II GZ 152/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 17/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 17/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił M. M. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z 8 lutego 2021 r. o odrzuceniu skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] października 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odniósł się do zawartego we wniosku stanowiska pełnomocnika skarżącej, że nie otrzymał z sytemu ePUAP na swój adres e-mailowy powiadomień o zamieszczeniu na skrzynce ePUAP postanowienia tutejszego sądu z 8 lutego 2021 r. o odrzuceniu skargi. W ocenie pełnomocnika, miał on podstawy, aby oczekiwać, że zostanie powiadomiony o doręczeniu postanowienia za pomocą wiadomości wysłanych na jego adres e-mailowy. Odnosząc się do powyższego, Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pism w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a p.p.s.a. Przez adres elektroniczny należy rozumieć adres, na który możliwe jest doręczanie pism na zasadach określonych w zacytowanych wyżej przepisach, tj. adres elektronicznej skrzynki podawczej na platformie e-PUAP. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie adresem elektronicznym pełnomocnika do doręczeń jest wskazany w korespondencji adres elektroniczny użytkownika w systemie ePUAP (/.../domyslna). Bezspornym jest, że w ustawieniach systemu ePUAP - "Adres e-mail do powiadomień", możliwe jest ustawienie powiadomień o korespondencji pojawiającej się na koncie ePUAP na wskazany adres skrzynki e-mailowej pełnomocnika, na którą trafiają wówczas takie informacje. Powiadomienia te generowane są ze względu na funkcjonalność systemu ePUAP i stanowią jedynie narzędzie dodatkowe, wspomagające profesjonalnego pełnomocnika. Nie są to jednak zawiadomienia, o których mowa w art. 74a § 3 i § 4 p.p.s.a., które tutejszy sąd zgodnie z tym przepisem, w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego, przesyła na adres elektroniczny adresata – w tym przypadku na konto pełnomocnika na platformie ePUAP. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że tutejszy sąd był zobowiązany do wysyłania korespondencji na adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP, a nie do wysyłania powiadomień o tej korespondencji na adres mailowy pełnomocnika, nawet jeżeli adres ten był wskazany w piśmie procesowym. Powiadomienia takie są bowiem wysyłane automatycznie – w zależności od wprowadzonych ustawień – przez system ePUAP. Nadto należy wskazać, że możliwość uzyskiwania dodatkowych powiadomień na adres e-mail o umieszczeniu na platformie ePUAP zawiadomień, o których mowa w art. 74a p.p.s.a., jest jedynie dodatkową funkcjonalnością systemu, która nie zwalnia użytkownika skrytki na platformie ePUAP od sprawdzania, czy na podany adres wpłynęła korespondencja. Wnosząc o przywrócenie terminu pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że bez swojej winy nie miał dostępu do platformy ePUAP. Przeciwnie - przyznał, że nie logował się na platformie ePUAP do czasu wysyłania lub otrzymania korespondencji od innych organów. Ustosunkowując się do podniesionego we wniosku zarzutu przesłania skanu papierowego postanowienia, bez elektronicznego podpisu tego postanowienia, a tym samym niespełnienie wymogów art. 107 § 1 k.p.a. tutejszy sąd zauważa, że przepis ten dotyczy decyzji administracyjnych wydawanych w trybie k.p.a. W myśl art. 75 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcz się w odpisach (§ 1). Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia mogą być doręczane w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego. Z powyższego wynika, że oryginały pism sądowych i pism procesowych pozostają w aktach sądowych danej sprawy sądowoadministracyjnej. Stronom i innym uczestnikom postępowania sądowoadministracyjnego pisma sądowe i procesowe są doręczane wyłącznie w postaci odpisów. Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia mogą być doręczane w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik otrzymał na skrzynkę podawczą pismo przewodnie opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, w załączeniu którego przesłano odpis postanowienia sądu z 8 lutego 2021 r. o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem. Oryginał postanowienia został podpisany w sposób tradycyjny, a tym samym odpis postanowienia przesłany pełnomocnikowi skarżącej nie wymagał podpisu elektronicznego, ponieważ tak jak oryginał postanowienia nie był dokumentem sporządzonym w formie elektronicznej. