II GZ 17/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. j. w Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 676/21 w zakresie oddalenia wniosku o zwrot kosztów postępowania w sprawie ze skargi A. Sp. j. w Ś. na decyzję Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie się do zakazu prowadzenia działalności dyskotek i klubów nocnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 13 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 676/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił wniosek A. Sp.j. w Ś. (dalej "skarżąca") o zwrot kosztów postępowania w sprawie z jej skargi na decyzję Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim z [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie do zakazu prowadzenia działalności dyskotek i klubów nocnych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wyrokiem z 13 października 2021 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję oraz umorzono postępowanie administracyjne. Natomiast 20 października 2021 r. (data wpływu pisma do WSA – przyp. NSA) skarżąca wniosła o zwrot kosztów postępowania. WSA stwierdził, że pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o zwrot kosztów postępowania dopiero 18 października 2021 r. (data nadania pisma – przyp. NSA), a więc już po wydaniu wyroku. Oznaczało to, że wniosek ten był spóźniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Gorzowie Wielkopolskim celem ponownego rozpatrzenia oraz o obciążenie organu kosztami postępowania. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na założeniu, że strona złożyła wniosek o zwrot kosztów postępowania po wydaniu orzeczenia, w sytuacji gdy w dniu wysłania wniosku o zwrot kosztów postępowania (18 października 2021 r. – doręczono 20 października 2021 r.) strona nie posiadała wiedzy odnośnie do orzeczenia z 13 października 2021 r., albowiem wyrok z 13 października 2021 r. nadano pełnomocnikowi dopiero 3 listopada 2021 r., natomiast odpis orzeczenia odebrano 4 listopada 2021 r. – a zatem strona w momencie składania wniosku o zwrot kosztów postępowania nie posiadała wiedzy odnośnie do zakończenia postępowania, nie została bowiem poinformowana o terminie posiedzenia niejawnego. Skarżąca wskazała, że gdyby posiadała informacje odnośnie do terminu posiedzenia niejawnego, wówczas złożyłaby stosowny wniosek wcześniej. Takie procedowanie narusza prawo do obrony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis art. 200 p.p.s.a. wprowadza tzw. zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy, stanowiąc, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na gruncie p.p.s.a. odstąpiono od zasady oficjalności i co do zasady sąd pierwszej instancji orzeka o kosztach postępowania orzeka na wniosek strony. Jak wynika z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów (...). Art. 210 § 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu. Z powyższych przepisów wynika, że sąd pierwszej instancji zasądza zwrot kosztów postępowania z urzędu, jeżeli wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, a strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Sytuacja taka nie wystąpiła na gruncie niniejszej sprawy. Należy bowiem stwierdzić, że skarżąca od wniesienia skargi na decyzję Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim była reprezentowana przez adw. K.Ł. Wobec tego Sąd pierwszej instancji nie mógł z urzędu orzec o zwrocie kosztów postępowania, wydając wyrok z 13 października 2021 r. Słusznie natomiast Sąd stwierdził, że wniosku takiego skarżąca przed wydaniem wyroku nie złożyła. Odnosząc się zaś do argumentów skarżącej przedstawionych w zażaleniu, NSA stwierdza, że nie ma przepisu, który nakazywałby informowanie stron o terminie rozpoznania spraw na posiedzeniu niejawnym, wobec tego nie można odpowiedzialności za spóźnione złożenie wniosku o zwrot kosztów przerzucić na Sąd pierwszej instancji. Ponadto, NSA stwierdza, że pełnomocnik skarżącej wykonujący zawód adwokata został zawiadomiony przez WSA, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich nie przeprowadza się rozpraw jak dotychczas. Rozprawy przeprowadza się wyłącznie zdalnie. W związku z powyższym zwrócono się do strony o udzielenie informacji, czy wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym czy o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Zarządzenie to pełnomocnik skarżącej odebrał 2 września 2021 r. W odpowiedzi strona wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wobec tego należy stwierdzić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na wniosek organu, za zgodą pełnomocnika skarżącej, czyli adw. K.Ł. miał świadomość, że sprawa będzie rozpoznania w trybie uproszczony. Od odebrania wezwania przez pełnomocnika skarżącej do wydania wyroku minął ponad miesiąc, a więc pełnomocnik skarżącej mógł z łatwością złożyć wniosek o zwrot kosztów postępowania, czego jednak nie uczynił. Niepodejmując takiego działania, pełnomocnik strony spowodował, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz spółki. To bowiem profesjonalny pełnomocnik reprezentujący stronę powinien w taki sposób wykonywać czynności procesowe i organizować pracę, w tym dowiadywać się o ew. terminie posiedzenia niejawnego, aby chronić interesy mandanta. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.