II GZ 152/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. Sp. z o.o., Sp.k. w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5001/21 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. B. Sp. z o.o., Sp.k. w D. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 12 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty zapasowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 4 listopada 2022 r., odrzucił skargę A. B. Sp. z o.o., Sp.k. w D. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 12 lutego 2021 r., w przedmiocie określenia wysokości opłaty zapasowej. Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 19 listopada 2021 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W zakreślonym do wykonania wezwania terminie, spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniami z dnia 14 kwietnia 2022 r. oraz z dnia 26 lipca 2022 r. prawomocnie odmówiono stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W takim stanie spraw zarządzeniem z dnia 13 września 2022 r. przesłano stronie odpis prawomocnego zarządzenia z dnia 19 listopada 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, celem jego wykonania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie to doręczono skarżącej spółce w dniu 10 października 2022 r. Sąd I instancji stwierdził, że w zakreślonym terminie brak formalny skargi w zakresie opłaty nie został usunięty. Odnosząc się do ponownego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych Sąd I instancji wyjaśnił, że po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wynikającego z zarządzenia przewodniczącego, wydanego po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy lub po jego pozostawieniu bez rozpoznania, sąd odrzuca skargę na mocy art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 20202 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), nawet jeżeli strona w tym terminie złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. A. B. Sp. z o.o., Sp.k. w D., zażaleniem zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: 1. art. 220 p.p.s.a., poprzez odrzucenie wniesionej skargi z powodu błędnego przyjęcia, iż skarżąca, pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a to uiszczenia wpisu od skargi, nie uzupełniła jej braków formalnych; 2. art. 243 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w skutek niewzięcia pod uwagę przez orzekający sąd faktycznej sytuacji finansowej skarżącej, a to trudnej sytuacji finansowej co uniemożliwia poniesienie wydatków związanych z opłatą od wniesionej skargi; 3. art. 6 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie wyrażające się brakiem udzielenia skarżącej pełnego pouczenia w zakresie skutków prawnych, w przypadku złożenia ponownego wniosku o zwolnienie od wpisu, co skutkowało złożeniem przez skarżącą ponownego wniosku zgodnie z post. NSA z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 155/1, który to wniosek o przyznanie prawa pomocy (ponowny) Sąd winien potraktować jako wniosek o zmianę uprzedniego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w skutek zmiany okoliczności; 4. art. 165 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowaniu i przyjęcie, że pomimo zmiany okoliczności sprawy Sąd I instancji nie wezwał ponownie skarżącej do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym oraz wykazania na czym polegały podniesione przez nią zmiany okoliczności, co miało istoty wpływ na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia; 5. naruszenie 255 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowania wyrażające się brakiem wezwania strony do złożenia oświadczeń majątkowych i przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz wykazania zaistniałych zmian, które pogorszyły sytuację materialną strony skarżącej; 6. art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy okoliczności sprawy i przedstawione dowody wskazują, iż w niniejszej sprawie zasadne było przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co tym bardziej oznacza również naruszenie, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. czyli przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym; 7. art. 252 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas gdy skarżąca w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, także później w toku postępowania przedstawiła oświadczenie zawierające oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, popierając to stosowną dokumentacją i gdy okoliczności sprawy i przedstawione dowody wskazują, iż w niniejszej sprawie zasadne było przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym; 8. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku i w konsekwencji dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do uznania, iż: a) skarżąca ograniczając wydatki do niezbędnego minimum jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego, postępowania, podczas gdy przedstawiony stan majątkowy, możliwości finansowe i całkowicie uniemożliwiają jej poniesienia kosztów poszukiwania ochronny prawnej przed sądami administracyjnymi. b) skarżąca powinna liczyć się możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej i tym samym zabezpieczyć środki na ten cel. Podczas gdy Skarżąca wykazała, że nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzonej działalności, która, de facto została zawieszona, a środki zgromadzone na rachunku bankowym firmy oraz osobistym zostały w całości zajęte przez Urząd Skarbowy na poczet należności związanych ze sprawą podatkową. Tym samy skarżąca wykazała ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; c) pominięcie wszelkich okoliczności wskazujących, na to że skarżąca Spółka nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, i podejmowanie czynności zmierzających do ustalenia czy Skarżąca jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania, przez co Sąd także błędnie zastosował art. 246 § 1 dotyczący osób fizycznych, podczas gdy postępowanie niniejsze dotyczy regulacji dla osób prawnych. Podnosząc te zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub jego zmianę, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych albowiem podniesione w nim zarzuty nie podważają prawidłowości postanowienia Sądu I instancji. Na wstępie rozważań stwierdzić należy, że jedynym zarzutem, który odnosi się do objętego zażaleniem postanowienia z uwagi na jego przedmiot jest zarzut pomieszczony w punkcie 1 petitum zażalenia. Tylko ten zarzut bowiem odnosi się do odrzucenia skargi spółki i tylko ten zarzut stanowi podstawę do przeprowadzenia kontroli postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pozostałe zarzuty zażalenia nie mogą odnieść zamierzonego przez stronę skutku albowiem odnoszą się one do kwestii wnioskowanego przez stronę przyznania jej prawa pomocy, która została już prawomocnie osądzona przez Sąd I instancji. Jak bowiem wynika z okoliczności powołanych przez Sąd I instancji w przedmiotowym postanowieniu, co znajduje swoje potwierdzenie w analizie akt spraw, wniosek Spółki o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych został rozpoznany odmownie – postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2022 r., odmówiono Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z 26 lipca 2022 r., WSA w Warszawie utrzymał w mocy powołane orzeczenie referendarza. Przechodząc do oceny postanowienia Sądu I instancji, wskazać należy, że na tle art. 220 § 3 p.p.s.a. w sprawach o zbieżnym z niniejszą stanach faktycznych wyklarowała się linia orzecznicza zgodnie, z którą Prawomocne postanowienie sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie (por. postanowienia NSA z: dnia 29 października 2018 r., sygn. akt I FZ 259/18; dnia 28 października 2018 r., sygn. akt II OZ 1058/18; dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14). Podzielając powołane stanowisko judykatury i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji zobligowany był w stanie faktycznym postępowania sądowego do odrzucenia skargi Spółki na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Jak bowiem wynika z analizy akt spraw strona będąc wezwaną do uiszczenia wpisu od wywiedzionej skargi, w terminie otwartym do dokonania tej czynności wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Jak już wskazano strona uprawnienia tego nie uzyskała – nie zostało jej przyznane prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaś orzeczenie w tym przedmiocie stało się prawomocne. Wobec tego Sąd I instancji zasadnie, zarządzeniem z dnia 13 września 2022 r., wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu od skargi, co stanowiło konsekwencję prawomocności zarządzenia z dnia 19 listopada 2021 r. Taki stan sprawy, mając na uwadze powołaną linię orzeczniczą, oznaczał, że Spółka zobowiązana była do wniesienia wpisu od skargi w terminie wynikającym z daty doręczenia jej powtórnego wezwania, tj. do dnia 17 października 2022 r. Podkreślić raz jeszcze należy, że kolejne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez stronę powołanego obowiązku i związanego z nim terminu nie wyłączało ani nie wstrzymywało. Nieuiszczenie wpisu do wskazanej daty oznaczało, że Sąd I instancji zobligowany był do odrzucenia skargi na podstawie powołanego art. 220 § 3 p.p.s.a., co też prawidłowo uczynił. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.