II GZ 214/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. (...)sp. z o.o. w (...) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Go 53/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. (...)sp. z o.o. w (...) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 30 października 2024 r., nr 0801-IOAC.4823.35.2024.12.JAN, UNP: 0801-24-080306 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 27 lutego 2025 r. (sygn. akt II SA/Go 53/25), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił wstrzymania wykonania P(...) sp. z o.o. w (...) (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Spółka"), decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze, z dnia 30 października 2024 r., nr 0801-IOAC.4823.35.2024.12.JAN, UNP: 0801-24-080306, w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podkreślił, że Skarżąca domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała okoliczności wskazujących na możliwość zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Pełnomocnik Skarżącej powołał się na trudności finansowe Spółki i pogarszanie się jej "sytuacji majątkowej z każdym kolejnym miesiącem", dokumentując swe twierdzenia trzema rachunkami zysków i strat w roku 2024 r. (za okresy do 31 lipca, do 31 sierpnia oraz do 30 września 2024 r.), z których wynika m.in., iż Spółka w okresie do dnia 30 września 2024 r. odnotowała stratę w wysokości 797.474,73 zł. Zdaniem Sądu miarodajnego kryterium badania zdolności do zapłaty nałożonej kary pieniężnej i skutków tej zapłaty dla Spółki nie może stanowić wykazywana do dnia 30 września 2024 r. strata. Ze złożonej przez Skarżącą informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (numer KRS:0000533910) według stanu na dzień 9 stycznia 2025 r., wynika, iż Skarżąca spółka nadal prowadzi działalność, nie zgłosiła wniosku o upadłość, ani nie jest prowadzony wobec niej program naprawczy, co uzasadnia stwierdzenie, że wykazywana strata nie stanowi o braku jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Zaniechanie przedstawienia przez Skarżącą dokumentacji obrazującej jej pełną sytuację finansową, jak i jej stan majątkowy uniemożliwia zdaniem Sądu I instancji wnioskowanie, w jakim stopniu wykonanie decyzji wpłynie na sytuację Spółki, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie oceny, czy dochodzenie kary określonej decyzją, spowoduje przewidziane w art. 61 § 3 p.p.s.a. skutki. 2. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca spółka, zaskarżając to postanowienie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo wskazania przez Skarżącą prawdopodobieństwa wystąpienia nieodwracalnego skutku na etapie wykonania samej decyzji, a to prawdopodobieństwa poniesienia wysokiej szkody finansowej przez Skarżącą, jak również dokonanie nieprawidłowych ustaleń, iż brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje negatywnych skutków finansowych wskazanych przez Skarżącą, podczas gdy jej realizacja bezpośrednio wpływa na sytuację finansową Skarżącej i może wyrządzić znaczną szkodę oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki, włącznie z utratą płynności finansowej Skarżącej; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i sporządzenie uzasadnienia postanowienia z pominięciem wyczerpującego wyjaśnienia motywów nieuwzględnienia wniosku w kontekście przytoczonych przez Skarżącą okoliczności stanu faktycznego, związanych z opisanymi w skardze nieodwracalnymi skutkami przedsięwzięcia, jak również zdawkowe uzasadnienie prawne postanowienia, podczas gdy sprawa dotyczy udzielenia ochrony podmiotowi, którego sytuacja finansowa jest w ogromnej mierze zależna od aktualnej koniunktury rynku, w związku z czym w obecnych realiach prowadzenia działalności poniesienie przez Skarżącą jakichkolwiek dodatkowych kosztów poza niezbędnymi, a związanymi wprost z prowadzoną działalnością, w istocie stanowi dla niej okoliczność mającą bezpośredni wpływ na jej kondycję finansową i dalsze funkcjonowanie jako przedsiębiorcy. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. 3. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. 4. W tej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej kwocie 10 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji kary ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. 5. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Jak trafnie stwierdził Sąd, nie można podzielić stanowiska Skarżącej, że zobowiązanie do zapłaty nałożonej kary pieniężnej, w sposób znaczący przekraczają jej możliwości finansowe. Dla zobrazowania swojej sytuacji finansowej Spółka przedstawiła trzy rachunki zysków i strat za rok 2024 r. (za okresy do 31 lipca, do 31 sierpnia oraz do 30 września 2024 r.), z których wynika m.in., iż w okresie do dnia 30 września 2024 r. odnotowała stratę w wysokości 797.474,73 zł. Słusznie więc Sąd I instancji uznał, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej. Dla oceny skutków wykonania zaskarżonej decyzji bardziej miarodajna może być wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, która w przypadku Skarżącej spółki wielokrotnie przewyższa wysokość płatności, którą Skarżąca jest zobowiązana zwrócić. Z przedstawionych przez Spółkę dokumentów wynika, że ta w dalszym ciągu prowadzi działalność i uzyskuje przychody. W świetle powyższego nie można przyjąć, by uiszczenie nałożonej kary w wysokości 10.000 złotych doprowadzi do utraty płynności finansowej. Trafna jest także konstatacja, że na podstawie przedłożonego przez Skarżącą materiału dowodowego nie można w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej spółki. 6. Nie jest w tym zakresie wystarczające podanie jakichkolwiek danych lub jakiegokolwiek uzasadnienia bez powiązania pełnych danych obrazujących sytuację finansową spółki z ustawowymi przesłankami oraz bez wyjaśnienia, które dane i w jakim zakresie świadczą o realnym i aktualnym niebezpieczeństwie powstania skutków określonych w powyższym przepisie. Ogólnikowe lub pozbawione odpowiedniej relatywizacji dane liczbowe nie uzasadniają natomiast uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, której wykonanie w ocenie Strony skarżącej ma zagrażać istnieniu przedsiębiorcy lub nieść za sobą powstanie szkody nierekompensowalnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób uznać, by w świetle przedstawionych przez Spółkę dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, uprawdopodobniła ona wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 7. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał jednocześnie podstaw do przeprowadzenia dowodu z załączonych do zażalenia dokumentów. Postępowanie dowodowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może być przeprowadzone wyjątkowo i tylko w warunkach, o jakich mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., które w stanie sprawy nie zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując wniesione zażalenie kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Powołanie się na okoliczności mające w ocenie Skarżącej znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, dopiero na etapie zażalenia, nie mogło mieć zatem znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowienia. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że jakkolwiek braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, to z uwagi na treść art. 61 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. 8. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji