II GZ 288/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ł. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Bk 1680/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w likwidacji w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 lipca 2025 r., nr 407.83/AH/XII/2025 40.193/XII/2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2026 r., odrzucił skargę M. Sp. z o.o w likwidacji w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 lipca 2025 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważność decyzji w sprawie rejestracji pojazdu. Sąd I instancji wskazał, że w związku z wniesioną skargą na powołaną decyzję wezwano likwidatora spółki do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, poprzez złożenie 1 brakującego odpisu skargi, dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (tj. statut, odpis KRS lub inny dokument) oraz oryginału lub skróconego uwierzytelnionego odpisu z KRS bądź oryginału lub odpisu pełnego z KRS. Likwidator wezwana została ponadto do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Strona skarżąca w ramach uzupełnienia braków formalnych wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Postanowieniem z 5 stycznia 2026 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw strony od tego postanowienia, nie został uwzględniony - postanowieniem z dnia 13 lutego 2026 r. utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 13 lutego 2026 r. wezwano likwidatora spółki do wykonania prawomocnego zarządzenia z 1 października 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone spółce w dniu 24 lutego 2026 r. W wyznaczonym terminie, który upływał z dniem 3 marca 2026 r. strona nie uiściła wpisu sądowego od skargi. W takim stanie sprawy Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026, poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę odrzucił. Ł. P. – uczestnik postępowania – zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu błędną interpretację przepisów dotyczących przesłanek dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych i pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw przed sądem administracyjnym. Podnosząc ten zarzut uczestnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie dalszego biegu sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Stosowanie zaś do § 3 powołanego przepisu skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W przedmiotowej sprawie, co wynika z analizy jej akt, skarżąca spółka wezwana została w ramach zarządzenia z dnia 13 lutego 2026 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 1 października 2025 r. wzywającego stronę skarżąca do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 złotych w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie to, co wynika z analizy treści zwrotnego poświadczenia odbioru korespondencji zawierającej rzeczone wezwanie, zostało odebrane przez upoważnionego pracownika likwidatora spółki w dniu 24 lutego 2026 r. Jak zatem słusznie stwierdził Sąd I instancji, skuteczny termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi – uiszczenia należnego wpisu od jej wniesienia – upływała z dniem 3 marca 2026 r. Jak również zasadnie stwierdził Sąd I instancji, z informacji Oddziału Finansowo-Budżetowego WSA w Białymstoku z dnia 25 marca 2026 r. strona skarżąca należnego wpisu nie uiściła. W takim stanie sprawy Sąd I instancji zobligowany był do odrzucenia wywiedzionej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 lipca 2025 r., skargi zgodnie z powołanym art. 220 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się do stanowiska uczestnika postępowania zawartego w zażaleniu wskazać należy, że ocena postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podlega kontroli w ramach oceny postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia skargi, wywołanej wniesionym zażaleniem. Postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, uregulowane w Oddziale 2, Rozdziału 3, Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako tak zwane postępowanie wpadkowe. Uregulowane jest kompleksowo w zakresie odnoszącym się do uprawnienia, jakie przysługuje stronie postępowania w domaganiu się zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych lub ustanowienia dla niej pomocy prawnej w postaci profesjonalnego pełnomocnika. Regulacje zawarte w przepisach art. 258, art. 259 i art. 260 p.p.s.a., jasno wskazują, że wydane w przedmiocie prawa pomocy orzeczenie referendarza może podlegać zaskarżeniu w trybie wniesienia sprzeciwu, czego skutkiem jest kontrola postanowienia przeprowadzana przez sąd orzekający w tym przypadku, jako sąd drugiej instancji (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Z powołanych regulacji, jak również innych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wynika aby prawomocne, a więc po rozpoznanym sprzeciwie, postanowienie w przedmiocie prawa pomocy mogło być poddane ponownej (kolejnej) kontroli lub ocenie sądu w tym kontroli lub ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w toku prowadzonego postępowania głównego w związku z wniesionym środkiem zaskarżenia od orzeczenia, w jakikolwiek sposób powiązanego z kwestią opłat sądowych. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ramach kontroli postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braku fiskalnego, wywołanej zażaleniem uczestnika, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do oceny prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2026 r., którym skarżącej spółce odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych (utrzymanego w mocy postanowieniem Sądu I instancji z dnia 13 lutego 2026 r.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.