II GZ 305/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 218/20 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. S.A. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy i nałożenia kary pieniężnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

A. S.A. we W. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 218/20, którym oddalona została skarga tej spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej. Sąd, badając reprezentację skarżącej, ustalił, że załączone pełnomocnictwo zostało udzielone wbrew zasadom reprezentacji wynikającym z KRS. Podpisała je bowiem jedynie Prezes Zarządu Skarżącej. Zgodnie z dołączoną do akt sprawy informacją KRS wynika, że do reprezentacji Spółki uprawnionych jest dwóch członków zarządu działających łącznie lub współdziałający członek zarządu z prokurentem. Wobec tego zarządzeniem z [...] marca 2021 r. wezwano pełnomocnika A. S.A. we W. (dalej "skarżąca") do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez przedstawienie prawidłowo podpisanego pełnomocnictwa (według wpisów wynikających z KRS) do reprezentowania skarżącej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej przedłożył poświadczony za zgodność odpis pełnomocnictwa oraz odpis pełny z KRS. Wskazał, że zarząd spółki jest jednoosobowy, w związku z czym E.C. (prezesa zarządu) była uprawniona do samodzielnego udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania spółki, zgodnie z przepisami dotyczącymi reprezentacji. Postanowieniem z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt VI SA/WA 218/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę kasacyjną i zwrócił wpis od skargi kasacyjnej. Sąd stwierdził, że z danych zawartych w KRS co do spółki w dziale 2 w rubryce 1 zatytułowanej "Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu" pod lp. 1.1. "Nazwa organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu" widnieje zapis "Zarząd", a w lp. 1.2. "Sposób reprezentacji podmiotu" zapis: "Dla skuteczności oświadczeń woli składanych w imieniu Spółki konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta łącznie". Z dokumentu rejestrowego wynika również, że w dniu udzielenia pełnomocnictwa, które pełnomocnik skarżącej dołączył w odpowiedzi na wezwanie do braków formalnych skargi kasacyjnej, tj. [...] marca 2020 r., powołani byli: Prezes Zarządu – E.C. (od 6 grudnia 2017 r.) oraz prokurent samoistny – B.P. (od 7 maja 2018 r.). Sąd przywołał art. 304, 371 § 1 i art. 368 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526; dalej "k.s.h.") oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1500 ze zm.). Wskazał, że według wpisów w KRS organem reprezentującym spółkę jest Zarząd; do reprezentacji spółki uprawnionych jest dwóch członków zarządu działających łącznie lub współdziałający członek zarządu z prokurentem. Wpisy te zostały dokonane 27 marca 2001 r. Spółka nie przedstawiła zmiany statutu, która odmiennie regulowałaby kwestię jej reprezentacji. WSA zauważył, że do chwili wpisu E.C. jako Prezesa Zarządu, tj. 6 grudnia 2017 r., jako Zarząd Spółki były ujawnione równocześnie więcej niż dwie osoby, mimo że uchwały w tym zakresie podjęto 23 czerwca 2017 r. Podobnie było z prokurentami. W świetle tych wpisów, widniejący w KRS wymóg złożenia oświadczenia woli w imieniu spółki przez dwóch członków zarządu lub współdziałającego członka zarządu z prokurentem wydawał się logiczny. Jednakże za zmianą w składzie zarządu spółki (faktycznie stał się jednoosobowy) nie poszły zmiany w statucie. Dlatego, w ocenie Sądu, nadal obowiązujący jest wymóg współdziałania dwóch członków zarządu spółki albo jednego członka zarządu i prokurenta wobec jednoznacznych zapisów w KRS. Zdaniem WSA, udzielenie pełnomocnictwa (wbrew zapisanej w KRS reprezentacji) wyłącznie przez Prezes Zarządu, w sytuacji ustanowionej od maja 2018 r. prokurent samoistnej, nie wypełniało braku formalnego skargi kasacyjnej. Zarówno w dacie udzielenia pełnomocnictwa, jak i na dzień sporządzenia skargi kasacyjnej skarżąca mogła udzielić pełnomocnictwa zgodnie z reprezentacją wynikającą z jej KRS. Mimo to, pełnomocnik, będąc profesjonalistą, zarówno do skargi jak i w wykonaniu wezwania Sądu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, za każdym razem składał pełnomocnictwo udzielone wbrew reprezentacji wynikającej z KRS skarżącej. W ocenie Sądu, skarżąca nie uzupełniła skutecznie braków skargi kasacyjnej. Z tych względów Sąd odrzucił skargę kasacyjną, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 373 § 1 k.s.