II GZ 144/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1419/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr 1801-IOA.4246.22.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, objętym zażaleniem postanowieniem z 7 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1419/22, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę D. T. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 22 sierpnia 2022 r., nr 1801-IOA.4246.22.2022, w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry. Z uzasadnienia tego postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Rz 187/22, referendarz sądowy – po rozpoznaniu złożonego przy skardze na wyżej opisaną decyzję wniosku o prawo pomocy – odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku rozpatrzenia złożonego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, Sąd postanowieniem z 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SPP/Rz 187/22, zmienił postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. ponad 2.000 zł. W związku z powyższym, zarządzeniem z 2 lutego 2023 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 2.000 zł. Wezwanie zawierało pouczenie, że powyższej czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skierowano na podany w skardze adres pełnomocnika skarżącej i zostało przez niego odebrane w dniu 20 lutego 2023 r. Skarżąca pomimo upływu terminu, nie uiściła wpisu od złożonej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. wskazał, że skarżąca nie uiściła wpisu sądowego, tym samym w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych skargi skargę należało odrzucić. W zażaleniu na powyższe postanowienie sądu skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W zażaleniu skarżąca wskazała, że odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od skargi zaskarżonej decyzji, czyli dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 300 000 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym, powoduje, że skarżąca pozbawiona jest prawa do merytorycznego rozpoznania jej sprawy. Skarżąca nadmieniła, iż organ administracyjny wydał w jej sprawie szereg – kilkadziesiąt – decyzji, a te zostały zaskarżone do WSA, a w nich również Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie skarżącej istniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego należało je oddalić. Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca została zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych (wpisu) w przypadku, gdy będą to koszty ponad 2.000 zł. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została uiszczona, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie skarżąca nie uiściła jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi i okoliczność ta nie jest kwestionowana. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SPP/Rz 187/22, Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. ponad 2000 zł. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi, nie uiściła wpisu w wyznaczonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę trafnie wskazał, że mimo upływu wyznaczonego terminu skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu do uiszczenia wpisu. Prawidłowo zatem odrzucił skargę, a oceny tej – zdaniem NSA – nie podważają zarzuty zażalenia. Skoro zatem skarga skarżącej dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu z uwagi na brak uiszczenia wymaganej opłaty, pomimo stosownego wezwania w tym zakresie oraz pouczenia o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, które zostało jej prawidłowo doręczone, to w sytuacji nieuzupełnienia braku fiskalnego skargi w zakreślonym terminie, sąd pierwszej instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi. Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.). Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie jest zgodne z prawem i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.