II GZ 215/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1549/23 w zakresie uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi oraz oddalenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") postanowieniem z 8 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1549/23, w wyniku rozpoznania wniesionego przez skarżącego zażalenia, uchylił własne postanowienie z 20 października 2023 r. odrzucające skargę I. R. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2023 r. nr [...] (dalej: "organ") w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W ocenie Sądu, wystąpiła przesłanka oczywiście uzasadnionego zażalenia, skutkująca uchyleniem postanowienia. Jak bowiem wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 29 maja 2023 r. Zatem, zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1497 z późn. zm., dalej: "ustawa sankcyjna"), wniesienie skargi w dniu 29 czerwca 2023 r. nastąpiło z zachowaniem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Z tego względu niezbędne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Ponadto Sąd wskazał, że nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego, w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie organ złożył zażalenie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia w trybie autokontroli oraz o rozstrzygnięcie sprawy na nowo poprzez oddalenie zażalenia skarżącego z [...] listopada 2023 r., ewentualnie, w przypadku przedstawienia sprawy do rozstrzygnięcia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, na podstawie art. 194 § 3 oraz art. 185 § 1 i art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie zażalenia skarżącego z [...] listopada 2023 r. albo o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz oddalenie zażalenia skarżącego z [...] listopada 2023 r. albo o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu organ zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej, poprzez uchylenie prawidłowego postanowienia o odrzuceniu skargi na skutek wadliwego przyjęcia, że wniesienie, w dniu 29 czerwca 2023 r. skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydaną na podstawie art. 3 ust 2 ustawy sankcyjnej, udostępnioną w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 29 maja 2023 r., nastąpiło z zachowaniem 30-dniowego terminu na wniesienie skargi, w sytuacji gdy skarga została wniesiona w 31-szym dniu liczonym od dnia rozpoczęcia biegu 30-dniowego terminu na wniesienie skargi, stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej, a zatem już po upływie tego terminu, wskutek czego podlegała odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia organ wskazał, że bieg terminu na wniesienie skargi w sprawach decyzji wydawanych na podstawie ustawy sankcyjnej został uregulowany w sposób wyczerpujący przez ustawodawcę w przepisie szczególnym, tj. w art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej, co wyklucza zastosowanie w tym zakresie ogólnych reguł liczenia terminu na wniesienie skargi, w tym przywołanej przez skarżącego ogólnej normy art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego (dalej: "k.c."). Reguła wynikająca z art. 111 § 2 k.c. jest jednym z elementów składających się na normę prawną o charakterze ogólnym (lex generalis), wyznaczającą przyjęty w systemie prawnym schemat liczenia terminów. Tymczasem w analizowanym przypadku, ustawodawca posłużył się wyczerpującą regulacją o charakterze szczególnym (lex specialis), która w sposób specyficzny dla decyzji wydawanych na podstawie ustawy sankcyjnej określa bieg terminu na wniesienie skargi. Reguły ogólne, w tym art. 111 § 2 k.c., zostały zatem wyłączone w odniesieniu do biegu terminu uregulowanego wyczerpująco (całościowo) w art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej. Podobnie bowiem jak na zasadach ogólnych, także w odniesieniu do decyzji sankcyjnych strona ma pełne 30 dni na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, nie wliczając dnia, w którym nastąpiło udostępnienie decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej, stanowiące "surogat" jej doręczenia. Przewidziane przez ustawodawcę unormowanie, wbrew twierdzeniu skarżącego, jest jednoznaczne i nie pozostawia przestrzeni na wątpliwości interpretacyjne. Organ podkreślił, że decyzja z [...] maja 2023 r. udostępniona została w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 29 maja 2023 r. w zakładce "Decyzje ministra SWiA w sprawie wpisu na listę sankcyjną", pod adresem:https://www.gov.pl/web/mswia/decyzje-ministra-swia-w-sprawie-wpisu-na-liste sankcyjna - natomiast lista sankcyjna umieszczona w zakładce "Lista osób i podmiotów objętych sankcjami", pod adresem:ttps://www.gov.pl/web/mswia/lista-osob-i-podmiotow-objetych-sankcjami - została zaktualizowana w dniu następnym, tj. 30 maja 2023 r. i datę taką umieszczono w rubryce "Data umieszczenia na liście". Dzień 30 maja 2023 r. w myśl przywoływanego art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej stanowi jednocześnie pierwszy dzień biegu terminu na wniesienie skargi na decyzję z racji jej udostępnienia dzień wcześniej (29 maja 2023 r.) w Biuletynie Informacji Publicznej. Należy bowiem zaznaczyć, że udostępnienie decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej, w rozumieniu art. 4 ust. 3 wyżej powołanej ustawy, nastąpiło w dniu 29 maja 2023 r. W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o odrzucenie zażalenia ewentualnie o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 53 § 4 p.p.s.a. termin, o którym mowa wyżej, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 83 § 1 p.p.s.a. terminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym oblicza się według przepisów prawa cywilnego. Termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest terminem oznaczonym w dniach, przy czym stosownie do art. 111 k.c., termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, a jeżeli początkiem jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym ono nastąpiło. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia do sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2023 r. dotycząca wpisania na listę, o której mowa w ustawie z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Ustawa ta wprowadza odmienny - od przewidzianego w art. 109 § 1 k.p.a. doręczenia decyzji na piśmie - tryb zawiadomienia o wydanym rozstrzygnięciu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej, zawiadomienie stron o decyzjach następuje przez udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 powołanej ustawy związanie organu wydaną przez siebie decyzją, rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi, o której mowa w art. 3 ust. 6 oraz zaistnienie natychmiastowej wykonalności decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 11, następuje z dniem następującym po dniu, w którym decyzja została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej. W ocenie NSA, za dzień doręczenia skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie należy przyjąć 29 maja 2023 r., tj. datę podpisania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżonej decyzji z [...] maja 2023 r. w przedmiocie wpisania spółki na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej i jednocześnie datę udostępnienia informacji o tym fakcie w Biuletynie Informacji Publicznej. NSA podkreśla, że zaskarżona decyzja zawiera pouczenie o terminie i trybie zaskarżenia, w którym wyraźnie wskazuje się, że "skargę wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia (tu: udostępnienia w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) niniejszej decyzji stronie". Należy również zauważyć, że skarżący miał świadomość daty wydania i udostępnienia zaskarżonej decyzji, bowiem w treści pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy, jako dzień nałożenia na stronę sankcji przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje dzień [...] maja 2023 r. Zdaniem NSA, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi przez skarżącego rozpoczął swój bieg 30 maja 2023 r., a więc z dniem następującym po dniu udostępnienia zaskarżonej decyzji. Bezspornym pozostaje fakt, że skarżący wniósł skargę w dniu 29 czerwca 2023 r. (data nadania przesyłki pocztowej). Ustawowy termin przysługujący na złożenie skargi od tej decyzji upływał natomiast 28 czerwca 2023 r., co oznacza, że skarga wniesiona w dniu 29 czerwca 2023 r. został wniesiona z uchybieniem terminu. Uwzględniając charakter regulacji wyrażonej w art. 4 ust 3 ustawy sankcyjnej nie jest możliwe, na co wskazuje również organ w zażaleniu, dodatkowe "przesunięcie" terminu na wniesienie skargi o 1 dzień, czego domaga się skarżący przywołując przepis art. 111 § 2 k.c. Przepis ten w niniejszej sprawie nie może bowiem znaleźć zastosowania. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.