II GZ 317/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia 5. Sp. z o.o. w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2972/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności materialno-technicznej w sprawie ze skargi 5. Sp. z o.o. w Warszawie na czynność Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w przedmiocie żądania blokowania przekazu informacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2972/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności materialno-technicznej Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w przedmiocie żądania blokowania przekazu informacji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę lub ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu zażalenia skarżący zarzucił, że Sąd I instancji faktycznie wymagał od niego nie tyle udowodnienia realnej możliwości zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tylko wykazania samej szkody. Po podsumowaniu sytuacji finansowej skarżącej, wskazano następnie, że działalność ABW niszczy Wydawcę [...], będącego przedstawicielem wolnej prasy w Polsce, a wniosek o wstrzymanie czynności winien być uwzględniony. W zażaleniu skarżący wniósł o dopuszczenie przez Sąd dalszych dowodów, które pozwolą niezaprzeczalnie udowodnić spełnienie przez niego przesłanek wstrzymania czynności ABW. Do zażalenia załączono wydruki z usługi Google AdSense dotyczące zarobków skarżącego z reklam, faktury VAT oraz wydruk ze sprawozdania finansowego skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 63 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wprowadzona w omawianym przepisie tzw. ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Trafnie Sąd I instancji zauważył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że to na wnioskującym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów i okoliczności świadczących o możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Istotnie złożony wniosek nie był należycie uzasadniony i na jego poparcie skarżący nie przedstawił stosownej dokumentacji, niemniej uczynił to w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności, załączając stosowne dokumenty. Stosownie zaś do treści art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że dwustopniowość kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia silniej zaznacza się przy wnoszeniu zażalenia na postanowienie z racji wyposażenia WSA nie tylko w formalne, lecz także w merytoryczne kompetencje w sprawie zarzutów podnoszonych w zażaleniu (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, WK 2015). Mając na uwadze powyższe oraz istotną w sprawie okoliczność, to jest złożoną przez skarżącego zarówno w toku postępowania przed Sądem I instancji, jak i do zażalenia dokumentację, wątpliwe wydaje się dokonanie przez Sąd I instancji szczegółowej analizy tej dokumentacji, wobec uprawnień autokontrolnych określonych w art. 195 § 2 p.p.s.a. Z zapisanej w karcie nr 122 akt sprawy adnotacji, z której wynika, że nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 195 § 2 p.p.s.a. nie sposób jest wnioskować o rzetelnie dokonanej autokontroli. Sąd I instancji, orzekając ponownie w sprawie z wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności oceni, czy złożone w toku postępowania oraz dołączone do zażalenia dokumenty i powołana w nich argumentacja mogą mieć wpływ na udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązkiem Sądu I instancji jest bowiem odniesienie się do całokształtu zgromadzonej w aktach dokumentacji i na tej podstawie dokonanie oceny sytuacji strony w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.