II GZ 225/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3834/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dotacji postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3834/15, w sprawie ze skargi Powiatu K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2014 r., w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dotacji, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. I Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że pełnomocnik strony skarżącej we wniosku o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji Ministra Finansów wskazał, iż zapłata kwoty określonej w decyzji będzie stanowiła istotne obciążenie dla budżetu powiatu. Zaznaczono, że powiat nie dysponuje środkami finansowymi określonymi w decyzji, bowiem wydał je na opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Wnioskodawca stwierdził, że wykonanie decyzji może spowodować zmniejszenie budżetów szkół i placówek oświatowych, w konsekwencji czego nastąpi wstrzymanie wypłaty wynagrodzeń dla ich pracowników. Ponadto brak będzie możliwości realizowania obowiązków nałożonych przepisami ustawy o systemie oświaty. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w żaden sposób nie uprawdopodobniono, że wykonanie decyzji może spowodować skutki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Sąd podniósł, że w uzasadnieniu wniosku ograniczono się do stwierdzenia, iż wykonanie nałożonej kary może spowodować utratę płynności finansowej jednostek oświatowych w powiecie i brak możliwości wypełniania nałożonych na jednostkę samorządu terytorialnego obowiązków. Na poparcie tych twierdzeń nie zostały przedstawione jednak żadne dokumenty świadczące o ewentualnym wpływie wykonania decyzji na tę sytuację, co umożliwiłoby Sądowi określenie prawdopodobieństwa wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Powiat K. Orzeczenie zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, ze strona skarżąca w sposób wystarczający nie uprawdopodobniła, że wskutek wykonania decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. nie uzależnia wprost wstrzymania wykonania decyzji od uprawdopodobnienia przez skarżącego groźby wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnoszący zażalenie nie zgodził się ze stanowiskiem judykatury, zgodnie z którym z faktu braku uzasadnienia konieczności przyznania środka ochrony tymczasowej wywodzi się niekorzystne dla strony następstwa procesowe. Zdaniem strony, złożenie wniosku umożliwia sądowi dokonanie merytorycznej oceny zasadności wydania postanowienia w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej. W związku z powyższym skarżący powiat nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że nieprzedstawienie dokumentów uzasadniających twierdzenia zawarte we wniosku, uniemożliwiło WSA określenie prawdopodobieństwa wystąpienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powiat wnoszący zażalenie przypomniał, że objęty jest programem naprawczym, wobec czego nie istnieje możliwość, by po wykonaniu decyzji zwiększyć budżet szkół i placówek oświatowych. Niezależnie zatem od kondycji finansowej powiatu, zwrot kwot dotacji spożytkowanych już przez podległe mu jednostki oświatowe nie znajdzie pokrycia w wyrównaniu kwot ze strony jednostki samorządu terytorialnego. W konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy, placówki oświatowe pozbawione zostaną środków umożliwiających ich bieżące funkcjonowanie. Przedstawienie odpowiednich dokumentów w tym zakresie wymagałoby zgromadzenia obszernej dokumentacji rachunkowej, w tym z jednostek oświatowych, znajdujących się na terenie powiatu, co byłoby procesem czasochłonnym i miałoby na celu dowodzenie ryzyka powstania szkody i trudnych do odwrócenia skutków, przy czym dla wstrzymania wykonania decyzji niezbędne jest jedynie uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona podkreśliła zatem, ze nieprzedstawienie dokumentów obrazujących możliwe skutki wykonania decyzji nie może zatem stanowić podstawy odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji, gdy skutki te i prawdopodobieństwo ich wystąpienia są możliwe do przewidzenia na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Kwota 562.132 zł obiektywnie stanowi bowiem znaczną część funduszy szkół i placówek oświatowych, a dowodzenie negatywnych skutków utraty tej kwoty nie jest, zdaniem wnioskodawcy, niezbędne dla ich uprawdopodobnienia. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jak i uzasadnienie niewykazujące, że sytuacja wnioskodawcy przemawia za zastosowaniem w jego sprawie ochrony tymczasowej, uniemożliwiają jego merytoryczną ocenę. Wniosek Powiatu K. o wstrzymanie wykonania sprowadzał się do ogólnych, gołosłownych sformułowań, nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi. Skarżący podał jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji, czyli zapłata kwoty określonej w decyzji będzie stanowiła istotne obciążenie dla budżetu powiatu i że nie dysponuje środkami finansowymi we wskazanej wysokości. Na podniesione okoliczności strona nie przedłożyła jednak żadnej dokumentacji uprawdopodabniającej ryzyko ziszczenia się przesłanek ustawowych z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia wniosku skarżący nie wykazał istotnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto skarżący powiat nie dołączył do wniosku dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Upatruje on wypełnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w ogólnym stwierdzeniu, że wykonanie decyzji spowoduje szkodę i skutki, których nie będzie można odwrócić. Podkreślić jednak należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, co jednak nie oznacza, iż zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne, jakim jest wstrzymanie wykonania decyzji. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje w omawianym stanie sprawy automatycznie skutki wskazane we wniosku, jeżeli konsekwencji tych Sąd I instancji nie mógł nawet skonfrontować z przedstawionymi kwotowo danymi dotyczącymi budżetu Powiatu. Ponadto wskazać należy, że zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę, iż pomimo znanej pełnomocnikowi skarżącego Powiatu argumentacji, którą Sąd I instancji przyjął jako przemawiającą za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, do zażalenia nie załączono żadnych danych, ani informacji obrazujących aktualne zdolności finansowe strony i ryzyko, jakie może za sobą pociągnąć wykonanie decyzji. Zażalenie stanowiło jedynie polemikę w zakresie doktrynalnym ze stanowiskiem Sądu I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.