II GZ 238/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1528/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 17 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1528/22 odrzucił skargę M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji. Sąd pierwszej instancji zauważył, że wnosząc skargę na opisaną wyżej decyzję, M. W. (zwany dalej: skarżącym) wniósł jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Rz 213/22 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na skutek rozpoznania sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z 2 lutego 2023 r. utrzymał postanowienie referendarza sądowego w mocy. W związku z tym, zarządzeniem z 3 lutego 2023 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3000 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 20 lutego 2023 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął 27 lutego 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu od złożonej skargi, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu. M. W. powołując się na art. 194 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), zaskarżył to postanowienie w całości oraz wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 230 § 1 i 2 oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego ocenie odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od wniesionej skargi na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 300 000 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że skarżący został pozbawiony prawa do merytorycznego rozpoznania jego sprawy. Skarżący dodał, że organ administracyjny wydał kilkadziesiąt podobnych decyzji, które zostały zaskarżone i w przypadku których sąd również odmówił stronie przyznania prawa pomocy, mimo że nie jest ona w stanie ponieść kosztów, wskazuje i dowodzi, że sąd jednak błędnie rozpoznał wnioski o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została dokonana, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie skarżący nie uiścił jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi i ta okoliczność nie jest kwestionowana. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Rz 213/22, referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozpoznając sprzeciw od tego postanowienia, utrzymał je w mocy postanowieniem z 2 lutego 2023 r. Wobec powyższego skarżący został wezwany o uiszczenie wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie M. W. nie opłacił wpisu od skargi, co uniemożliwiało podjęcie przez Sąd czynności w sprawie (art. 220 § 1 p.p.s.a.). W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo odrzucił skargę, a oceny tej nie podważają zarzuty zażalenia, które w istocie odnoszą się do kwestii związanych z odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy. Należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 roku, sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok z 16 listopada 2011 roku, sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (por. m. in. wyrok w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.