II GZ 194/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.p.A w R., W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2619/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej oraz zwrotu wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. S.p.A w R., W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr DWZ-1/2022 w przedmiocie kary pieniężnej za stwierdzenie nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2619/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. S.p.A w R., W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2023 r. oddalającego skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr DWZ-1/2022 w przedmiocie kary pieniężnej za stwierdzenie nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że pismem z dnia 25 września 2023 r. A. S.p.A w R. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2023 r. W związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi skargi kasacyjnej, na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V wezwano stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Przesyłka polecona, adresowana do pełnomocnika strony w związku z jej dwukrotnym awizowaniem wróciła do nadawcy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V z dnia 29 listopada 2023 r. uznano ją za skutecznie doręczoną z upływem dnia 17 listopada 2023 r. Sąd I instancji wskazał, że skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, zatem wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia dostrzeżonych braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia (art. 178 p.p.s.a.). Wezwanie to zostało uznane za skutecznie doręczone z upływem dnia 17 listopada 2023 r. Termin na uzupełnienie wskazanego braku upływał zatem dnia 24 listopada 2023 r., przy czym pełnomocnik nie uzupełnił wskazanego braku. W wyniku nieuzupełnienia braków skargi kasacyjnej, została ona odrzucona. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz ewentualnie, z najdalej idącej ostrożności – przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją: czy art. 176 § 2, art. 177a oraz art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1271 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") w zakresie, w jakim przewidują odrzucenie skargi kasacyjnej wyłącznie z uwagi na brak usunięcia przez skarżącego braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a., podczas gdy ewentualny wniosek skarżącego w zakresie rozprawy pozostaje w istocie niewiążący dla sądu rozpatrującego sprawę, jest zgodny z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca wniosła ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia oraz przesłuchania świadka, a także zwrócenie się do Poczty Polskiej S.A. w celu uzyskania wyjaśnień w kwestii doręczenia korespondencji sądowej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie art. 73 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie, w postaci wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, zostało skutecznie doręczone Skarżącej z dniem 17 listopada 2023 r. wskutek tzw. fikcji doręczenia, pomimo że przesyłka polecona (o podanym numerze), zawierająca ww. wezwanie, nie została doręczona pełnomocnikowi Skarżącej pod wskazanym adresem do doręczeń, w tym w szczególności nie została w ogóle awizowana, a co najmniej została awizowana z naruszeniem art. 73 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a., art. 21 i art. 49 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. –Prawo pocztowe (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1640, dalej – "Prawo pocztowe") oraz § 24 ust. 1 pkt 1) i § 26 ust. 1 pkt 1) Regulaminu świadczenia usług powszechnych Poczty Polskiej, obowiązującego od dnia 24 czerwca 2023 r., tekst jednolity – Załącznik do Uchwały Nr 95/2023 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 24 maja 2023 r., dalej – "Regulamin Poczty Polskiej"; 2) naruszenie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. oraz art. 177a p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że Skarżąca nie usunęła braku formalnego skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie, w postaci braku wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a., w 7-dniowym terminie objętym wezwaniem, o którym mowa w art. 177a p.p.s.a., pomimo, że wezwanie to nie zostało skutecznie doręczone Skarżącej, ani nie zostało jej prawidłowo awizowane, a tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że zostało skutecznie doręczone z dnia 17 listopada 2023 r. pełnomocnikowi Skarżącej, a tym samym 7-dniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej nie rozpoczął biegu i nie upłynął z dniem 24 listopada 2023 r., a co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a.; 3) naruszenie art. