednostkę samorządu terytorialnego powinna być wstrzymana do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie decyzji nakazującej jego zwrot. Stan zawieszonej egzekucji decyzji pozwoliłby takiej jednostce podjąć stosowne działania w celu opracowania harmonogramu realizacji przypisanych jej w ustawie zadań własnych z uwzględnieniem ewentualnego zwrotu środków otrzymanych z budżetu państwa na te cele oraz przyjąć korektę budżetu takiej jednostki. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze argumentację przedstawioną w zażaleniu oraz treść wspomnianego pisma RIO z dnia 12 listopada 2015 r. uznał, że skarżący spełnia warunki wstrzymania wykonania decyzji określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z tego względu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.