II GZ 241/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 171/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 171/23 odmówił T. Sp. z o.o. w L. (zwanej dalej: Spółką) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia. Sąd pierwszej instancji uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym nie zostało wykazane, że zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Zdaniem Sądu konieczność uiszczenia 300 000 zł oraz związane z tym uszczuplenie majątku Spółki nie stanowiły same w sobie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem Spółka nie dopełniła obowiązku przedstawienia aktualnych i pełnych informacji oraz dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. Sąd zauważył, że w dołączonej do skargi dokumentacji finansowej za okres do 2022 r. Spółka wykazała wyłącznie ponoszone koszty prowadzonej działalności, jednak brak jest informacji ukazujących uzyskane w tym okresie przez Spółkę dochody. W konsekwencji, Sąd uznał że brak jest dokumentów pozwalających Sądowi na dokonanie obiektywnej oceny sytuacji finansowej Spółki, która mogłaby przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji. Spółka zaskarżyła postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo że w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem Spółki dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o co Spółka wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, Spółka wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty. Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użycie w art. 61 § 3 zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Naczelny Sąd Administracyjny podnosił, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811), innymi słowy, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji, oceniając wniosek Spółki w świetle przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Oceny tej nie zmieniają zarzuty i ich uzasadnienie przedstawione w zażaleniu. Nieusprawiedliwiony jest zarzut zmierzający do wykazania, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że Spółka nie wykazała zaistnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019; komentarz do art. 61; także m.in. postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20; LEX nr 3038947 i wskazane tam orzeczenia). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek uregulowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi je znać i mieć możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia może spowodować znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, LEX nr 1410667; także np. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 781/20, publ. CBOSA). Wobec powyższego, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeanalizował przedłożone przez Spółkę dokumenty, wszechstronnie je rozważył, czemu dał wyraz w uzasadnieniu. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że Spółka nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 p.p.s.a. w zakresie wykazania swojej aktualnej i pełnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w aspekcie możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie. Wniosek Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – wraz z załączonymi do niego dokumentami źródłowymi – przedstawiał sytuację finansową i zdolności płatnicze Spółki za wcześniejszy okres. Brak jest jednak dokumentów całościowo obrazujących aktualną sytuację finansową Spółki wskazującą na jej dochody, pozwalającą na porównanie z kosztami i dokonanie właściwej oceny. To wszystko należało odnieść do osiąganych przychodów z prowadzonej działalności, zgromadzonych środków trwałych, wartości inwestycji, ewentualnych zaciągniętych kredytów, pożyczek oraz pozostałych zobowiązań przedsiębiorcy. Niewątpliwie dopiero takie informacje pozwoliłyby na ocenę bieżącej sytuacji Spółki, z uwzględnieniem lat poprzednich, w zakresie możliwości wywołania wykonaniem zaskarżonej decyzji jednej bądź obu przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., zwłaszcza że przedstawiona we wniosku argumentacja oraz dokumenty wskazują na dynamikę działalności przedsiębiorstwa również w okresie pandemii i pomimo związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności, w tym działalności gastronomicznej czy szeroko rozumianej działalności rozrywkowej. Pełnomocnik Spółki w samym wniosku i w zażaleniu podniósł natomiast, że stan finansowy Spółki poprawia się po uprzedniej, kilkuletniej zapaści związanej z epidemią COVID-19 i wobec zniesienia większości ograniczeń i obostrzeń związanych z epidemią Spółka powoli powraca do wcześniejszego rozmiaru aktywności i rozwoju, co pozwoliło np. zwiększyć zatrudnienie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.