II GZ 310/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie zawarte w pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 1068/21 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 28 września 2021 r. nr OHŚ.906.58.2021.DS w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie się do czasowego ograniczenia prowadzenia działalności przez przedsiębiorców postanawia: uchylić rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku

Wyrokiem z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1068/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej zwany "WSA"), po rozpoznaniu skargi J. W. (dalej zwaną "Skarżącą"), (I) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kartuzach z 12 sierpnia 2021 r. nr SE.HŻŻ.0313.50.EO.2021, (II) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie, a ponadto (III) zasądził od Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku na rzecz Skarżącej 897 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd pierwszej instancji wskazał, że o zwrocie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a."). Na zasądzoną od organu na rzecz Skarżącej kwotę zwrotu kosztów składały się: uiszczony wpis od skargi w kwocie 400 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej. Zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w pkt III powyższego wyroku złożył Skarżąca, wnosząc o jego zmianę przez zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej 2.217 zł tytułem kosztów postępowania sądowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego w tym kwotą 240 zł. Skarżąca zarzuciła WSA naruszenie przepisów § 14 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800; dalej zwanego "Rozporządzeniem"). Zdaniem Skarżącego, Sąd pierwszej instancji powinien zasądzić z tytułu zwrotu kosztów opłaty za czynności adwokackie kwotę 1.800 zł, nie zaś 480 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2022 r., poz. 329, dalej zwanej "p.p.s.a."), zażalenie do NSA przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jeżeli strona kwestionuje orzeczenie jedynie w zakresie zwrotu kosztów postępowania, powinna zaskarżyć to rozstrzygnięcie zażaleniem, co też prawidłowo zrobił skarżący w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątek od powyższej zasady stanowią przepisy art. 200-201 p.p.s.a. (na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji) i art. 203-204 p.p.s.a. w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. Art. 200 p.p.s.a., mający zastosowanie w niniejszej sprawie, wprowadza tzw. "zasadę rezultatu", zgodnie z którą stronie, której środek zaskarżenia okazał się skuteczny należy się zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Odrębne przepisy, o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., to odpowiednie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określające opłaty za czynności zawodowych pełnomocników. W świetle § 14 Rozporządzenia podstawą ustalenia wysokości podlegającego zwrotowi wynagrodzenia adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią stawki minimalne. Szczegółowe zasady określenia należnej stawki reguluje § 15 Rozporządzenia. W ust. 2 tego przepisu wskazano, że opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. Z kolei ust. 3 stanowi podstawę do ustalenia opłaty za czynności adwokatów w wysokości nieprzekraczającej sześciokrotności stawki minimalnej, w określonych w nim przypadkach. Zgodnie zaś z § 16 Rozporządzenia wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata. W braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji, 2 czerwca 2022 r., rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Natomiast w uzasadnieniu skargi Skarżący nie dołączył do wniosku o zwrot kosztów zastępstwa prawnego oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata. Tym samym, należy przyjąć, że opłata w niniejszej sprawie powinna zostać ustalona w wysokości równej stawce minimalnej określonej w § 14 Rozporządzenia. Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wynoszą: a) w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2 Rozporządzenia, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, c) w innej sprawie – 480 zł. W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja wymierzająca Skarżącemu karę administracyjną w wysokości 10.000 zł. Tym samym, Sąd pierwszej instancji, jako stawkę minimalna, powinien przyjąć stawkę obliczoną na podstawie § 2 Rozporządzenia. W § 2 Rozporządzenia zostały określone stawki minimalne odpowiednio do wielkości wartości przedmiotu sprawy. W niniejszej sprawie wartość przedmiotu sprawy wynosi 10.000 zł. Zgodnie z § 2 pkt. 4 Rozporządzenia ("Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sporu: (...) 4) powyżej 5.000 zł do 10.000 zł – 1.800 zł") w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji powinien zatem zasądzić z tytułu zwrotu kosztów opłaty za czynności adwokackie kwotę 1.800 zł, nie zaś 480 zł. Wskazane wyżej naruszenie sprawia, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania musi zostać uchylone. Rozpoznając sprawę ponownie w tym zakresie, Sąd I instancji o kosztach postępowania (zwrot wpisu sądowego, koszty zastępstwa procesowego i opłata skarbowa od pełnomocnictwa), które powinny zostać zasądzone na rzecz Skarżącej powinien orzec na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4. Ponadto, zauważyć należy, że uzasadnienie wyroku, także w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, powinno wskazywać podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Orzeczenie w zaskarżonej części nie wskazało pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach, ani wystarczającego wyjaśnienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny, pomimo uwzględnienia zażalenia, nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie ma podstaw do ich zasądzenia. Należy bowiem stwierdzić, że art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie mają zastosowania do postępowań zażaleniowych.