II GZ 172/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 803/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 9 października 2023 r. nr KO.4114.68.2023 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 803/23, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 9 października 2023 r., w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w skardze do WSA strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w którym podała, że decyzje te pozbawiły skarżącego możliwości pracy jako kierowcy zawodowego. Od 2014 r. skarżący samotnie wychowuje trójkę dzieci, a ich matka nie płaciła na ich utrzymanie. W chwili obecnej jej zaległość alimentacyjna wynosi 79 000 zł. Dodatkowo w trakcie trwania małżeństwa do 2014 r. powstały liczne zaległości, które skarżący spłaca do dzisiaj. Pozostała mu jeszcze zaległość wobec firmy [...], gdzie do zapłaty ma 64.777 zł. Ponadto była żona skarżącego wystąpiła przeciwko niemu z powództwem o podział majątku wspólnego, w szczególności domu, w którym mieszkał z trójką dzieci. W ramach postępowania sądowego zawarli ugodę, w której skarżący zobowiązał się spłacić byłą żonę kwotą 147 000 zł, w trzech rocznych ratach po 50 000 zł i ostatniej w wysokości 47 000 zł. Poza tym na utrzymaniu skarżącego pozostaje jeszcze jedna córka, która studiuje i strona płaci za wynajem dla niej pokoju. Obecnie w domu skarżącego mieszka również syn z żoną oraz trójką dzieci. U syna i synowej skarżącego stwierdzono epizod depresji i nie mogą oni podjąć pracy. Z tego też powodu skarżący ma na utrzymaniu 6 osób. Od 25 do 27 czerwca 2023 r. skarżący przebywał po raz kolejny w szpitalu. Nadmienił również, że pomimo wielu przeciwności losu i odpowiedzialności za rodzinę, podjął się pracy jako kierowca zawodowy. Jego najmłodsza córka jest studentką 2 roku studiów stacjonarnych i chciałby zapewnić jej możliwość ukończenia wybranego przez siebie kierunku. Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżący stwierdził, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty możliwości utrzymania rodziny i pozbawienia córki możliwości kontynuowania nauki oraz utrzymania jej na studiach w G. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA wskazał na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz stwierdził, że cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji samo z siebie nie jest wystarczające do przyjęcia, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniesione okoliczności związane z niemożnością wykonywania przez skarżącego pracy i spowodowane tym problemy finansowe nie zostały przezeń dostatecznie uprawdopodobnione. Nie wskazano żadnych okoliczności, które wykluczałyby możliwość podjęcia przez skarżącego jakiegokolwiek innego zatrudnienia w okresie obowiązywania cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, spowodowanego skierowaniem go na egzamin sprawdzający kwalifikacje jako kierowcy ze względu na kilkukrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Sąd I instancji podał, że decyzja administracyjna której dotyczy wniosek jest konsekwencją wniosku policji o skierowanie skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje jako kierowcy. Wywody zawarte we wniosku powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych oraz skonkretyzowanych wystarczająco danych obrazujących sytuację strony, bowiem w interesie strony leży poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Zdaniem WSA, nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. WSA uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania nie został poparty dokumentami odnoszącymi się do aktualnej kondycji finansowej skarżącego i jego rodziny oraz sytuacji zdrowotnej syna i synowej, która uniemożliwiłaby podjęcie przez nich jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby w postaci zaświadczenia o niezdolności do pracy. Sąd podkreślił, że nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż wstrzymanie wykonania decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami powinno być, z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, uzasadnione okolicznościami wyjątkowymi, które w niniejszej sprawie nie zostały wykazane. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. D., zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego oraz o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do odwołania od decyzji Starosty R. oraz aktualnej karty informacyjnej z jego pobytu w szpitalu od grudnia 2023 r. do chwili wniesienia zażalenia, na okoliczność sytuacji rodzinnej i osobistej skarżącego, uzasadniającej wstrzymanie decyzji do czasu rozpoznania sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania postanowienia Starosty R. z powodu niedostatecznego wykazania sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącego, a także niewykazania możliwości podjęcia innego zatrudnienia, poprzez niewskazanie źródeł dowodowych, z których wynika taki stan rzeczy w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdują się dokumenty w postaci: zaświadczenia z dnia 30.08.2023 r. Uniwersytetu G., dokumentacji medycznej syna B. D. i jego żony A., postanowienia Sądu Rejonowego w R. w sprawie [...], informacji od Komornika Sądowego z dnia 31.08.2023 r., dotyczącej zaległości alimentacyjnych byłej żony, zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, umowy najmu pokoju z dnia 2.10.2022 r., dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego, zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami, zaświadczenia z ZUS o spłacie zobowiązań wraz z umową ratalną, zaświadczenia od firm windykacyjnych potwierdzający regulowanie przeze skarżącego należności, informacji z firmy [...] o wysokości zadłużenia skarżącego; - art. 62 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte skompletowanie akt sprawy co doprowadziło do podjęcia decyzji w oparciu o niepełny materiał dowody zgromadzony w sprawie. W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się z twierdzeniami Sądu, aby jego wywody nie były połączone z materiałem źródłowym i wykazane dowodami. Skarżący wyjaśnił, że składając odwołanie przedstawił dowody uzasadniające jego argumentację i obrazujące jego sytuację osobistą i majątkową. Sąd I instancji rozpoznając jego sprawę nie dokonał w sposób należyty koncentracji materiału dowodowego, a tym samym podjął przedwczesną i wadliwą decyzję. Skarżący wskazał, że od grudnia 2023 r. przebywa w szpitalu. W skardze podnosił dlaczego uważa, że wykonanie decyzji będzie dla niego niekorzystne. Wskazał również, że wstrzymanie decyzji nie oznacza, że Sąd wyda takie samo orzeczenie po rozpoznaniu skargi. W jego ocenie istnieją przesłanki opisane w art. 61 § 3 p.p.s.a., których WSA w ogóle nie analizował. