II GZ 288/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 918/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 27 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2021 r. o sygn. akt II SA/Sz 918/20 uwzględniającego skargę T. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2020 r., przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd I instancji wskazał, że odpis powołanego wyroku został doręczony pełnomocnikowi organu w dniu 5 marca 2021 r. W dniu 19 kwietnia 2021 r. organ złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, argumentując, że uchybienie terminu wynikało z panującego na terytorium Rzeczypospolitej stanu zagrożenia epidemicznego i z wszelkich rozwiązań wprowadzonych w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19. W następstwie tych rozwiązań przeorganizowano pracę urzędów, przekierowując pracowników w dużej części na pracę w formie zdalnej. Ponadto częstą była sytuacja, w której pracownicy poddawali się samoizolacji lub kierowani byli decyzjami administracyjnymi do miejsc odosobnienia celem odbycia kwarantanny. Stan taki nie pozostał bez wpływu także na działanie sekretariatu - obieg i odbiór korespondencji. Organ wskazał, że korespondencja zawierająca zaskarżony wyrok została przekazana do sekretariatu Biura Prawnego dopiero w dniu 14 kwietnia 2021 r. do rąk M. J., a zatem został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, liczony od chwili powzięcia wiedzy o przesłanym do urzędu wyroku WSA w Szczecinie. Sąd I instancji przywołując przesłanki przywrócenia terminu zawarte w art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że organ nie wykazał niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu. W ocenie Sądu I instancji zarówno organ, jak i pełnomocnik organu nie dołożyli wymaganej, w tego typu sytuacjach, miary staranności. Sąd wskazał, iż powszechnym było, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego wiele instytucji, urzędów i rożnych zakładów pracy przeorganizowało pracę, przekierowując pracowników w dużej części na pracę w formie zdalnej. Niewątpliwie mogła pojawiać się konieczność samoizolacji lub odbycia kwarantanny poszczególnych pracowników, co reorganizuje pracę tych podmiotów. Podzielając stanowisko pełnomocnika organu, że w okresie obostrzeń spowodowanych pandemią koronawirusa wprowadzono szereg ograniczeń, które utrudniają pracę urzędów, Sąd wskazał, że jednak zachowanie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw nakłada na te podmioty obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby ich interesy nie doznały uszczerbku oraz możliwe było podejmowanie przez nie stosownych czynności. Odnosząc się do stanowiska organu o nieznacznym przekroczeniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej - 13 dni, Sąd I instancji stwierdził, że ta okoliczność stanowiła w istocie obraz nieprawidłowej organizacji pracy oraz niezachowanie należytej staranności przy prowadzeniu spraw i nie mogła stanowić okoliczności wyłączających winę. Sąd podkreślił, że przedłożony wraz z wnioskiem wydruk "Elektroniczne Zarządzanie Dokumentami" potwierdzał, że pierwotne pobranie dokumentu ("918 wyrok z uzas.pdf (245107)") i jego przekazanie do M. J. miało miejsce w dniu 10 marca 2021 r., a zatem już wówczas - przy odpowiedniej organizacji pracy możliwe było odpowiednie zadysponowanie tym dokumentem i przekazanie go do osoby, która ostatecznie miała sporządzić skargę kasacyjną. Tymczasem odbiór i pobranie dokumentu przez M. J. nastąpiło - z nieokreślonych przez organ przyczyn - dopiero 14 kwietnia 2021 r., a więc ponad miesiąc od czasu jego przekazania do Biura Prawnego. Główny Inspektora Transportu Drogowego, zażaleniem zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 - 4 p.p.s.a. poprzez brak ich zastosowania w sprawie skutkujący brakiem uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, polegający na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wykazał braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, podczas gdy w wymaganym terminie złożono do właściwego Sądu wymagany wniosek, wraz z wnioskiem złożono skargę kasacyjną, a wreszcie uprawdopodobniono okoliczności potwierdzające brak winy w uchybieniu terminu. Podnosząc ten zarzut organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. T. M., w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesione w jego ramach argumentacja nie podważa trafności oceny wniosku o przywrócenie uchybionego przez organ terminu od wniesienia skargi kasacyjnej, jakiej dokonał Sąd I instancji. Jak wynika z treści przepisów