II GZ 196/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 705/23 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D.K. na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 11 września 2023 r. znak: NEP.906.19.2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 705/23, odrzucił skargę D.K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z 11 września 2023 r., znak: NEP.906.19.2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz zwrócił z urzędu skarżącej kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 5 grudnia 2023 r., (doręczonym 28 grudnia 2023 r.), pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W piśmie z 29 grudnia pełnomocnik skarżącej wskazał, że przedkłada potwierdzenie dokonania wpisu sądowego oraz dokument pełnomocnictwa. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w kopercie umieszczono jedynie dowód uiszczenia wpisu sądowego. Wobec niezłożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej i tym samym nieuzupełnienia w terminie wszystkich wskazanych przez sąd pierwszej instancji braków formalnych skargi, WSA odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie skargi w wyniku nieuzupełnienia braków formalnych przez pełnomocnika, kiedy w przypadku wystąpienia takiej sytuacji sąd powinien zwrócić się bezpośrednio do strony celem uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż wezwany pełnomocnik nie był uprawniony do uzupełnienia braków. 2) art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez zarządzenie zwrotu skarżącej z urzędu wpisu sądowego, pomimo braku wcześniejszego wezwania skarżącej (bezpośrednio) do samodzielnego podpisania skargi (potwierdzenia czynności wniesienia skargi); 3) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1, art. 49 § 1, art. 34, art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na tym, że WSA odrzucił skargę bez wezwania skarżącej (bezpośrednio) do samodzielnego podpisania skargi (potwierdzenia czynności wniesienia skargi), w sytuacji gdy zakres udzielonego pełnomocnictwa czy też istnienie stosunku pełnomocnictwa w zakresie uprawniającym pełnomocnika do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi budziły wątpliwości WSA, czego wymaga zasada ochrony prawa do sądu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że w sytuacji, gdy pełnomocnik, pomimo wezwania sądu o przedłożenie pełnomocnictwa, tego braku skargi nie uzupełnił, sąd administracyjny zobowiązany jest do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi, poprzez jej podpisanie. Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że odmienna interpretacja byłaby zbyt rygorystyczna jako prowadząca do uniemożliwienia skorzystania stronie z prawa do sądu, co z kolei stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1. art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., pismo procesowe strony powinno zawierać m.in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniony odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Należy w tym miejscu podkreślić, że gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika – art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zachodziła konieczność wezwania pełnomocnika skarżącej do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego umocowującego go do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, ponieważ do skargi, jako pierwszej czynności w sprawie, nie dołączono dokumentu świadczącego o udzieleniu pełnomocnictwa oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zatem, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Kielcach z 5 grudnia 2023 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 grudnia 2023 r. W piśmie z 29 grudnia pełnomocnik skarżącej wskazał, że przedkłada potwierdzenie dokonania wpisu sądowego oraz dokument pełnomocnictwa. Sąd pierwszej instancji wskazał jednak, że w kopercie umieszczono jedynie dowód uiszczenia wpisu sądowego, natomiast brak formalny w postaci nieprzedłożenia pełnomocnictwa procesowego umocowującego do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi nie został uzupełniony. Należy w tym miejscu podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Zaś osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, co w zasadzie powinno służyć wzmocnieniu jej pozycji i realizacji praw w postępowaniu. Jednak, co należy podkreślić, skutki działań i ewentualnych zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę. Od fachowego pełnomocnika wymagać zatem należy prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sądowi znane jest stanowisko przywołane w prezentowanym przez skarżącego postanowieniu NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II GZ 196/23 zgodnie, z którym podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.. NSA w składzie rozpoznającym zażalenie nie podziela powyższego stanowiska i wskazuje, że w przedmiotowej sprawie ponowne wezwanie tym razem strony do podpisania skargi stanowiłoby zaprzeczenie tego, że skutki działań i ewentualnych zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę. Wobec powyższego – mając na uwadze art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – skoro w niniejszej sprawie, pomimo wezwania nie usunięto braku formalnego skargi, sąd pierwszej instancji był zobligowany do odrzucenia skargi. Zaznaczyć także należy, że możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy uzależniona jest od dopuszczalności skargi, a więc m.in. spełnienia warunków formalnych skargi, dlatego powołanie się na konstytucyjne prawo do sądu nie może przesądzić o skuteczności zażalenia, skoro nie podważono w nim stwierdzonego przez sąd niedopełnienia warunków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Naczelny Sąd Administracyjny, postanowił jak w sentencji.