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zauważyć należy, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, bowiem złożony w sprawie wniosek nie zawierał dostatecznej argumentacji, która przedstawiałaby możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, które muszą zostać we wniosku wskazane i uprawdopodobnione. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Zastosowanie przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagałoby wykazania przez skarżącego, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji powstaną takie skutki, które trzeba rozpatrywać w kategoriach trudnych do odwrócenia bądź znacznej szkody. Oczywiste jest, iż wykonanie zaskarżonej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami samo w sobie może być dotkliwe dla skarżącego, będącego adresatem decyzji (w tym również w sferze finansowej w sytuacji wykonywania zawodu kierowcy), jednakże sam przedmiot skarżonej decyzji oraz wynikające z niej niedogodności, utrudnienia lub obowiązki, nie mogą być uznane za wystarczającą argumentację do zastosowania ochrony tymczasowej. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również w zażaleniu na kwestionowane postanowienie Sądu I instancji odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu stwierdził, że jego syn i synowa cierpią na chorobę – depresję, lecz nie przedłożył dostatecznych dowodów pozwalających na przyjęcie, że są oni trwale niezdolni do pracy, czy też pobierają z tego tytułu świadczenia rentowe. Stwierdzenie u syna i synowej skarżącego przewlekłej choroby jaką jest depresja, nie stanowi o całkowitej niezdolności do pracy, która wykluczałaby możliwość uzyskiwania przez nich dochodów, a tym samym konieczność łożenia przez skarżącego na utrzymanie wszystkich członków rodziny. Z przedłożonych na obecnym etapie postępowania dokumentów nie wynika również, że wnoszący zażalenie z powodu złego stanu zdrowia pozbawiony jest możliwości podjęcia jakiegokolwiek innego zatrudnienia – choćby czasowego do chwili sprawdzenia jego kwalifikacji jako kierowcy zawodowego i ponownego uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Skoro zatem skarżący nie przedstawił wystarczającej argumentacji na poparcie swojego żądania zastosowania względem niego ochrony tymczasowej, a także nie przedstawił dokumentów odnoszących się do aktualnej kondycji finansowej zarówno jego, jak i jego rodziny, a także sytuacji zdrowotnej jego syna oraz synowej, która uniemożliwiłaby podjęcie przez nich jakiegokolwiek zatrudnienia, WSA nie miał możliwości zbadania, jak w istocie zmieniłaby się na niekorzyść jego sytuacja po wykonaniu decyzji. Nieuprawnionym byłoby z kolei dokonywanie przez sąd dedukcji intencji oraz argumentacji, które zdaniem wnioskodawcy świadczą o wystąpieniu w jego przypadku przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Ponadto należy również mieć na uwadze, że dotkliwość związana z wykonaniem zaskarżonej decyzji, chociaż nie można jej wykluczyć, jest podyktowana celem, jakim jest bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nawet analiza dokumentów, o których wspomina skarżący, znajdujących się w aktach administracyjnych oraz załączonych do zażalenia nie pozwalała na ustalenie wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację materialną (finansową) skarżącego. Skarżący wyrywkowo prezentuje swoją sytuację, nie wskazuje wysokości swoich dochodów oraz stanu oszczędności. Wnoszący zażalenie szeroko argumentuje, że udzielenie mu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym jest uzasadnione, niemniej podaje wyłącznie ogólnikowe, wyrywkowe i w znacznej części nieuprawdopodobnione twierdzenia, które nie mogły być dla sądu podstawą do uwzględnienia jego wniosku. Stwierdzić zatem należy, że trafnie Sąd I instancji uznał, iż strona nie wykazała wystąpienia w jej przypadku ryzyka ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA zasadnie uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, skoro skarżący swojego wniosku o wstrzymanie wykonania nie uzasadnił stosownymi dokumentami źródłowymi. Zwrócić należy uwagę, że Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie, odnoszące się swym zakresem do wykazania spełnienia ustawowych przesłanek zawartych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a., a przemawiających za zastosowaniem w konkretnym przypadku ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek. NSA zwracał również uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej i ma na celu przekonanie Sądu o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie samo złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (zob. postanowienie NSA: z dnia 21 lipca 2023 r. I OSK 438/23; z dnia 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 7370/21, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku lub wybiórczo przedstawione okoliczności, mające w ocenie wnioskodawcy przemawiać za zasadnością złożonego wniosku, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. W konkluzji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie powołano wystarczających okoliczności i nie przedstawiono pełnych danych czy dokumentów, które uprawdopodobniałyby zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednak, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i § 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną argumentację oraz dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Obecnie wnioskodawca nie dostarczył takich dokumentów, ani też nie przedstawił informacji czy okoliczności, które pozwoliłyby na wstrzymanie wykonania decyzji, jednakże na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z argumentacją i dokumentami go uzasadniającymi. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.