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., WSA odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając mu: 1. błąd w interpretacji art. 74a § 4 p.p.s.a oraz niewłaściwe zastosowanie art. 74a § 8 p.p.s.a., na które powołuje się Sąd orzekający, albowiem automatyzacja procesu wysyłki zawiadomienia o pozostawieniu na skrzynce odbiorczej strony korespondencji do sądu, nie zwalnia z obowiązku takiego zawiadomienia. Tymczasem, z niewiadomych powodów, pomimo wielokrotnego korzystania z systemu ePUAP, pierwsza informacja o tym, że WSA wysłał do pełnomocnika postanowienie o odrzuceniu skargi pojawiła się dopiero w dniu 26 lutego 2021 r., podczas gdy zgodnie z treścią art. 74a § 9 p.p.s.a., powinna widnieć w jego skrzynce już od dnia 23 lutego 2021 r., tj. od daty przyjętej na podstawie art. 74a § 8 p.p.s.a. jako daty doręczenia tego postanowienia, a przecież pełnomocnik wskazuje, że nie otrzymał ani jednego zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji z sądu, ale też od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, bo w wypadku decyzji z dnia 27 października 2020 r. brak jest pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji, a zgodnie z art. 74a § 9 p.p.s.a., w skrzynce odbiorczej pełnomocnika skarżącej decyzja ta winna widnieć od 10 grudnia 2020 r., a tak nie było, 2. naruszenie zasad działania organów administracji tj. art. 8 i 9 oraz 10 k.p.a., bowiem w wyniku niezawinionych przez stronę okoliczności dotyczących błędów w utworzonym i administrowanym przez władzę publiczną systemie teleinformatycznym, udostępnionym obywatelom do korespondowania z organami władzy, strona postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, nie jest prawidłowo zawiadamiana o wysyłanej do niej korespondencji, przez co nie może faktycznie czynić użytku z przysługujących jej w procesie praw, co faktycznie pozbawia ją możliwości czynnego udziału w postępowaniu, a wręcz prawa do zbadania legalności/prawidłowości wydawanych wobec niej decyzji, 3. niezasadne zastosowanie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do doręczeń dokonanych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie przede wszystkim w zakresie doręczenia decyzji z dnia 27 października 2021 r., albowiem Dyrektor Izby nie dokonuje doręczeń w trybie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a p.p.s.a. Przez adres elektroniczny strony należy rozmieć adres konta na platformie ePUAP. W myśl art. 74a § 5 p.p.s.a., datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (art. 74a § 6 ww. ustawy). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (art. 74a § 7 p.p.s.a.), a w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 8 p.p.s.a.). Zasadnie też Sąd I instancji zwrócił wagę na różnice w pojęciu "adres e-mail do powiadomień", który jest jedynie narzędziem nieobowiązkowym, dodatkowym, wspomagającym profesjonalnego pełnomocnika, jednak powiadomienia te nie są zawiadomieniami z art. 74a § 3 i 4 p.p.s.a. Takie powiadomienia są automatycznie przez system ePUAP wysyłane na podany przez pełnomocnika adres mailowy, który nie jest adresem elektronicznym użytkownika w systemie ePUAP i – w przeciwieństwie do zawiadomień doręczanych na skrzynkę ePUAP – nie mają mocy wiążącej. Pełnomocnik skarżącej wskazuje na nieprawidłowości w funkcjonowaniu skrzynki ePUAP poprzez otrzymywanie korespondencji z opóźnieniem lub w terminach zupełnie przypadkowych, załączając zrzuty ekranu zawartości skrzynki odbiorczej pełnomocnika, czy też odpowiedź na reklamację usług z ePUAP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych załączników nie wynika jakakolwiek informacja o błędach w funkcjonowaniu skrzynki ePUAP, dotyczą one widoczności elementów skrzynki odbiorczej, nie dotyczą zaś samego faktu doręczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zobowiązanie Sądu I instancji do wysyłania korespondencji na adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP zostało prawidłowo zrealizowane, o czym świadczą znajdujące się w aktach Urzędowe Poświadczenia Odbioru. Natomiast po stronie profesjonalnego pełnomocnika, który powinien być świadomy konsekwencji, jakie wiążą się z doręczeniem pism w formie elektronicznej, stoi obowiązek dochowania należytej staranności i dbając o interesy swojego mocodawcy, powinien zapewnić regularny nadzór nad nadchodzącą korespondencją. W konsekwencji powyższego należało uznać za zasadne stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się z natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.