II GZ 317/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 84/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., postanowieniem objętym zażaleniem, nie uwzględnił wniosku B. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] grudnia 2013 r., w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. B. B. wniósł skargę na opisaną decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. – utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 355/14 – WSA przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, natomiast w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] września 2014 r., wezwano stronę do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. W dniu [...] września 2014 r. skarżący osobiście uiścił wpis w kasie sądu. Uznając, że wpis został uiszczony po upływie terminu, postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odrzucił skargę B. B. Odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, Sąd I instancji przytaczając treść art. 86 § 1 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Z argumentacji skarżącego wynika, że nie wiedział on o terminie uiszczenia wpisu, ponieważ nie poinformował go o tym jego pełnomocnik ustanowiony z urzędu. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zatem wszelka korespondencja sądowa była kierowana do pełnomocnika, który - wedle uzasadnienia wniosku, przekazał telefonicznie informację o terminie do uiszczenia wpisu synowi skarżącego, a ten z kolei zobowiązał się powiadomić stronę o treści wezwania do uiszczenia wpisu. Z kolei, strona w dniu [...] października 2014 r. zapoznała się osobiście w sekretariacie Sądu z aktami sprawy i, wedle jej twierdzeń, dopiero w tej dacie uzyskała bezpośrednio informację o upływie terminu do uiszczenia wpisu. WSA oceniając wystąpienie przesłanek do przywrócenia terminu przypomniał, że w myśl art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Odwołując się z kolei do orzecznictwa wskazał, że jeżeli strona działa w postępowaniu przez pełnomocnika, działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośrednie skutki dla mocodawcy. Wobec powyższego WSA uznał, że powoływany we wniosku brak wiedzy skarżącego o terminie uiszczenia wpisu nie ma znaczenia dla oceny biegu terminu i nie jest okolicznością stanowiącą podstawę przywrócenia terminu, a ewentualne błędy pełnomocnika (jeśli rzeczywiście do nich doszło) obciążają mocodawcę. W zażaleniu na powyższe postanowienie, B. B., działając przez pełnomocnika z urzędu, wniósł na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Jednocześnie zarzucił mu naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. skutkujące nieprzywróceniem terminu, mimo tego, że strona uprawdopodobniła brak swojej winy w niezachowaniu terminu. W uzasadnieniu podniesiono, że WSA błędnie uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, mimo opłacenia skargi przez stronę, która w ustawowym terminie 7 dni wyjaśniła przyczynę uchybienia terminu. Nadto w uzasadnieniu pełnomocnik z urzędu podniósł, że doszło do nadinterpretacji, przez WSA, treści wniosku, bowiem nie wynika z niego, że B. B. twierdził, że to pełnomocnik nie poinformował go o upływie terminu uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie, nie narusza prawa. Z treści art. 86 § 1 i 2 oraz art. 87 p.p.s.a. wynika, iż aby Sąd przywrócił termin niezbędnym jest spełnienie kumulatywnie 4 przesłanek, a mianowicie: 1. przywrócenie terminu możliwe jest jedynie na wniosek strony (art. 86 § 1 zd. 1 i art. 87 § 1); 2. pismo z wnioskiem należy złożyć w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.); 3. w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.); 4. wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której niedokonano w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że przywrócenie terminu, m. in. do uiszczenia wpisu od skargi, może nastąpić tylko z ważnych powodów, co do których zainteresowany uprawdopodobni, że wystąpiły bez jego winy. Te ważne powody wskazać powinny na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest więc uprawdopodobnienie okoliczności braku winy, a nie dowiedzenie takiej sytuacji, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Zatem, aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu, strona, czy też jej pełnomocnik, musi uprawdopodobnić, że zaistniała okoliczność, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym. Z akt sprawy wynika, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało doręczone w dniu [...] września 2014 r. do rąk pełnomocnika skarżącego (k. - 73 akt sądowych). Zakreślony przez Przewodniczącego Wydziału 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął z dniem [...] września 2014 r. Wymagany wpis od skargi został uiszczony w dniu [...] września 2014 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia wpłaty wskazanej kwoty na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. (k. - 76 akt sądowych). Odnosząc się do zarzutów zażalenia i ich uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie przedstawiono przekonujących argumentów mogących usprawiedliwić uchybienie terminu w uiszczeniu wpisu od skargi, ograniczając się jedynie do wskazania, że za uchybienie winę ponosi syn skarżącego – tj. osoba trzecia, niebędąca pracownikiem pełnomocnika, a zatem niepozostająca pod jego kontrolą – któremu pełnomocnik przekazał informacje odnośnie odebrania wezwania w dniu [...] września 2011 r. i konieczności uiszczenia wpisu, a który pomimo tego, nie poinformował skarżącego o upływającym w dniu [...] września 2014 r. terminie. Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu należy, iż kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wynika z dopełnienia przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 463/12, CBOSA). Tak więc, warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie, że mimo całej staranności nie mogła ona dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne (zewnętrzne) oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97, niepubl.). Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Jako regułę przyjmuje się również, że skutki działania innych osób za stronę, a więc osób którymi się posługuje, ją obciążają, zatem wadliwe dokonanie przez nich czynności nie wyłącza winy strony, także wówczas gdy reprezentuje ją fachowy pełnomocnik (m.in. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 609/15, dostępne na stronie internetowej: http://orzecznia.nsa.gov.pl) Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że nie zostały spełnione ustawowe warunki przywrócenia terminu. Wprawdzie skarżący dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednakże podniesiona w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu przyczyna jego uchybienia – w okolicznościach analizowanej sprawy nie może świadczyć o braku winy skarżącego. Odnosząc to do okoliczności podniesionych w zażaleniu, stwierdzić należy, że zarówno w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, jak i w treści zażalenia pełnomocnik skarżącego podnosi, że skontaktował się telefonicznie z synem strony w dniu [...] września 2014 r. i przekazał informację, że termin do uiszczenia wpisu upływa w dniu [...] września 2014 r. Z kolei z przedłożonych przy zażaleniu oświadczeń skarżącego: o tym, że nie posiada telefonu oraz o tym, że o upływie terminu do uiszczenia wpisu dowiedział się od syna, nie wynika, kiedy faktycznie ta informacja została mu przez syna przekazana. Nie wyjaśniono zatem – co istotne dla uprawdopodobnienia braku winy – dlaczego skarżący nie dochował terminu oznaczonego w wezwaniu Przewodniczącego Wydziału, ani nie wykazano, aby zaszły takie okoliczności, które to uchybienie mogły usprawiedliwiać. Należy w tym miejscu podkreślić, że sam skarżący ustalił sposób kontaktu z pełnomocnikiem, wymagający pośredniczenia osób trzecich – świadczą o tym przedłożone przy zażaleniu oświadczenia skarżącego, z których wynika, że nie posiada on telefonu stacjonarnego, ani komórkowego (k. - 112 akt sądowych). Skoro zatem skarżący wybrał taką metodę porozumiewania się z reprezentującym go pełnomocnikiem – za pośrednictwem syna, to jego nieprawidłowe działania w zakresie przekazania informacji o terminie do uiszczenia wpisu, obciążają swymi skutkami skarżącego. W świetle powyższego za słuszne należy uznać przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a ocena dokonana przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowa. Z tych względów zażalenie, jako nieuzasadnione, podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.