II GZ 204/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Y. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 345/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Y. N. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wytwarzanie środka zastępczego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić Y. N. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nienależnie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 28 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 345/25, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę Y. N. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 30 grudnia 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wytwarzanie środka zastępczego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 października 2025 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 2000 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu sądowego, co potwierdza adnotacja z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wobec powyższego skutkowało to odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że od 10 czerwca 2025 r. do 16 lutego 2026 r. pozbawiony był wolności, po zwolnieniu z Zakładu Karnego zamierza złożyć wniosek o przywrócenie terminu i uiścić wpis. Odrzucenie skargi uznał za przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z uwagi na argumentację w nim zawartą. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że skarżący wniósł skargę pismem z 20 stycznia 2025 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowieniem pełnomocnika. Postanowieniem z 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt III SPP/Kr 25/25 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. Odpis postanowienia został wysłany w dniu 11 sierpnia 2025 r. do skarżącego, który nie podjął przesyłki. Ta, dwukrotnie awizowana, została zwrócona do Sądu pierwszej instancji, a następnie uznana za skutecznie doręczoną zarządzeniem z 23 września 2025 r. (k. 24 akt sądowych o sygn. III SPP/Kr 25/25). Uwadze WSA w Krakowie odrzucającego skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego uszło jednak, że pismem z 11 lipca 2025 r. (data wpływu do Sądu – 16 lipca 2025 r., k. 21 akt sądowych o sygn. III SA/Kr 345/25) do sprawy zgłosił się pełnomocnik skarżącego i to do niego winna być kierowana wszelka korespondencja w sprawie. Zgodnie bowiem z treścią z art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że jeżeli w postępowaniu strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, doręczenia winny być dokonywane tylko temu pełnomocnikowi. Doręczenie dokonane pod adresem strony jest bezskuteczne wobec pełnomocnika, a więc nie wywiera skutku procesowego (por. m.in. wyrok NSA z 22 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3891/19). Uchybienie, którego dopuścił się Sąd pierwszej instancji, miało w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wpływ na wynik sprawy. Błędnie bowiem WSA w Krakowie uznał za doręczoną w trybie zastępczym przesyłkę z 11 sierpnia 2025 r. zawierającą odpis postanowienia referendarza sądowego z 7 sierpnia 2025 r., gdyż wysłano ją bezpośrednio do skarżącego – z pominięciem prawidłowo ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W związku z powyższym nie mogło dojść – wobec wadliwego doręczenia – do otwarcia terminu na wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 7 sierpnia 2025 r. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego (por. m.in. postanowienia NSA: z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2713/14, 21 października 2015 r. sygn. akt II OZ 986/15, 7 grudnia 2016 r. II FZ 732/16). Tym samym zarządzenie z 7 października 2025 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego było przedwczesne. Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy na dzień jego wydania nie zostało prawomocnie zakończone. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że na wniosek pełnomocnika skarżącego z 4 listopada 2025 r. został mu (w wykonaniu zarządzenia z 14 listopada 2025 r.) doręczony odpis postanowienia referendarza sądowego z 7 sierpnia 2025 r. Pełnomocnik nie wniósł sprzeciwu od ww. postanowienia, a zatem rolą Sądu pierwszej instancji będzie sprawdzenie w rejestrze opłat sądowych czy wobec zawartego w zażaleniu oświadczenia o chęci uiszczenia wpisu sądowego przez skarżącego został on opłacony, a w razie negatywnej weryfikacji, ponowne wezwanie pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wobec powyższego działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.