II GZ 166/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SPP/Wa 162/21 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2021 r., nr DZP-II.603.20.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy dopuszczenia do egzaminu adwokackiego w 2021 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem I instancji") postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SPP/Wa 162/21, działając na podstawie art. 260 § 2 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił zażalenie R. P. (dalej zwanego "skarżącym") na postanowienie tego Sądu z 31 sierpnia 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 2 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że pismem z 5 października 2022 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 sierpnia 2022 r. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 2 czerwca 2022 r. Wskazano, że skarżącemu doręczono odpis ww. postanowienia sądu z 31 sierpnia 2022 r. wraz z pouczeniem o jego niezaskarżalności. Uzasadniając odrzucenie wniesionego zażalenia, WSA podkreślił, że złożony środek odwoławczy jest niedopuszczalny. Skarżący, pismem z 21 sierpnia 2023 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA z 3 sierpnia 2023 r. domagając się jego uchylenia, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu z 3 sierpnia 2023 r. Sąd I instancji zgodnie z prawem uznał, że zażalenie skarżącego na postanowienie WSA z 31 sierpnia 2022 r. było niedopuszczalne. Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. Prawa do wniesienia środka zaskarżenia nie można domniemywać. Należy podkreślić, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W niniejszej sprawie, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego. Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem, składając sprzeciw, który został następnie rozpoznany. WSA wydając postanowienie z 31 sierpnia 2022 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez WSA. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego też Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącego było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając na uwadze powyższą argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.