art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu w dokonaniu czynności procesowej przed sądem administracyjnym jest uprawdopodobnienie okoliczności, iż strona nie ponosiła winy w uchybieniu terminu, a więc że uchybienie było następstwem okoliczności - zdarzeń, których strona nie mogła przewidzieć lub nie mogła im zapobiec nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślenia wymaga, że przeszkody, których wynikiem było uchybienie terminu do dokonania określonej czynności procesowej muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Kluczową i jedyną okolicznością, która stała się przyczyną bezsprzecznego uchybienia przez organ terminu do wniesienia w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 24 lutego 2021 r., była, jak przytacza we wniosku i motywach zażalenia organ, panująca na terenie kraju epidemia koronawirusa SARS-COV-2, która przyczyniał się do destabilizacji pracy komórek organizacyjnych Inspektoratu w stopniu uniemożliwiającym prawidłowy przepływ korespondencji przychodzącej do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Jak podaje w motywach organ "od 25 marca 2021 r. osoba bezpośrednio nadzorująca pracę sekretariatu Biura Prawnego Pani K. B. przebywała na kwarantannie, wcześniej na samoizolacji. Powyższe nie pozostało bez wpływu na działanie całego sekretariatu tut. Urzędu, w szczególności obieg dokumentacji, odbiór oraz wysyłkę korespondencji.". Przytoczona argumentacja nie daje podstaw do uznania za błędną oceny wniosku organu, jakiej dokonał Sąd I instancji w zakresie kardynalnej dla przywrócenia uchybionego terminu przesłanki braku winy strony w uchybieniu terminu. Niewątpliwie, co słusznie stwierdził Sąd I instancji, zaistniały stan epidemiczny miał niebagatelny wpływ na działanie organów, instytucji i innych podmiotów sfery gospodarczej i publicznej w zakresie ich faktycznego działania, jednakże okoliczność ta nie wyłączała obowiązku zadbania o taką organizację pracy wobec zmiennych warunków kadrowych, aby interesy określonego podmiotu lub jak w przypadku niniejszej sprawy urzędu nie doznały uszczerbku oraz możliwe było podejmowanie przez nie stosownych czynności. W świetle uzasadnienia, tak wniosku jak i zażalenia, podzielić również należy stanowisko Sądu I instancji, że organ nie tylko nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu ale wręcz potwierdził nieprawidłowości w organizacji pracy i niezachowaniu należytej staranności w prowadzeniu spraw rozpatrywanych w urzędzie. Organ bowiem nie wskazał, mając na uwadze podniesioną w motywach zażalenia okoliczność samoizolacji, a potem kwarantanny K. B. nadzorującej pracę sekretariatu, jak wskazał autor zażalenia, na podjęcie działań i przyczyny ich niepowodzenia w takiej reorganizacji pracy sekretariatu czy innych komórek organizacyjnych odpowiedzialnych za przepływ korespondencji w urzędzie, która to okoliczność faktycznie spowodować mogła czasowe bądź nawet długotrwałe problemy z odbiorem korespondencji kierowanej do organu i jej przepływem wewnątrz struktur Inspektoratu. Rzeczą budzącą zdziwienie jest bowiem, że organ wiedząc o samoizolacji pracownika nadzorującego pracę sekretariatu nie podął żadnych czynność celem wyznaczenia osoby mającej koordynować jej pracę w tym nadzorować prawidłowość obiegu korespondencji. Jeśli nie miał zaś takich możliwości nie wskazał jakie przyczyny legły u podstawy takiego stanu, co mogłoby rzutować na ocenę braku winy w uchybieniu terminu, a więc możliwość zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. Pozbawiony jakiegokolwiek wpływu wobec powyższych rozważań jest argument organu, że "skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 19 kwietnia 2021 r. zatem jedynie 13 dni po upływie terminu do jej złożenia, co w ocenie organu, biorąc pod uwagę stan zagrożenia epidemicznego daje podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi". Wobec bowiem braku należytej staranności organu w prowadzeniu jego spraw bez znaczenia jest okres czasu jaki upłynął od terminu do skutecznego złożenia skargi kasacyjnej do dnia jej faktycznego wniesienia. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi tego typu okoliczność nie ma wpływu na fakt uchybienia terminu, jaki i pozostaje bez większego znaczenia dla oceny braku winy w uchybieniu terminu, skoro do samego uchybienia terminu doszło. Reasumując, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organ nie wykazał, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy, wobec czego brak było podstaw do zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz 198 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.