II GZ 162/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 780/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. o sygn. akt II SA/Bk 780/15, orzekając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił E. T. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 lutego 2016r. oddalającego jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. oddalił skargę E. T. na powyższą decyzję. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 22 marca 2016 r. w trybie art. 73 p.p.s.a., tj. po uprzednim dwukrotnym awizo 8 i 16 marca 2016 r. W dniu 20 grudnia 2016 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, z odpisem skargi kasacyjnej sporządzonej przez adwokata. Wskazał, że 18 lutego 2016 r. złożył wniosek o uzasadnienie wyroku, ale w związku z tym, iż długo nie otrzymywał wyroku z uzasadnieniem, 14 listopada 2016 r. złożył "skargę kasacyjną" do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po otrzymaniu odpowiedzi z NSA, 16 grudnia 2016 r. dokonał wglądu do akt sprawy i ustalił, że wyrok z uzasadnieniem został mu doręczony w trybie doręczenia, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. Skarżący zasygnalizował jednocześnie, że nie otrzymał żadnego awiza z ww. przesyłką. W ocenie Sądu przytoczone przez skarżącego okoliczności, tj. niepozostawienie przez operatora pocztowego awiza informującego o przesyłce nie są przekonujące. Z akt sprawy wynika, że wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu na adres wskazany w skardze w trybie tzw. fikcji doręczenia w dniu 22 marca 2016 r. Przesyłkę zawierającą powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem awizowano po raz pierwszy 8 marca 2016 r. i złożono ją na okres 7 dni w placówce pocztowej. Dnia 16 marca 2016 r. przesyłkę awizowano powtórnie, a 24 marca 2016 r. zwrócono nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Skoro skarżący nie odebrał przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 22 marca 2016 r. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybił terminowi bez własnej winy ani nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy, co musiało skutkować orzeczeniem o odmowie przywrócenia terminu. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagał się zmiany postanowienia Sądu z dnia 17 stycznia 2017 r. i przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnoszący zażalenie wyjaśnił, że pomimo złożenia opłaconego wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem w terminie, długo nie otrzymywał odpowiedzi z WSA, więc wniósł "skargę kasacyjną" na tę sytuację do NSA. Po informacji uzyskanej od sądu kasacyjnego w dniu 12 grudnia 2016 r., 16 grudnia 2016 r. zapoznał się z aktami sprawy i wówczas zorientował się, że przesyłka zawierająca odpis wyroku z uzasadnieniem, została mu doręczona w trybie art. 73 p.p.s.a. Wobec tego dochowując terminu 7 dni, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Podkreślił nadto, że nie miał wpływu na błędne działanie operatora pocztowego, który od stycznia 2014 r. popełnia liczne błędy w doręczaniu przesyłek, m.in. wadliwie je awizuje. Błędnie zatem Sąd uznał, że skarżący nie zadbał należycie o własne sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie, którym WSA w Białymstoku odmówił E. T. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest zgodne z prawem, bo skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd prawidłowo uznał, że skarżący dopuścił się w tej sprawie niedbalstwa, czyli nie dołożył należytej staranności w załatwianiu własnych spraw. Przedmiotem sprawy na obecnym jej etapie jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a nie ocena prawidłowości doręczenia skarżącemu odpisu wyroku z dnia 18 lutego 2016 r. wraz z uzasadnieniem, doręczonego w trybie art. 73 § 1-4 p.p.s.a.; podwójnie awizowana przesyłka, niepodjęta przez skarżącego w terminie wróciła do akt sprawy ze stosownymi adnotacjami, zaś Sąd przyjął fikcję doręczenia w dniu 22 marca 2016 r., co kwestionowane nie jest. Skarżący w toku postępowania sądowego twierdzi, że złożył wniosek o uzasadnienie wyroku (18 lutego 2016 r.), a uzasadnienia długo nie otrzymywał, poinformował o tym NSA i dopiero po uzyskaniu wyjaśnień od NSA, zapoznał się z aktami wszczętej przez siebie sprawy sądowej (16.12.2016 r.). Gdy tylko dowiedział się, że odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono mu w trybie art. 73 p.p.s.a., niezwłocznie wystąpił o przywrócenie terminu, zaznaczając również, że nie otrzymał żadnego awizo. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe wyjaśnienia skarżącego stanowią jedynie lakoniczny opis podejmowanych przez niego czynności w tej sprawie, pozbawiony argumentacji faktycznej i prawnej, którą można by było zakwalifikować jako uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. Skarżący stwierdził, że nie dotarło do niego ani pierwsze, ani drugie awizo (odpowiednio z 8 i 16 marca 2016 r.), jednakże nie przybliżył żadnych prawdopodobnych okoliczności, z powodu których awizo mogło do niego nie dotrzeć. Abstrahując od przyjętej przez Sąd w dniu 22 marca 2016 r. fikcji doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem – należy podkreślić, że skarżący wystąpił z wnioskiem o uzasadnienie wyroku 18 lutego 2016 r. (data nadania 19 lutego 2016 r.) i zdawał sobie sprawę, iż Sąd sporządza uzasadnienie wyroku w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 141 § 2 p.p.s.a. zdanie drugie), gdyż uczestniczył już w procesie przed sądem administracyjnym, zatem nie wiadomo co i dlaczego stanęło skarżącemu na przeszkodzie, że między marcem a 13 listopada 2016 r. nawet nie próbował ustalić czy Sąd sporządził i przesłał mu odpis wyroku z uzasadnieniem. W tym przypadku bierne oczekiwanie na uzasadnienie wyroku przez 9 miesięcy bynajmniej nie dowodzi opieszałości WSA w Białymstoku, lecz biernej postawy skarżącego, który przez ten czas nie zainteresował się losami złożonego wniosku. Zgodzić wypada się więc z WSA w Białymstoku, iż E. T. nie zadbał należycie o własne sprawy. Już tylko ta okoliczność dyskwalifikuje wniosek skarżącego o przywrócenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opieszałości skarżącego i braku dochowania należytej staranności w dbałości o własne sprawy nie przeczy, iż skarżący pismem z 14 listopada 2016 r. (zatytułowanym, jak sam wskazuje "skarga kasacyjna") wystąpił do Prezesa NSA ze skargą na niedoręczenie wyroku WSA w Białymstoku, o którego doręczenie przecież prawidłowo wnioskował. Pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. Wydział Informacji Sądowej NSA wyjaśnił skarżącemu, że wnioskowane uzasadnienie wyroku zostało mu wysłane na podany do akt sprawy adres i doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. Wystąpienie przez E. T. ze wskazanym pismem do Prezesa NSA, w świetle tego, co wyżej powiedziano, nie usprawiedliwia braku staranności skarżącego i – tym bardziej – nie stanowi prawnie relewantnego argumentu na rzecz przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Poza tym trzeba pamiętać, że skarżący nie odwoływał się we wniosku o przywrócenie terminu, jak też w zażaleniu do zaistnienia niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody, której nie mógł pokonać dokładając wszelkich sił i środków, aby dotrzymać 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazać jeszcze należy, że termin ten rozpoczął bieg 22 marca 2016 r. i bezskutecznie upłynął 21 kwietnia 2016 r. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.