II GZ 225/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia U. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 grudnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3693/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi U. D. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3693/22, odmówił U. D. (skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) z 29 września 2022 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, uzasadniając go tym, że od 4 do 10 października 2022 r. przebywała w szpitalu i nie była w tym stanie dokonać żadnej czynności. Skarżąca podała, że o możliwości złożenia skargi dowiedziała się z telewizji pod koniec września 2022 r. Podniosła, że zawarła umowę z Domem Maklerskim zatem powinna otrzymać jakąkolwiek informację odnośnie do powodu, konieczności i możliwości złożenia skargi na decyzję BFG. Niestety takiej informacji nie otrzymała. Po opuszczeniu szpitala uzyskała informację o braku środków. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu, Sąd i instancji wskazał, że przebywanie w szpitalu w związku z zabiegiem operacyjnym nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. WSA w Warszawie podkreślił, że przyjęcie do szpitala nie miało charakteru nagłego, niespodziewanego. Sąd I instancji podał, że w jego ocenie skarżąca została przyjęta do kliniki celem leczenia operacyjnego, jednak sam zabieg był wcześniej planowany. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie w niniejszej sprawie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny – wobec braku jednoznacznej oceny Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie – stwierdza, że 7-dniowy, nieprzywracalny termin do złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (art. 87 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/p.p.s.a.) został dochowany przez skarżącą, która po ustaniu przeszkody do dokonania czynności (ostatni dzień pobytu w szpitalu, tj. 10 października 2022 r.), w dniu 15 października 2022 r. złożyła stosowny wniosek przywrócenie terminu wraz ze skargą. Dokonując oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki braku winy w naruszeniu terminu do dokonania czynności procesowej wniesienia skargi, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, z tym zastrzeżeniem, że strona jest zobowiązana uprawdopodobnić w powyższym wniosku okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została zatem pozostawiona uznaniu sądu, który na tle specyfiki danej sprawy oraz wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych towarzyszących naruszeniu terminu może dokonać samodzielnej oceny ich istotności (por. np. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKW 273/99; OSNAP 2000 r., nr 20, poz. 757). Punktem wyjścia w procesie oceny spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu jest wzorzec obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy czym nawet niski stopień niedbalstwa stanowi naruszenie powyższego wzorca. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, nagłe i wyjątkowe problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059). Odnosząc wskazane wyżej ogólne założenia, do sprawy, której dotyczy skarga, trzeba uwzględnić, że termin do wniesienia skargi na decyzje BFG w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji został uregulowany w sposób szczególny – w relacji do przepisów p.p.s.a. – w art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (ustawa o BFG). Przepis ten ustanawia wymóg zachowania 7-dniowego terminu do zaskarżenia decyzji, tak dla strony postępowania będącej adresatem tej decyzji, jak i dla podmiotu, którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem. Pogląd ten został przyjęty w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym akcentuje się, że celem powyższej regulacji szczególnej było skrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w celu przyspieszenia weryfikacji prawidłowości decyzji BFG (por. druk nr 215, Sejmu VIII kadencji, s. 88). Bieg 7-dniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ww. decyzje (zob. art. 109 ust. 1 pkt 1 oraz art. 11 ust. 4 pkt 1, 2, 4-5 ustawy o BFG) rozpoczyna się wraz z ogłoszeniem tej decyzji lub wraz z ogłoszeniem informacji o przyczynach i skutkach jej wydania na stronie internetowej BFG (por. m.in. postanowienia NSA z: 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 221/20; 8 października 2020 r., sygn. akt II GZ 290/20, sygn. akt II GZ 291/20, sygn. akt II GZ 292/20, sygn. akt II GZ 293/20, sygn. akt II GZ 294/20, sygn. akt II GZ 295/20, sygn. akt II GZ 296/20, sygn. akt II GZ 297/20; z 27 października 2020 r., sygn. akt II GZ 321/20; z 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 345/20). W przypadku podmiotów, których interes prawny został naruszony decyzją, o której mowa w art. 101 ust. 7-9 i art. 102 ust. 1 i 4, ustawa o BFG wyłącza więc stosowanie określonych ogólnych zasad i reguł przewidzianych w k.p.a. (m.in. przepisy art. 49, art. 61 § 4 i art. 109 k.p.a. – zob. art. 11 ust. 5) oraz ustanawia autonomiczne rozwiązania w tym zakresie (zob. m.in. art. 103 ust. 1-4, 6-7, art. 103 ust. 5 zd. 1, art. 109), co skutkuje modyfikacją wyznaczenia początku biegu powyższego terminu względem podmiotów, którym decyzja BFG (uzasadnienie decyzji) nie jest doręczana. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki przedwcześnie uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd nie zbadał bowiem wystarczająco sprawy zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 § 1 p.p.s.a. na tle okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd pierwszej instancji powinien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącej, skoro kilka dni (4 października 2022 r.) po ogłoszeniu na stronie internetowej (30 września 2022 r.) informacji o przyczynach i skutkach wydania decyzji z 29 września 2022 r., skarżąca rozpoczęła pobyt operacyjny w szpitalu, który zakończył się już po upływie terminu do wniesienia skargi (10 października 2022 r.), natomiast w sprawie nie dokonano żadnych ustaleń faktycznych i ocen co do tego, czy skarżąca w okresie pobytu hospitalizacyjnego miała realną możliwość dokonania w terminie czynności procesowej za pośrednictwem osób trzecich. Sąd pierwszej instancji rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, powinien zatem ocenić, czy przywołane we wniosku oraz w kolejnym piśmie okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań – biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego – mogą uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a więc czy mogą być one kwalifikowane jako okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. Podkreślenia wymaga, że oceniając te okoliczności, Sąd Wojewódzki powinien wziąć pod uwagę specyfikę sprawy, której dotyczy skarga, w tym fakt, że kwestionowana decyzja BFG nie została skarżącej doręczona, lecz podlegała jedynie publicznemu ogłoszeniu. Z przedstawionych wyżej powodów, mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a sprawa przywrócenia terminu do wniesienia skargi została przekazana Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.