II GZ 208/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 2804/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") postanowieniem z 26 lutego 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 2804/25 odmówił B. W. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rzecznika Praw Pacjenta (dalej: "organ") z [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo dla zdrowia wielu pacjentów, a tym samym niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby pozbawieniem pacjentów skarżącego możliwości kontynuacji terapii i grozi nieodwracalnymi skutkami dla ich zdrowia. W uzasadnieniu WSA wskazał, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować dla niego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnione. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego. W ocenie Sądu, przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania decyzji powinny dotyczyć strony skarżącej, a nie osób trzecich. Wnioskodawcą może być jedynie skarżący i okoliczności będące ewentualną przesłanką dla uwzględnienia wniosku muszą dotyczyć jego bezpośrednio. Nie można więc przyjąć, że ochronę tymczasową udzielaną na podstawie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., można zastosować wobec szerszego kręgu podmiotów. Za nieuzasadniony uznać należy pogląd, jakoby niebezpieczeństwo o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiło przesłankę dla uwzględnienia wniosku, jeżeli odnosi się ono do osób trzecich, nie będących nawet uczestnikami postępowania sądowoadministracyjnego. WSA zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z uznaniem stosowanej praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów i jej celem było doprowadzenie do zaprzestania tych naruszeń. Decyzji tej, na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1876 ze zm., dalej: "u.p.p."), nadano rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie pkt I. Okoliczność tę, zdaniem Sądu, również należało wziąć pod uwagę skoro zgodnie z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), rygor taki nadaje się, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Tym samym również charakter zaskarżonej decyzji i jej zasadniczy cel, tj. zapobieganie dalszym naruszeniom praw pacjenta nie mogły pozostawać bez wpływu na odmowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez wadliwą interpretację przesłanek umożliwiających sądowi wstrzymanie zaskarżonej decyzji i przyjęcie, że przesłanki te muszą odnosić się do skarżącego, pomimo że prawidłowa wykładnia art. 61 § 3 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przesłanki w nim określone nie muszą odnosić się do skarżącego, 2. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wadliwą interpretację i przyjęcie, że charakter zaskarżonej decyzji i jej zasadniczy cel stanowiły przeszkodę do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwia wstrzymanie wykonania decyzji Rzecznika Praw Pacjenta, 3. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał przesłanek zastosowania tego przepisu, podczas gdy skarżący dołączył do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji publikacje naukowe wskazujące na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody pacjentom skarżącego wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ustalenie Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie wnioskujący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może pociągnąć skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przytoczył we wniosku okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wystąpienia takich konsekwencji. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji nie podzielił poglądów prezentowanych przez skarżącego, że niebezpieczeństwo o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowi przesłankę dla uwzględnienia wniosku, jeżeli odnosi się ono do osób trzecich. Wnioskodawcą może być jedynie skarżący. Strona wnosząc o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności nie może powoływać się na ewentualne szkody osób trzecich. Zagrożenie szkodą lub skutkami powinno dotyczyć wnioskodawcy, nie mogą go natomiast uzasadniać pośrednie skutki decyzji dotykające innych osób (por. postanowienie NSA z 23 marca 2023 r., sygn. akt I OZ 56/23). Ponadto słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z uznaniem praktyk strony za naruszające zbiorowe prawa pacjenta i jej celem było doprowadzenie do zaprzestania tych naruszeń. Decyzji tej, na podstawie art. 64 ust. 1 u.p.p., nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Tak więc wbrew stanowisku skarżącego, to właśnie ze względu na charakter zaskarżonej decyzji i jej zasadniczy cel, jakim jest zapobieganie naruszeniom praw pacjenta, za zasadne należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.