II GZ 275/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2324/13 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 stycznia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2324/13, odrzucił wniosek A. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto następujące ustalenia: W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie z dnia [...] czerwca 2016 r. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka) zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2016 r. pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Następnie skarżąca pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. wniosła sprzeciw od zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznania prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jako przyczynę uchybienia terminu podała brak znajomości prawa. Postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 2 stycznia 2017 r. pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W tym samym dniu Sąd I instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie zaś do art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z kolei w myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem WSA, wniosek skarżącej z dnia 9 grudnia 2016 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny, albowiem uchybienie terminowi, o którego przywrócenie skarżąca wnosi, nie powoduje w istocie dla niej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Sąd I instancji podkreślił, że przepisy p.p.s.a. nie zakreślają żadnych terminów, które zawężałyby okres, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zatem strona ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w każdym momencie postępowania sądowoadministracyjnego. Jedyną sytuacją, kiedy złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego doznaje ograniczenia, jest sytuacja, w której wniosek taki złożony jest po bezskutecznym upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W takim bowiem wypadku pozostaje on bez wpływu na wezwanie do jego uiszczenia. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że wniosek z dnia 9 grudnia 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy był niedopuszczalny, a tym samym podlegał odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez "błędną interpretację i ocenę stanu faktycznego poprzez stwierdzenie Sądu, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został wniesiony jako niedopuszczalny". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, jednocześnie dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy był niedopuszczalny. Należy zauważyć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być składany na każdym etapie postępowania, bowiem ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa terminu, w jakim ten wniosek powinien zostać złożony, wskazując jedynie w art. 243 § 1, iż strona może złożyć taki wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zatem strona nie traci możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1307/16). Wobec powyższego, wniosek o przywrócenie terminu został prawidłowo odrzucony przez Sąd I instancji. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.