II GZ 221/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 77/23 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi B.N. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Olsztynie w przedmiocie objęcia kwarantanną postanawia: 1. uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia; 2. zasądzić od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Olsztynie na rzecz B.N. 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.

B.N. (dalej "skarżący") wniósł skargę na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Olsztynie z 18 stycznia 2022 r. w przedmiocie skierowania na kwarantannę. Postanowieniem z 4 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 218/22, WSA w Olsztynie odrzucił skargę na ww. czynność. Postanowieniem z 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1146/22, NSA uchylił powyższe postanowienie. W piśmie z 31 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej w następnie wydanym orzeczeniu. Po przywróceniu terminu do wniesienia skargi WSA w Olsztynie – wyrokiem z 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 77/23 – stwierdził bezskuteczność objęcia skarżącego kwarantanną (pkt 1) i zasądził od organu na rzecz skarżącego 200 zł tytułem kosztów postępowania sądowego (pkt 2). Skarżący wniósł zażalenie na orzeczenie w sprawie kosztów postępowania zawarte w pkt 2 ww. wyroku. Postanowieniem z 15 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 77/23, WSA w Olsztynie – w trybie autokontroli – uchylił postanowienie z 6 kwietnia 2023 r. zawarte w pkt 2 wyroku z 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 77/23 (pkt 1) i zasądził od organu na rzecz skarżącego 557 złotych tytułem kosztów postępowania sądowego (pkt 2). W ocenie WSA zażalenie było oczywiście uzasadnione. Sąd przyznał rację skarżącemu, że oprócz kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji stronie przysługiwał zwrot kosztów za postępowanie kasacyjne. Wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosił 100 zł, natomiast koszty zastępstwa procesowego jakie należało zasądzić wynosiły 240 zł [ustalone na podstawie §14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm., dalej "rozporządzenie")]. Orzekając na nowo o kosztach postępowania Sąd na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.") zasądził na rzecz skarżącego od organu obowiązek zwrotu kosztów postępowania w wysokości 557 zł. Na zasądzone koszty złożyły się: wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz koszty postępowania kasacyjnego: wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, koszty zastępstwa procesowego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w kwocie 240 zł, stosownie do § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia oraz opłata skarbowa od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Zarzucił naruszenie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia przez niezasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Jak stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W orzecznictwie podkreśla się, że niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy (zob. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1167/14). W wypadku postępowania, w którym strona reprezentowana jest przez adwokata lub radcę prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.) albo doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a.), niezbędne koszty postępowania stanowi ich wynagrodzenie według stawek opłat wynikających z odrębnych przepisów. Jak słusznie wskazał WSA, na gruncie niniejszej sprawy należało odwołać się do stanowiska wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07. NSA stwierdził, w niej, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Pokreślono jednak, że jeżeli w następstwie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie kończące postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, sąd pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględni skargę, to nie ma przeszkód, aby na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzić na rzecz skarżącego wszystkie koszty postępowania, w tym koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, ponieważ podlegają one zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (tak również postanowienie NSA z 25 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 552/05, ONSAiWSA z 2006 r., Nr l, poz. 17). Taka sytuacja niewątpliwie miała miejsce na gruncie niniejszej sprawy, co dostrzegł Sąd pierwszej instancji, zmieniając swoje postanowienie z 6 kwietnia 2023 r. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął jednak stawkę wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Jak bowiem wynika z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Sąd pierwszej instancji nie zwrócił uwagi na to, że pełnomocnik, który sporządził skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, nie reprezentował skarżącego na etapie postępowania przed WSA. Wobec tego należało obliczyć zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika jako 75% ze stawki minimalnej wynoszącej 480 zł. Prawidłową kwotą wynagrodzenia pełnomocnika było więc 360 zł (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Przyjmując więc poprawną kwotę wynagrodzenia pełnomocnika, NSA uznał, że skarżącemu należał się zwrot 677 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Kwota ta stanowiła sumę wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz kosztów postępowania kasacyjnego: wpisu od skargi kasacyjnej 100 zł, kosztów zastępstwa procesowego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w kwocie 360 zł, stosownie do §14 ust. 2 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. i z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, postanowił jak w sentencji.