II GZ 111/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2758/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 października 2022 r. nr 1401-IEW4.4126.1.2022.35/DBr w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległość podatkową z tytułu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2758/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B.S. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 10 października 2022 r. w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległość podatkową z tytułu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Sąd pierwszej instancji nie znalazł żadnych podstaw do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."), umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. WSA stwierdził, że wskazana przez skarżącego we wniosku okoliczność pogorszenia sytuacji finansowej w świetle jego statusu osoby bezrobotnej i mającej na utrzymaniu małoletnie dzieci nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Skarżący nie dołączył żadnych dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową i majątkową. Powyższe skutkowało brakiem możliwości dokonania oceny, czy przesłanki wstrzymania wykonania decyzji zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. zostały spełnione. W szczególności zabrakło dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w tym informacji potwierdzających osiągane przez niego dochody lub ich brak oraz ponoszone wydatki związane z utrzymaniem jego i jego dzieci. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób wywierający istotny wpływ na treść skarżonego postanowienia, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które skarżący wykazał w złożonej skardze, a zatem konieczne było wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej przedmiot skargi do WSA, albowiem wykonanie decyzji mogło doprowadzić do ciężkiego i dotkliwego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego, który aktualnie pozostaje osobą bezrobotną, mającą na utrzymaniu małoletnie dzieci. Wskazał, że wykonanie decyzji w postaci uiszczenia kary pieniężnej w wysokości 48.000 zł stanowi nadmierne obciążenie budżetu domowego skarżącego. Nie dysponuje on środkami umożliwiającymi zapłatę kary pieniężnej. Nie ma również możliwości finansowania bankowego. Brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować przedwczesną egzekucją albo zmusi skarżącego do skorzystania z ofert parabanków, co w konsekwencji doprowadzi do spirali zadłużenia. Zaszło więc niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa i doktryny, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku musi w sposób przekonywający pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu a wystąpieniem zagrożenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna więc odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 375 i powołane w nim orzecznictwo). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA z: 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku z przytoczeniem w jego uzasadnieniu w sposób lapidarny okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA z: 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). Jak wynika z powyższego, ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienia NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GZ 249/20, 10 lutego 2022 r., sygn. akt II GZ 8/22). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie skarżącego z uwzględnieniem powyższych przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Należy bowiem podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie przedstawił we wniosku takich okoliczności, które mogłyby przemawiać za udzieleniem ochrony tymczasowej. Niewystarczające do ocenienia spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. było powołanie się na okoliczność, że skarżący jest osobą bezrobotną, która ma na utrzymaniu małoletnie dzieci, a wykonanie decyzji może wepchnąć go w spiralę zadłużenia. Bez przedstawienia dokumentów obrazujących sytuację zawodową, rodzinną i finansową skarżącego niemożliwe bowiem było ocenienie, czy wykonanie decyzji będzie mogło skutkować okolicznościami powołanymi we wniosku. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji