II GZ 212/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VI SO/Wa 11/22 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. A. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek W. A. (skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2021 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. Sąd I instancji wskazał, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2021 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. W odpowiedzi na powyższy wniosek Komendant Główny Policji wniósł o jego odrzucenie, wskazując że z treści wniosku wynika, że pełnomocnik skarżącego wniósł w istocie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję wydaną w pierwszej instancji przez Komendanta Stołecznego Policji. Ponadto poinformował, że pełnomocnik skarżącego wniósł również o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Komendanta Stołecznego Policji. W ocenie Sądu Wojewódzkiego treść złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie pozostawia wątpliwości, że dotyczy on wydanej w I instancji decyzji Komendanta Społecznego Policji z dnia [...] września 2021 r., natomiast niedopuszczalna jest skarga na decyzję organu I instancji. Warunkiem wniesienia skargi do sądu jest bowiem wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 k.p.a.), przy czym właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 1 k.p.a.). Skarga jest zatem niedopuszczalna, jeżeli skarżący nie wyczerpie toku instancji, tj. nie wniesie odwołania lub zażalenia do organu II instancji. Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję organu I instancji już po wyczerpaniu przysługujących mu w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia (odwołania do organu II instancji). W tej sytuacji, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, skoro niedopuszczalne jest wniesienie skargi na określony akt administracyjny, to tym samym za niedopuszczalne uznać należy przywrócenie terminu do jej wniesienia, gdyż wobec braku możliwości zaskarżenia do sądu decyzji organu I instancji termin ten nie mógł rozpocząć biegu. Z powyższych względów Sąd I instancji uznał złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi za niedopuszczalny i na podstawie art. 88 p.p.s.a. orzekł, jak w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący zażaleniem zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie wykazano okoliczności wyjątkowych, jak też nie uprawdopodobniono, że przytoczone okoliczności wskazują na brak winy w naruszeniu terminu do złożenia skargi. Skarżący podał, że w sprawie doszło do oczywistej omyłki pisarskiej polegającej na wpisaniu błędnej sygnatury sprawy i przedmiotu postępowania (wpisanie sygnatury dotyczącej sprawy o cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni palnej do celu kolekcjonerskiego zamiast sportowego), zatem wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji w sprawie utrzymania w mocy decyzji Komendanta Stołecznego Policji nr [...] uznać należy za uzasadniony. Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie w zakresie, w jakim kwestionuje prawidłowość procesu identyfikacji przedmiotu zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz powiązaną z nim ocenę dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Analiza akt sądowych prowadzi do wniosku, że kontrolowany Sąd Wojewódzki przedwcześnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dotyczy decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2021 r., nr [...], a zatem – wobec próby zaskarżenia orzeczenia organu I instancji – jest on z mocy ustawy niedopuszczalny, podlegając odrzuceniu (art. 88 w zw. z art. 52 § 1 i art. 53 § 1 p.p.s.a.). Ocena Sądu Wojewódzkiego nie została poprzedzona niebudzącym wątpliwości ustaleniem stanu faktycznego sprawy o przywrócenie terminu. Jest okolicznością bezsporną, że w treści wniosku z dnia [...] września 2022 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podano błędny numer i datę wydania decyzji, które odnosiły się rzeczywiście do orzeczenia organu I instancji. Sąd Wojewódzki nie dostrzegł jednak, że z treści wniosku oraz jego uzasadnienia wyraźnie i bezsprzecznie wynika, że celem wnioskodawcy jest zaskarżenie decyzji organu II instancji, to jest decyzji Komendanta Głównego Policji. W uzasadnieniu wniosku wskazano także datę tej decyzji ([...] grudnia 2021 r.), a do wniosku dołączono kopię wniesionego do Komendanta Głównego Policji odwołania od decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2021 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. Również w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] września 2022 r. Komendant Główny Policji potwierdził, że wskazana wyżej decyzja Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2021 r., nr [...], była przedmiotem odwołania, które rozstrzygnięto decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] (w treści pisma błędnie wskazano rok: "2022"), utrzymując w mocy decyzję I instancji. W związku z tak istotnymi wątpliwościami co do identyfikacji właściwego przedmiotu zaskarżenia, do którego odnosi się wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie można przyjąć, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie przedmiotu skargi. Tym samym Sąd ten nie był uprawniony do apriorycznego przyjęcia, że skoro wnioskodawca samodzielnie nie wyjaśnia powyższych wątpliwości, które jednak – co trzeba podkreślić – wynikają bezpośrednio z akt sprawy, to poza zakresem dalszych ustaleń i rozważań w postępowaniu sądowym można było pozostawić treść rzeczywistej woli wnioskodawcy występującego jednocześnie jako strona skarżąca. Konieczne jest zatem ostateczne wyjaśnienie woli wnioskodawcy w drodze wezwania go do usunięcia braku formalnego wniosku przez precyzyjne określenie przedmiotu zaskarżenia, albowiem przedmiot ten pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku treściowym z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Dopiero wówczas, w zależności od wyniku procedury sanacyjnej, będzie można podjąć dalsze czynności związane z ponowną oceną formalnej i temporalnej dopuszczalności wniosku. Trzeba w tym zakresie uwzględnić również, że – jak wynika z odpowiedzi Komendanta Głównego Policji na wniosek z dnia [...] września 2022 r. – skarżący w dniu [...]stycznia 2022 r. wniósł do Komendy Głównej Policji trzy skargi na dwie decyzje tego organu (jedna skarga dotyczyła sprawy cofnięcia pozwolenia na broń do celu łowieckiego, natomiast dwie skargi dotyczyły sprawy cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celu kolekcjonerskiego). Zdaniem skarżącego jedna trzech wniesionych skarg miała dotyczyć ostatecznej decyzji Komendanta Głównego Policji o cofnięciu pozwolenia na broń sportową. Przedmiotem oceny Sądu I instancji w toku ponownego rozpoznania wniosku powinny zatem stać się również te elementy stanu faktycznego sprawy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Mając na względzie podniesione wyżej argumenty oraz uznając, że istota sprawy przywrócenia terminu do wniesienia skargi nie została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 197 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.