II GZ 149/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "A." Sp. z o.o. w organizacji w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 1907/14 w zakresie odmowy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w organizacji w S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., postanowieniem objętym zażaleniem, odmówił "A." Sp. z o.o. w organizacji przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji podniósł, że skarżąca we wniosku złożonym na urzędowym formularzu wskazała, że nie posiada żadnego majątku. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 października 2015 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez przedłożenie szeregu wymienionych w wezwaniu dokumentów odnoszących się do jej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżąca jednakże nie przedstawiła dokumentacji wskazanej w tym zarządzeniu. Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że skarżąca pomimo wezwania, nie uzupełniła oświadczenia złożonego we wniosku. Wyjaśnienia strony nie pozwalają na zidentyfikowanie źródła finansowania i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W konsekwencji przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych strony postępowania. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Sąd wskazał art. 260 i art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). II Zażalenie wniosła skarżąca zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej zasady, a korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena wniosku została przeprowadzona w sposób prawidłowy, gdyż skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Strona została wezwana do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu, dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną sytuację materialną, czego nie uczyniła. Tym samym spółka uniemożliwiła Sądowi zapoznanie się z jej realnymi możliwościami finansowymi i stanem majątkowym. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że Sąd nie jest zobowiązany do poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Należy zauważyć, że to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt II FZ 595/15; dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.