II GZ 195/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3792/25 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 września 2025 r. nr BP.702.4441.2024.E.2275.BKOE.6122 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3792/25, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę K. M. (dalej: Skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 8 września 2025 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 28 listopada 2025 r. wezwano Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, a także do uzupełnienia braku formalnego złożonej skargi poprzez wskazanie numeru PESEL. Co do obu braków zakreślono termin ich uzupełnienia 7 dni oraz wskazano rygor odrzucenia skargi. Korespondencja zawierająca powyższe wezwania została doręczona Skarżącemu 22 grudnia 2025 r. Zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków: formalnego i fiskalnego skargi upływał 29 grudnia 2025 r. W zakreślonym terminie Skarżący uiścił jedynie wymagany wpis sądowy. Wobec powyższego, WSA stwierdził, że brak formalny w postaci wskazania numeru PESEL nie został usunięty, co w konsekwencji skutkowało niemożnością merytorycznego rozpoznania skargi i jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości, przyjęcie skargi do dalszego rozpoznania przez WSA, uwzględnienie złożonego równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że niezwłocznie wykonał jedno z wezwań Sądu poprzez uiszczenie wpisu sądowego, co w jego ocenie jednoznacznie potwierdzało wolę prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zaakcentował, że oba wezwania zostały doręczone w jednej kopercie w okresie przedświątecznym, a niewskazanie numeru PESEL wynikało z przeoczenia i nie było wynikiem działania celowego lub rażącego niedbalstwa. Skarżący podkreślił, że sprawa dotyczy prowadzonej przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej, a w obrocie gospodarczym podstawowym identyfikatorem przedsiębiorcy jest numer NIP, który został wskazany w skardze i jednoznacznie pozwala na identyfikację strony postępowania. Numer PESEL ma zatem w niniejszej sprawie charakter pomocniczy i nie ma zdaniem Skarżącego znaczenia dla możliwości ustalenia tożsamości strony ani dla prawidłowego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego, w oparciu o przywołane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący argumentował, że braki formalne skargi powinny być oceniane w sposób funkcjonalny, a przepisy proceduralne nie mogą być stosowane w sposób nadmiernie formalistyczny, prowadzący do pozbawienia strony prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji przyjął prawidłowo, że pomimo zasadnych i skutecznie doręczonych wezwań do uzupełnienia braków skargi: formalnych w postaci wskazania numeru PESEL i fiskalnych w postaci uiszczenia wpisu sądowego, z zachowaniem terminu Skarżący uzupełnił jedynie brak fiskalny skargi. Sąd I instancji nie mógł więc uznać, że Skarżący wykonał zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi i zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 p.p.s.a., pismo strony powinno zawierać – w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (lit. b) lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer identyfikacyjny REGON albo numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania (lit. c). Kumulatywne odczytanie redakcji art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. prowadzi -wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu - do wniosku, że możliwość posłużenia się w skardze numerem identyfikacji podatkowej strony skarżącej (NIP) możliwe jest jedynie w przypadku osoby niebędącej osobą fizyczną. Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż sprawa dotyczy Skarżącego jako przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z treścią art. 431 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r., poz. 1071) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Przedsiębiorcą w rozumieniu cytowanego przepisu może być zatem dowolny podmiot prawa cywilnego. Natomiast na gruncie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. ustawodawca dokonał podziału wymogów formalnych. Norma przewidziana w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. dotyczy osób fizycznych, natomiast norma wynikająca z art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. odnosi się do innych podmiotów niebędących osobami fizycznymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2026 r., sygn. akt III OZ 16/26 opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo, zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 (opubl. ONSAiWSA 2023/6/82) niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Stąd też Skarżący był zobowiązany na wezwanie Sądu wskazać numer PESEL. W tym kontekście za nieuprawnione należało uznać argumenty zażalenia zmierzające do wykazania, iż Sąd I instancji zastosował nadmierny formalizm, prowadzący do pozbawienia strony (tu Skarżącego) prawa do sądu. Zaakcentować bowiem należy, że prawo do sądu nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000 r., sygn. K 21/99 (OTK 2000/4/109), Trybunał Konstytucyjny wskazał na ograniczenia prawa do sądu, które nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Jak wskazał Trybunał, samo ukształtowanie postępowania przed sądem w sposób respektujący określone procedury (co do zasad inicjowania postępowania, terminów procesowych i materialnych, opłat, reprezentacji stron przed sądem, rygorów postępowania dowodowego etc.) stanowi istotne i rzeczywiste ograniczenie prawa do sądu, konieczne jednak ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, jak w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasada legalizmu czy zaufanie do prawa. Te powszechnie przyjęte i ogólnie stosowane we wszystkich rodzajach postępowania formalne rygory proceduralne wyznaczają więc bardzo wyraźnie granice, w jakich może być realizowane prawo do sądu (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13; opubl. ONSAiWSA 2014/3/39). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, Skarżącemu umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionej skargi (jednoznacznie wskazując w wezwaniu z 4 grudnia 2025 r., że ma uzupełnić brak formalny skargi przez wskazanie numeru PESEL), jednak z takiej możliwości nie skorzystał w sposób odpowiedni. Nie można zatem uznać za ograniczenie prawa do sądu niedopełnienie przez Skarżącego obowiązków nałożonych przez ustawodawcę w przepisach proceduralnych. Nie stanowi to w żaden sposób pozbawienia go prawa do sądu. Skoro obowiązki nałożone zarządzeniem nie zostały wykonane w zakreślonym terminie, to Sąd I instancji zobligowany był do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a w konsekwencji zwrotu uiszczonego wpisu od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.