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy zarząd spółki jest jednoosobowy, a niniejszy przepis stosuje się w przypadku zarządu wieloosobowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez bezpodstawne odrzucenia skargi, pomimo prawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie. W uzasadnieniu spółka podkreśliła, że, sposób reprezentacji wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego obowiązuje jedynie w przypadku gdy Zarząd jest wieloosobowy. W przypadku gdy Zarząd spółki jest jednoosobowy, to ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym sposób reprezentacji nie obowiązuje. W takim wypadku spółkę zawsze reprezentuje jedyny członek zarządu, niezależnie od sposób reprezentacji, co wprost wynika z art. 373 §1 k.s.h. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, mające zdolność sądową, dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby upoważnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a., te organy lub osoby, przy pierwszej czynności w postępowaniu mają obowiązek wykazać umocowanie do działania, składając stosowny dokument. Z kolei w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jak wynika z kolei z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła okoliczność uzasadniająca odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., bowiem nie było ono obarczone brakiem formalnym. Skarga kasacyjna od wyroku Z 22 września 2020 r. została podpisana w imieniu skarżącej spółki przez adw. T.K.. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że pełnomocnik ten był upoważniony do występowania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie. Otóż 2 listopada 2017 r. E.C., działająca jako Prezes Zarządu spółki A. S.A., ustanowiła adw. D.R. pełnomocnikiem spółki do wszelkich czynności faktycznych i prawnych przed wszystkimi sądami we wszystkich instancjach, w tym również przed sądami administracyjnymi. Adwokat D.R. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adw. T.K.. Odpis pełnomocnictwa został nadesłany do Sądu przy skardze (k. 10 akt sądowych). Takie samo pełnomocnictwo pełnomocnik skarżącej wysłał w wykonaniu wezwania. Jak z kolei wynika z nadesłanych do Sądu: odpisu KRS, uchwały Rady Nadzorczej A. S.A. z dnia 23 czerwca 2017 r. nr [...] oraz oświadczenia B.P. z dnia 31 października 2017 r., w dniu udzielenia pełnomocnictwa (tj. zarówno 2 listopada 2017 r., jak również 2 marca 2020 r.) zarząd spółki A. S.A. był jednoosobowy, a jedynym członkiem zarządu była E.C.. Należy zauważyć, że okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Sąd I instancji, który jednak upatruje wadliwości udzielenia pełnomocnictwa w niezgodności z reprezentacją skarżącej wynikającą z załączonego do skargi odpisu Krajowego Rejestru Sądowego. To stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie znajduje jednak potwierdzenia w przepisach normujących zasady reprezentacji spółki akcyjnej. Jak bowiem wynika z art. 368 § 1 k.s.h., zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Przepis ten wyznacza zatem zarząd spółki jako organ upoważniony do jej reprezentowania, a więc również do składania oświadczeń woli, w tym udzielania pełnomocnictw w imieniu spółki. Z kolei art. 368 § 2 k.s.h. stanowi, że zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. Ustawodawca przewidział więc możliwość ustanowienia w spółce akcyjnej zarządu jednoosobowego. Powoływany przez skarżącą w zażaleniu art. 373 § 1 k.s.h. reguluje sposób reprezentacji spółki w przypadku powołania zarządu wieloosobowego, stanowiąc, że sposób reprezentowania spółki określa jej statut. Jeżeli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W doktrynie wskazuje się, że w przypadku, gdy w spółce pozostał jeden członek zarządu, oświadczenia woli może złożyć samodzielnie (por. np. Andrzej Kidyba [w:] Komentarz aktualizowany nr art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, Lex/el 2011). Z oczywistych względów powoływany przepis będzie miał zastosowanie wyłącznie do zarządu wieloosobowego. Gdy bowiem w skład zarządu spółki akcyjnej wchodzi tylko jedna osoba, wówczas na mocy art. 368 § 1 k.s.h., będzie ona upoważniona, działając jako zarząd spółki, do składania oświadczeń woli w imieniu spółki, w tym również do podpisywania pełnomocnictw. Jak słusznie zauważyła skarżąca, w takiej sytuacji bez znaczenia pozostają wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczące sposobu reprezentacji spółki, nie mogą one bowiem ograniczać podstawowej reguły reprezentacji spółki akcyjnej przez zarząd (por. np. postanowienie z 22 października 2020 r., sygn. akt II GZ 302/20). Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona przez skarżącą skarga kasacyjna nie była obarczona brakiem formalnym, a więc wezwanie skarżącej przez Sąd I instancji do jej uzupełnienia należy ocenić jako nieprawidłowe. W konsekwencji odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. było niezasadne. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, NSA wyjaśnia, że nie może być on na tym etapie uwzględniony, albowiem w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określono podstawy prawnej do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.