II GZ 213/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 398/22 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 398/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę D. P. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oraz zarządził zwrot skarżącemu W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga nie była opłacona. Zarządzeniem z dnia 1 września 2022 r. skarżący został wezwany o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 154 zł w terminie 7 dni po rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 22 września 2022 r. Skarżący uiścił wpis w kwocie 154 zł w dniu 30 września 2022 r. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku nieuiszczenia wpisu od skargi przewodniczący wzywa skarżącego do jego uiszczenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu skarga podlega odrzuceniu przez sąd. Sąd Wojewódzki wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący został wezwany o usunięcie braku fiskalnego skargi, jednak w wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 29 września 2022 r., brak ten nie został usunięty. W tym stanie rzeczy, w świetle art. 220 § 3 p.p.s.a., zaistniały podstawy do odrzucenia skargi. Skarżący zażaleniem zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o przyjęcie do rozpoznania skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2021 r. W motywach zażalenia wskazano, że wpis został uiszczony w terminie (29 września 2022 r. o godzinie 20:09), co zdaniem skarżącego potwierdzają załączone potwierdzenia operacji wykonania przelewu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowany Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni oraz niewadliwego zastosowania art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. w ustalonym stanie faktycznym. Strona nie wykazała za pomocą wiarygodnych środków dowodowych, że złożone w ostatnim dniu ustawowego terminu do uiszczenia wpisu zlecenie przelewu na właściwe konto bankowe Sądu zostało w tym dniu skutecznie przyjęte do realizacji przez system elektronicznej obsługi klientów banku, z którym podpisano odpowiednią umowę. Załączone wydruki tzw. screenów ekranu aparatu telefonii komórkowej nie dowodzą, że doszło do zatwierdzonego przez system elektroniczny banku przyjęcia do realizacji zlecenia. W tym zakresie miarodajnym dowodem przyjęcia w określonym terminie do realizacji przez bank, obsługujący stronę skarżącą za pośrednictwem systemu elektronicznego, przelewu należnej kwoty wpisu na właściwe konto sądu administracyjnego jest dokument stanowiący wydruk wygenerowanego z systemu bankowości elektronicznej potwierdzenia wykonania przelewu (por. art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe) albo sporządzony w przepisanej formie i opatrzony odpowiednimi podpisami i pieczęciami (także elektronicznymi) dokument będący wyciągiem z ksiąg bankowych. Nieprzedłożenie tego rodzaju dowodu wyklucza możliwość uznania, że doszło do uiszczenia należnego wpisu w terminie ustawowym wskazywanym przez skarżącego jako dzień złożenia skutecznego zlecenia przelewu bankowego w systemie bankowości elektronicznej. Na tle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje spór co do sposobu pojmowania daty uiszczenia wpisu sądowego za pośrednictwem instytucji bankowych lub finansowych. Pierwsza grupa poglądowa przyjmuje, że uiszczenie wpisu przekazem pieniężnym w urzędzie pocztowym lub przelewem bankowym na konto właściwego sądu jest równoznaczne pod względem czasowym z bezpośrednią wpłatą gotówkową do kasy tego sądu lub do banku prowadzącego rachunek bankowy sądu (por. np. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 566/08), natomiast uiszczenie wpisu za pośrednictwem agencji finansowej powoduje, że dniem dokonania opłaty sądowej, uiszczanej za pośrednictwem podmiotu niebędącego bankiem i w wykonaniu umowy z tym podmiotem, nie jest dzień powierzenia temu podmiotowi funduszy niezbędnych do uiszczenia opłaty sądowej, lecz data uznania rachunku bankowego prowadzonego przez bank dla właściwego sądu (np. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2005 r., II OSK 204/05; postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2007 r. II GSK 104/07; postanowienie NSA z dnia 27 września 2008 r. I OZ 438/08; postanowienie NSA z dnia 22 września 2009 r., II OSK 1379/09). Stanowisko to zastrzega jednak, że przy uiszczaniu opłaty przelewem (także za pośrednictwem systemów bankowości elektronicznej – zob. np. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r., II GSK 2145/13) o zachowaniu terminu decyduje data złożenia przez stronę zlecenia w banku lub w innej instytucji uprawnionej do przyjmowania zleceń dokonania przelewu, o ile w tej dacie lub przed upływem terminu do wniesienia opłaty istniało pokrycie na rachunku strony skarżącej (np. postanowienia NSA z dnia 20 maja 2005 r., I OSK 34/05). Druga grupa poglądowa przyjmuje bardziej restryktywne stanowisko, uznając że wyręczanie się instytucją finansową (pośrednikiem, który nie jest bankiem lub urzędem pocztowym, albo innym podmiotem zaufania publicznego uprawnionym do świadczenia usług finansowych) następuje na ryzyko i odpowiedzialność strony zobowiązanej do dokonania czynności w postępowaniu sądowym (zob. np. postanowienie NSA z dnia 16 września 2005 r., II OSK 869/05; postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2006 r., II OZ 156/06; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., I OZ 438/08; postanowienie NSA z dnia 14 września 2010 r., II FZ 472/10). W uchwale NSA z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt I FPS 3/176, wyrażono natomiast pogląd, że moment złożenia zlecenia płatniczego krajowej instytucji płatniczej (w tym agentowi działającemu w imieniu i na rzecz tej instytucji), które obejmuje polecenie wykonania transferu środków pieniężnych otrzymanych od zlecającego przez tę instytucję (agenta) w celu ich przekazania do odbiorcy (w tym na jego rachunek bankowy), należy postrzegać tak samo, jak moment takiego zlecenia składanego bankowi (SKOK), czy Poczcie Polskiej S.A., o ile w wyniku tych działań zlecenie zostanie faktycznie wykonane. Powyższe, w ocenie NSA, oznacza, że dzień przekazania środków pieniężnych (gotówki) – w terminie wynikającym z wezwania i w wysokości odpowiadającej należnej opłacie sądowej – krajowej instytucji płatniczej (lub jej agentowi) w celu doprowadzenia do uznania rachunku bankowego właściwego sądu administracyjnego, jest równoznaczny z dniem uiszczenia opłaty sądowej w rozumieniu art. 219 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a., o ile rachunek sądu zostanie uznany kwotą tych środków (tzn. kwotą stanowiącą przedmiot przekazu pieniężnego). Przyjęcie poglądu wyrażonego w uzasadnieniu ww. uchwały NSA z dnia 22 stycznia 2018 r. nie zmienia jednak oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zażaleniowej. Jak już bowiem wskazano, podstawą od przyjęcia, że skarżący nie uiścił w ustawowym terminie należnej opłaty jest brak wykazania, że sporne zlecenie przelewu w systemie bankowości elektronicznej zostało skutecznie przyjęte do realizacji przed upływem tego terminu. Nie budzi natomiast wątpliwości fakt, że należna opłata wpłynęła po upływie ustawowego terminu na rachunek właściwego sądu. Mając na uwadze powyższe argumenty oraz uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 197 § 1 p.p.s.a., postanowił oddalić zażalenie.