II GZ 190/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1395/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr 1801-IOA.4246.28.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. sprostować uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1395/22 w ten sposób, że w wierszu siódmym od góry zamiast: "23 stycznia 2023 r.", wpisać: "13 stycznia 2023 r."; 2. oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1395/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę M.W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z 23 sierpnia 2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu WSA wskazał, że wnosząc skargę na opisaną wyżej decyzję skarżący wniósł jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II SPP/Rz 180/22 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z tym zarządzeniem z 23 stycznia 2023 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3000 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 9 lutego 2023 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął 16 lutego 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu od złożonej skargi, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego zaskarżył je i na podstawie art. 194 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 230 § 1 i 2 oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego ocenie odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od wniesionej skargi na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 300 000,00 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że skarżący został pozbawiony prawa do merytorycznego rozpoznania jego sprawy. Skarżący dodał, że organ administracyjny wydał kilkadziesiąt podobnych decyzji, które zostały zaskarżone i w przypadku których sąd również odmówił stronie przyznania prawa pomocy, mimo że nie jest ona w stanie ponieść kosztów, wskazuje i dowodzi, że sąd jednak błędnie rozpoznał wnioski o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że WSA w Rzeszowie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia błędnie oznaczył datę wydania postanowienia, którym sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, błędnie wskazując, że był to 23 stycznia 2023 r., zamiast prawidłowo: "13 stycznia 2023 r.". W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu, na podstawie art. 156 § 3 w związku z art. 166 p.p.s.a., sprostował tę oczywistą omyłkę (pkt 1 sentencji postanowienia). Przechodząc do oceny zażalenia, wskazać należy, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia podniesione w zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi jako pisma wszczynającego postępowanie pobierany jest wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Brak wpisu traktowany jest jako szczególny brak formalny skargi, którego stwierdzenie obliguje sąd do wezwania strony skarżącej do uiszczenia wpisu w podanej kwocie w ustawowym terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Niezastosowanie się do wezwania obliguje sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który przewiduje, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z akt sprawy wynika, że w związku z wniesieniem skargi na decyzję DIAS, skarżący wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych. W związku z prawomocnym oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu, który pomimo tego nie uiścił wpisu. Powyższych okoliczności skarżący nie kwestionuje, natomiast podnosi, że skutkiem odmowy przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych (wpis od skargi) jest pozbawienie go prawa do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. W ocenie NSA w tych okolicznościach prawidłowo sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, bowiem pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, skarżący w zakreślonym siedmiodniowym terminie, który upłynął 16 lutego 2023 r., nie uiścił wpisu. Należy podkreślić, że upływ terminu jest okolicznością obiektywną, dlatego motywy zażalenia odnoszące się do skutków odmowy przyznania stronie prawa pomocy nie mogły zostać uwzględnione przez sąd. Zdaniem NSA, skoro skarżący, pomimo prawidłowo sformułowanego i doręczonego wezwania, nie uiścił wpisu od skargi, to zasadnie sąd pierwszej instancji skargę tę odrzucił na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., NSA orzekł o oddaleniu zażalenia (pkt 2 sentencji).