II GZ 282/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1457/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 5 września 2022 r. nr 1801-IOA.4246.48.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1457/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił skargę M. W. (dalej zwanego "skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej zwanego "DIAS") z 5 września 2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu WSA wskazał, że postanowieniem z 15 grudnia 2022 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, a na skutek rozpoznania sprzeciwu skarżącego, WSA postanowieniem z 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SPP/Rz 192/22 utrzymał postanowienie referendarza sądowego w mocy. W związku z tym, zarządzeniem z 14 lutego 2023 r., Przewodniczący Wydziału II, wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3 000 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 2 marca 2023 r. (k. 40 akt sądowych), a zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął 9 marca 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu od złożonej skargi, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 230 § 1 i 2 oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że w jego ocenie odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od wniesionej skargi na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 300 000,00 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że skarżący został pozbawiony prawa do merytorycznego rozpoznania jego sprawy. Dodał, że organ administracyjny wydał kilkadziesiąt podobnych decyzji, które zostały zaskarżone i w przypadku których sąd również odmówił stronie przyznania prawa pomocy, mimo że nie jest ona w stanie ponieść kosztów. Wskazał, że sąd jednak błędnie rozpoznał wnioski o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Z uwagi na sposób sformułowania zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że w niniejszym postępowaniu zażaleniowym ocenie podlega wyłącznie to, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę. Wyrażone w zażaleniu twierdzenia skarżącego, w istocie odnoszą się do błędnego – zdaniem skarżącego – rozpoznania przez WSA wniosku o przyznanie prawa pomocy i jako że dotyczą odrębnie rozpoznanego postępowania wpadkowego, dla dokonania oceny prawidłowości postanowienia WSA z 30 marca 2023 r., nie mogą mieć znaczenia. Stwierdzić należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia podniesione w zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi jako pisma wszczynającego postępowanie pobierany jest wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Brak wpisu traktowany jest jako szczególny brak formalny skargi, którego stwierdzenie obliguje sąd do wezwania strony skarżącej do uiszczenia wpisu w podanej kwocie w ustawowym terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Niezastosowanie się do wezwania obliguje sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który przewiduje, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z akt sprawy wynika, że w związku z wniesieniem skargi na decyzję DIAS, skarżący wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych. Wobec prawomocnego oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu, który pomimo tego nie uiścił wpisu. Powyższych okoliczności skarżący nie kwestionuje, natomiast podnosi, że skutkiem odmowy przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych (wpis od skargi) jest pozbawienie go prawa do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. W ocenie NSA w tych okolicznościach prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, bowiem pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, skarżący w zakreślonym siedmiodniowym terminie, który upłynął 9 marca 2023 r., nie uiścił wpisu. Należy podkreślić, że upływ terminu jest okolicznością obiektywną, dlatego motywy zażalenia odnoszące się do skutków odmowy przyznania stronie prawa pomocy nie mogły zostać uwzględnione przez sąd. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., NSA orzekł o oddaleniu zażalenia.