II GZ 313/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 357/13 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 357/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek J. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. Decyzja ta została doręczona adresatowi [...] marca 2013 r. i zawierała pouczenie o terminie i sposobie wniesienia na nią skargi do sądu administracyjnego. Skarga na powyższą decyzję została przez Skarżącego wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (data wpływu to 5 kwietnia 2013 r.). W wykonaniu zarządzenia z tej samej daty, Sąd, na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - w skrócie P.p.s.a.), przekazał ją zgodnie z właściwością organowi, tj. Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. Z uwagi na to, że skarga została nadana przez Sąd do właściwego organu dnia 9 kwietnia 2013 r. podlegała odrzuceniu jako wniesiona z uchybieniem terminu (postanowienie z dnia 17 maja 2013 r., sygn. I SA/Rz 358/13). Skarżący, powziąwszy informację o odrzuceniu skargi, złożył w dniu 25 maja 2013 r. wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu przyznał, że wniesienie skargi bezpośrednio do Sądu było uchybieniem, ale według skarżącego Sąd mógł skargę jeszcze w tym samym dniu zwrócić na właściwy adres, tzn. do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. Odrzucenie skargi, zdaniem skarżącego, jest pozbawieniem go prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek. Powołując się na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie skargę wniesiono bezpośrednio do Sądu, a nie za pośrednictwem organu. Termin do wniesienia skargi w takiej sytuacji jest zachowany tylko w przypadku, gdy Sąd prześle skargę do właściwego organu przed upływem terminu do jej wniesienia. W sprawie skarga wpłynęła w ostatnim dniu do jej wniesienia (5 kwietnia 2013 r.), zatem przekazanie tejże skargi do organu musiało nastąpić po terminie, choćby tylko z przyczyn sformalizowania czynności biurowych (np. godziny ekspediowania poczty). W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżący mógł przy dochowaniu należytej staranności dochować wyznaczonego terminu do wniesienia skargi, gdyż został on prawidłowo pouczony o terminie i sposobie do jej wniesienia. Przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy skarżący nie mógł dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005r., sygn. akt FZ 707/2004, system LexPolonica). Przyczyn zaś takich, w rozpoznawanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził. W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu I instancji J. S. wniósł o jego zmianę, przywrócenie terminu i przyjęcie skargi. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż nie jest "profesjonalistą prawa" i jako "zwykły człowiek" nie jest w stanie poradzić sobie z sądową biurokracją. Podkreślił, iż zgadza się z prawnym uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia, lecz kwestionuje ustalenie przez Sąd I instancji jego winy. Stwierdził, że skierowanie pisma bezpośrednio do sądu było z jego strony niezawinioną pomyłką spowodowaną zgromadzeniem się kilkunastu spraw w sądzie, w których Skarżący jest zobowiązany do składania "dziesiątków oświadczeń". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jednakże przy zachowaniu określonych przepisami warunków, tj. wynikających z art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a. Jednym z nich, przewidzianym w art. 87 § 2p.p.s.a., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Na wstępie należy zauważyć, że stan faktyczny sprawy wskazany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest bezsporny i należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawca nie wykazał braku zawinienia po swojej stronie składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Również w zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie podał okoliczności usprawiedliwiających jego uchybienie. Za taką okoliczność nie można uznać wskazania na "sądową biurokrację", czy nie bycie "profesjonalistą prawa" gdyż treść pouczenia zawarta w zaskarżonej decyzji z [...] marca 2013 r. – zgodna z art. 54 § 1 p.p.s.a. – nie budzi wątpliwości. Nieprzekonujący jest również argument o toczeniu się wobec Skarżącego w tym samym czasie innych spraw sądowych, w których wzywany jest on do składania szeregu oświadczeń. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący przy minimalnej staranności jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania powinien był prawidłowo skierować korespondencję do organu, zgodnie z otrzymanym pouczeniem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.