II GZ 221/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 191/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu w sprawie ze skargi [...] na akt Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do nieodpłatnego udostępnienia programów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 191/18 odmówił [...] wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie wezwania do nieodpłatnego udostępnienia programów. Sąd I instancji wskazał, że [...] (dalej: skarżąca, strona) w skardze na ww. akt Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji zawarła wniosek o wstrzymanie jego wykonania. Uzasadniając wniosek podała, że wykonanie zaskarżanego aktu naraża stronę na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym prawnokarnych. Wyrażenie przez skarżącą na udostępnienie przez [...] odbiorcom [...] programów [...] oznaczać będzie złamanie umów zawartych z dostawcami/producentami audycji wchodzących w skład przedmiotowych programów co zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 880 ze zm. – dalej: ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych), wiąże się z obowiązkiem wobec podmiotów, których prawa zostały naruszone, naprawienia szkody na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej trzykrotności wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, a ponadto zgodnie art. 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zagrożone jest grzywną, karą ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2. Ponadto niewykonanie zaskarżanego wezwania, grozi w myśl art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1414 ze zm., dalej u.r.t.), karą pieniężną nakładaną przez Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w wysokości do 50% rocznej opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością przeznaczona do nadawania programu, a w przypadku gdy nadawca nie uiszcza opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością, karę pieniężną w wysokości do 10% przychodów nadawcy. W przypadku uznania niepodporządkowania się wezwaniu za rażące naruszenie ustawy, sankcją może być w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2) u.r.t. cofnięcie koncesji, co miałoby katastrofalny wpływ na działalność wnioskodawcy i prowadziłoby do strat liczonych w setkach milionów złotych. Zdaniem Sądu I instancji argumenty i okoliczności przytoczone przez skarżącą nie dają podstawy do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżąca uzasadniając wniosek powołała się na kary grożące jej z tytułu zawartych umów, nie wskazała jednak jaka jest konkretna wysokość tych kar, a także nie wskazała, jakimi środkami pieniężnymi strona dysponuje oraz jakie przychody uzyskuje. Nie przedstawiono także umów, z których wskazane kary miałyby wynikać. Tym samym rozważania dotyczące niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez zaskarżony akt, mają w niniejszej sprawie charakter czysto teoretyczny i nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. WSA podkreślił, że spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania aktu musi być bezpośrednim następstwem wykonania zaskarżonego aktu. Skutki lub szkoda muszą być realne, zachodzić w czasie ubiegania się o wstrzymanie, a nie w przyszłości, nie mogą być oparte na przypuszczeniach. Wobec niewskazania przez skarżącą konkretnych wielkości grożących jej kar z tytułu zastosowania się do zaskarżonego aktu oraz nieprzedstawienia dowodów na poparcie swoich argumentów, nie było według WSA możliwe dokonanie oceny, czy rzeczywiście wykonanie obowiązku polegającego na nieodpłatnym udostępnieniu programu spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub też wywoła znaczną szkodę. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a., które polegało na uznaniu, że skarżąca nie wypełniła przesłanek koniecznych do wstrzymania zaskarżonego aktu, podczas gdy skarżąca w uzasadnieniu odwołania szeroko omówiła zarówno trudne do odwrócenia skutki prawne oraz faktyczne jakie powoduje wykonanie zaskarżonego aktu, w postaci, np. (i) naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego i wezwania jej do przeniesienia prawa, którego sama nie posiada wbrew zasadzie "nemo plus iuris transferre potest quam ipse habet", (ii) pociągnięcia do odpowiedzialności cywilnej i karnej skarżącej oraz osób nią zarządzających, (iii) utraty podstawy (koncesji) do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej przez skarżącą, a nadto szkody majątkowej i niemajątkowej towarzyszącej wykonaniu zaskarżonego aktu (chociażby w postaci utraty dobrego imienia skarżącej, zamrożenia kontaktów z kontrahentami, od których skarżąca nabywa audycje emitowane w programach [...] oraz [...]); - art. 106 § 4 p.p.s.a., które polegało na braku uwzględnienia przez sąd administracyjny faktów powszechnie znanych w postaci samego faktu i skutków złamania przez skarżącą prawa w zakresie praw autorskich i prawa karnego w razie wykonania przez skarżącą przedmiotowego aktu. Zdaniem strony wykonanie zaskarżonego aktu oznacza prócz odpowiedzialności cywilnej, odpowiedzialność karną osób reprezentujących skarżącą, którzy by podpisali się pod udzieleniem - żądanej przez organ licencji. Ponadto skarżąca utraciłaby dobre imię na krajowym i światowym rynku utworów audiowizualnych i praw do nich jako podmiot naruszający prawa własności intelektualnej, co dla podmiotu istniejącego tylko i wyłącznie w oparciu o takie prawa oznacza zakwestionowanie jego istnienia, na tym jakże wysokokonkurencyjnym rynku. W odpowiedzi na zażalenie Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa w zasadzie w całości na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, czy okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd musi opierać się na materiale dowodowym pozwalającym mu zająć stanowisko w tej materii, czyli dokonać oceny zasadności żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 443/10). Badanie, czy grożąca szkoda jest znaczna, możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy okoliczności konkretnej sprawy i można o niej mówić wówczas, gdy rozmiary szkody wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu są większe niż zwykle w przypadku aktu tego rodzaju. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki wykonania zaskarżonego aktu, które wprawdzie można odwrócić, ale przy podjęciu nadmiernego w danych warunkach wysiłku, albo w ogóle nieodwracalne. Dlatego zawarta we wniosku argumentacja winna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do jego uwzględnienia. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył aktu Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie wezwania do nieodpłatnego udostępnienia programów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa. Skarżąca do wniosku o wstrzymanie wykonania powyższego aktu, co należy podkreślić, nie dołączyła żadnych dowodów, które dokumentowałyby okoliczności do których się odwołuje. Jak słusznie stwierdził WSA - skarżąca powołując się na kary grożące jej z tytułu zawartych umów, nie wskazała jaka jest konkretna wysokość tych kar, a także nie wskazała, jakimi środkami pieniężnymi dysponuje oraz jakie przychody uzyskuje. Nie przedstawiono także umów, z których wskazane kary miałyby wynikać. Zatem WSA nie był w stanie określić, czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem zaskarżonego aktu byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. W tym zakresie wskazywanie przez skarżącą, że wykonanie zaskarżonego aktu powinno zostać wstrzymane ze względu na "naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego" – nie może wywołać zamierzonego przez skarżącą skutku. Przy ocenie, czy w sprawie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. - sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do badania legalności tego aktu. Z woli ustawodawcy powodem wstrzymania wykonania decyzji nie może być jej nielegalność, lecz potencjalne skutki związane z jej wykonaniem przed przeprowadzeniem kontroli sądowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 595/17). W związku z powyższym Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie nie zasługiwało zatem na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.