II GZ 296/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Powiatu Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4326/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Powiatu Ś. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił Powiatowi Ś. wstrzymania wykonania objętej jego skargą decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że we wniesionej skardze Powiat Ś. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów podnosząc, że jej wykonanie byłoby nieuzasadnionym uszczerbkiem dla realizacji innych ustawowych zadań powiatu. Wskazując na przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że skarżący Powiat nie wykazał niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca w szczególności nie dołączyła do skargi (wniosku) jakichkolwiek dokumentów, których analiza mogłaby uprawdopodobnić spełnienie przesłanek umożliwiających zastosowanie tymczasowej ochrony w sprawie. Powiat Ś. zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wnosząc o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie Minister Finansów wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Mając na uwadze treść przywołanego przepisu i wynikające z niego obowiązki strony jakie powinna spełnić w związku z wnioskiem o zastosowanie ochrony tymczasowej, za prawidłowe, w dacie orzekania przez Sąd I instancji, uznać należy objęte zażaleniem postanowienie. Trafnie Sąd I instancji stwierdził, że strona – skarżący Powiat nie wykazał niebezpieczeństwa wyrządzenia mu wykonaniem zaskarżonej decyzji Ministra Finansów znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania przywołanej decyzji, sformułowany w skardze, ograniczył się bowiem wyłącznie do wskazania, że jej wykonanie byłoby nieuzasadnionym uszczerbkiem dla realizacji innych ustawowych zadań Powiatu Ś.. Nie wskazano w sposób bardziej szczegółowy w jaki sposób wykonanie zaskarżonego aktu Ministra mogłoby wpłynąć na realizację zadań ustawowych i ewentualnie których. Skarżąca nie przedłożyła ponadto, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, jakichkolwiek dokumentów w oparciu, o które możliwym stałaby się ocena zasadności żądania wstrzymania wykonania zakwestionowanej decyzji. Uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2015 r., wynika z konieczności uwzględnienia argumentacji zawartej w zażaleniu Powiatu Ś., w szczególności przytoczonej treści opinii Regionalnej Izby Obrachunkowej we W. z dnia 12 listopada 2015 r., wydanej przez ten organ w związku z wnioskiem Powiatu Ś. skierowanym do Ministra Finansów o odroczenie terminu płatności (rozłożenia na raty) kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej, której dotyczy zaskarżona decyzja. W opinii tej Regionalna Izba Obrachunkowa, dokonując oceny aktualnej sytuacji finansowej Powiatu wskazał, że w jej ocenie "nie istnieje zagrożenie realizacji zadań własnych powiatu, pod warunkiem realizacji podjętych przez organ stanowiący Powiatu działań oszczędnościowych. Powiat posiada obecnie zdolności do regulowania swoich zobowiązań, wynikających z wielkości ujętych w budżecie. Oceniając jednak możliwość dokonania przez Powiat Ś. terminowego zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (...) należy - zdaniem Izby – uwzględnić niebagatelną wielkość tych zobowiązań. Jego jednorazowa (w pełnej wysokości), nieplanowana przez organy Powiatu spłata, mogłaby bowiem – przy ograniczonej samodzielności dochodowej i wydatkowej Powiatu – spowodować istotne perturbacje w realizacji przyjętego przez Radę Powiatu harmonogramu działań oszczędnościowych.". Regionalna Izba Obrachunkowa konkludując, wyraziła opinię, że "odroczenie przez Ministra Finansów terminu płatności tego zobowiązania, bądź rozłożenie go na raty pozwoliłoby organom Powiatu na podjęcie właściwych działań pozwalających na zachowanie relacji z art. 243 ustawy o finansach publicznych.". Niewątpliwym jest, że strona skarżąca jako jednostka samorządu terytorialnego ma ograniczoną samodzielność tak wydatkową jak i dochodową, co przekłada się, jak zauważyła Regionalna Izba Obrachunkowa w przywołanej opinii, na możliwość powstania perturbacji czy istotnych komplikacji w realizacji jej szeroko rozumianego planu budżetowego w przypadku wystąpienia nieplanowanych lub nieprzewidzianych wydatków. Szczególnie istotne znaczenie taka okoliczność mieć będzie w sytuacji, gdy w stosunku do takiej jednostki podjęto program postępowania naprawczego, którego celem jest zachowanie relacji określonej w art. 243 ustawy o finansach publicznych, jak uczyniono to w stosunku do Powiatu Ś. uchwałą Rady Powiatu Ś. nr [...]. W takim stanie faktycznym, przede wszystkim zaś wobec przywołanej oceny wyrażonej w opinii RIO we W., a więc organu sprawującego nadzór i kontrolę gospodarki finansowej między innymi nad jednostkami samorządu terytorialnego oraz okoliczności, że Minister Finansów decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. odmówił skarżącemu powiatowi odroczenia terminu zapłaty przedmiotowego zobowiązania, zasadnym jest wstrzymanie wykonania objętej skargą w tej sprawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w punkcie pierwszym. W punkcie drugim postanowienia orzeczono w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a.