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 176 § 2, art. 177a p.p.s.a. oraz art. 178 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie li tylko z uwagi na brak usunięcia braku formalnego w postaci braku wniosku o rozpoznanie skargi na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a. (przy czym, niezależnie, Skarżąca kwestionuje, jakoby uchybiła terminowi na usunięcie tego braku), podczas gdy ewentualny wniosek Skarżącej dotyczący rozprawy pozostaje w istocie niewiążący dla Sądu rozpatrującego sprawę, co w konsekwencji prowadzi do oczywistego wniosku, że odmowa rozpoznania skargi kasacyjnej wyłącznie z uwagi na tego typu uchybienie jest konsekwencją nieuzasadnioną i nadmiernie negatywną dla strony postępowania w świetle konstytucyjnego prawa do sądu i sprawiedliwego procesu sądowego, stanowiących jedne z podstawowych praw konstytucyjnych urzeczywistniających zasadę demokratycznego państwa prawa. Skarżąca pismem procesowym z dnia 20 grudnia 2023 r. wniosła o przywrócenie terminu na usunięcie braku formalnego skargi kasacyjnej z równoczesnym wykonaniem czynności. Skarżąca pismem procesowym z dnia 6 marca 2024 r. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do tego pisma dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72 p.p.s.a, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do zakwestionowania przez Skarżącą sposobu doręczenia pisma sądowego, które jej zdaniem nie zostało prawidłowo awizowane. Z tego powodu nie została poinformowana o brakach formalnych skargi kasacyjnej, w konsekwencji czego nie mogła ich uzupełnić, przez co Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną. W aktach sprawy znajduje się zwrócona koperta z dołączonym do niej zwrotnym potwierdzeniem odbioru, z którego wynika, że przesyłki nie doręczono, natomiast pozostawiono ją w placówce pocztowej, przy czym dnia 3 listopada 2023 r. umieszczono zawiadomienie w drzwiach adresata. Podkreślić w tym miejscu należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji stanowi dokument urzędowy w znaczeniu nadanym przez art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.) (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. II FSK 3421/14, postanowienie SN z dnia 22 marca 2019 r., sygn. I CZ 118/17, postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. II OZ 500/19, postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. I OZ 9/24), przez co podlega ono domniemaniu prawdziwości. Skarżąca dostarczyła pismo operatora pocztowego stanowiące odpowiedź na reklamację, z którego wynika, że podjęto próbę doręczenia kwestionowanej przesyłki, jednak z uwagi na brak zawarcia danych adresowych adresata nazwy firmy, osoba zastana w recepcji nie przyjęła przedmiotowej przesyłki. W związku z tym zawiadomienie o próbie doręczenia omawianej przesyłki oraz zawiadomienie powtórne pozostawiono w drzwiach wejściowych prowadzących do biur znajdujących się na 14 piętrze budynku. W opozycji do stanowiska Skarżącej trzeba podkreślić, że operator pocztowy posiadał adres pełnomocnika strony wskazany przez tegoż pełnomocnika, tj. "[...]". W związku z tym, że pod adresem tym w różnych lokalach usytuowanych na jednym piętrze znajdują się różne podmioty – co wynika z wyjaśnień operatora pocztowego, jak i Skarżącej – brak jest podstaw, aby na pracownika operatora pocztowego, a co za tym idzie na operatora pocztowego przerzucać odpowiedzialność w zakresie odnoszącym się do adresu, pod który należało doręczyć korespondencję, podnosząc wadliwość doręczenia, skoro – jak wynika z akt sprawy – wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej zostało wysłane na adres do doręczeń, który wskazano w skardze kasacyjnej, tj. "[...]". Na ten właśnie adres podjęto próbę doręczenia. Pełnomocnik Skarżącej nie wykazał innego, przy tym bardziej precyzyjnego adresu do doręczeń, który pozwalałby na zidentyfikowanie konkretnego biura znajdującego się na 14 piętrze budynku. Wskazanie takiego adresu, a mianowicie pełnego i precyzyjnego stanowiło obowiązek pełnomocnika Skarżącej, a jego prawidłowe wykonanie stanowiło – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – gwarancję skutecznego doręczenia korespondencji. Obalenie domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie twierdzeń podnoszonych przez Skarżącą nie może być uznane za wystarczające z punktu widzenia wymogów, jaki powinny temu towarzyszyć. W korespondencji do przywołanych wyżej okoliczności trzeba podkreślić, że w opozycji do stanowiska Skarżącej umieszczenie zawiadomienia w drzwiach potwierdza operator pocztowy w odpowiedzi na zgłoszenie reklamacyjne (zob. np. postanowienia NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. II OZ 863/15 oraz 5 kwietnia 2022 r., sygn. II OZ 183/22). Należy przy tym zauważyć, że pisma sądowe kierowane do pełnomocnika Skarżącej zaadresowane w taki sam sposób jak opisany powyżej były skutecznie doręczane. Ta okoliczność dodatkowo podważa twierdzenia Skarżącej co do nieprawidłowego działania operatora pocztowego w zakresie ich awizowania, skoro poprzednio nie występowały problemy w tej procedurze, przy takim samym zaadresowaniu przesyłek. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.