II GZ 237/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1424/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D.D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1424/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., odmówił D.D. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że ponieważ oświadczenia złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie były wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie zarządzenia z dnia 28 listopada 2014 r. skarżący, został wezwany do złożenia dokumentów oraz udzielenia dodatkowych informacji - w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji i dokumentów posiadanych przez Sąd. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 grudnia 2014 r. w trybie podwójnego awizo. Skarżący nie uzupełnił wniosku o wymagane dokumenty i oświadczenia. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie tej podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych skarżącego, wzywając go do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje. Skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów, nie podjął nawet próby częściowego wypełnienia wezwania, czyli - uchylił się od podania danych dotyczących dochodów i wydatków, co uniemożliwiło weryfikację złożonych przez skarżącego oświadczeń i w konsekwencji wykluczyło przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący stwierdził, że po dniu 19 listopada 2014 r. nie otrzymał żadnej korespondencji z WSA w W. Zwrócił się do NSA z prośbą o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, o których mowa w zarządzeniu z dnia 28 listopada 2014 r. Jednocześnie zwrócił się o zwolnienie go z konieczności uiszczania wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie jest wystarczające powołanie się na trudną sytuację materialną, lecz tego rodzaju oświadczenia należy w sposób wiarygodny udokumentować. O tym, że ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, świadczy treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokumenty, które były niezbędne Sądowi I instancji dla dokonania pełnej oceny kondycji finansowej skarżącego, wymienione zostały w skierowanym do skarżącego wezwaniu z dnia 2 grudnia 2014 r. (k. 41 akt sądowych). Wezwanie Sądu pozostało jednak bez odpowiedzi. Również na etapie postępowania zażaleniowego skarżący nie poparł swoich twierdzeń żadnymi dokumentami źródłowymi. W efekcie w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających złą sytuację materialną skarżącego i jego rodziny. Skoro zatem wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny prawidłowo Sąd I instancji odmówił mu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Pamiętać należy bowiem, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na marginesie tylko NSA zauważa, że we wniesionym w tej sprawie zażaleniu skarżący próbował podważyć stanowisko Sądu I instancji, podnosząc kwestię braku doręczenia mu wezwania z dnia 2 grudnia 2014 r. Z akt sprawy wynika, że zostało mu ono doręczone w trybie zastępczym (art. 73 p.p.s.a. – podwójne awizo, k. 43 akt sądowych). Zawarty w zażaleniu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy został odrzucony przez WSA w W. postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. Skarżący winien mieć przy tym na uwadze, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może złożyć na dowolnym etapie postępowania sądowego. Z kolei odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zwolnienie skarżącego z konieczności uiszczania wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 261 p.p.s.a. od wniesionego w tej sprawie zażalenia nie pobiera się opłat sądowych. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.