II GZ 141/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 325/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/831/2022/9080 w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 325/23, odmówił J. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/831/2022/9080 w przedmiocie uprawień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pełnomocnik J. M. – radca prawny A.A. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 19 sierpnia 2022r., nr SKO.K/41.3/831/2022/9080, w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami. Pełnomocnik przedstawił, że prowadzi kancelarię przy ul. [...]. W pomieszczeniach przylegających do kancelarii prowadzi gospodarstwo domowe wraz z U.U. Zaskarżona decyzja SKO z 19 sierpnia 2022 r. została doręczona pełnoletniemu domownikowi (U.U.) 4 stycznia 2023 r. Jednakże osoba ta zapomniała o odebraniu przesyłki i dopiero w dniu 10 lutego 2023 r. przekazała ją adresatowi – r.pr. A.A. Pełnomocnik zaznaczył, że nie upoważnił U.U. do odbierania przesyłek adresowanych do kancelarii, osoba ta również nie zobowiązała się przed listonoszem doręczającym przesyłkę do jej przekazania adresatowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazał, że pełnomocnik swój brak winy w niedochowaniu termu upatruje w niedopatrzeniu członka rodziny, który odebrał przesyłkę skierowaną do pełnomocnika, nie informując go następnie o tym fakcie. Zdaniem Sądu przedstawiona przez pełnomocnika argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwrócił uwagę, że pełnomocnik w odwołaniu jako adres do doręczeń podał: Kancelaria Radcy Prawnego r. pr. A.A., ul. [...]. Wskazany przez pełnomocnika adres jest jednocześnie miejscem prowadzenia kancelarii, jak również miejscem zamieszkania. Sąd zaznaczył, że nie ma przeciwwskazań, aby w miejscu zamieszkania była prowadzona działalność gospodarcza, w tym kancelaria. Jednakże Sąd uznał, że przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od radcy prawnego zawodowo trudniącego się świadczeniem pomocy prawnej, że należyte dbanie o interesy swojego mandanta wymaga od takiego pełnomocnika właściwego zorganizowania swojej pracy, w tym i organizacji pracy jego kancelarii. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego nie zadbał o zapewnienie odpowiednich warunków obiegu korespondencji podczas jego nieobecności. Nadto dorosły domownik pełnomocnika skarżącego kwitując odbiór przesyłki w miejscu, w którym jest prowadzona kancelaria prawna, ma świadomość skutków jakie wiążą się z doręczeniem pism urzędowych. Jego powinnością jest niezwłoczne powiadomienie adresata o nadejściu przesyłki, nawet jeżeli już wcześniej pełnomocnik skarżącego nie uzgodnił z domownikiem sposobu postępowania po dokonaniu odbioru (postanowienie NSA z dnia 28 marca 2019 r., sygn. I OZ 268/19). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku swojej winy, zaś zaniechania i zaniedbania dorosłego domownika w realiach sprawy, obciążają samego pełnomocnika, który powinien dochować należytej staranności przy prowadzeniu spraw swoich klientów, czego w sprawie niewątpliwie zabrakło. Pełnomocnik radca prawny A.A. złożył zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 18 września 2022 r. oraz przyjęcie skargi do rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 19 sierpnia 2022r., nr SKO.K/41.3/831/2022/9080, w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Mysłowice z 22 kwietnia 2016 r., podczas gdy czynność ta nie została dokonana w przewidzianym terminie bez winy skarżącego, co zostało uprawdopodobnione w ramach wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego przedstawił stan faktyczny sprawy podkreślając, iż nie upoważnił on domownika do odbioru korespondencji, a tym samym obecnie nie może on ponosić winy za uchybienie terminowi do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, może wnieść o przywrócenie uchybionego terminu. W związku z powyższym, we wniosku o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stosownie do treści art. 87 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że należy wykazać, iż dołożono szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, w celu zapobieżenia powstaniu uchybienia. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien zatem przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, bowiem przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z: 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09; 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 989/09; 29 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 115/09). Przypomnieć w tym miejscu należy, że pełnomocnik skarżącego jako adres do korespondencji wskazał adres swojej kancelarii, który jest również adresem jego miejsca zamieszkania. W niniejszej sprawie, jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję SKO pełnomocnik wskazał, że korespondencję z organu odebrała U.U. – dorosły domownik zamieszkujący pod tym samym adresem co kancelaria, która zapomniała przekazać ją pełnomocnikowi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nastąpiło doręczenie zastępcze określone w art. 72 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 § 1 p.p.s.a.), albo że pismo w ogóle do niego nie dotarło. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji przyjął, że samo twierdzenie, iż w odpowiednim terminie dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji, nie przekazał jej do rąk adresata, nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu i nie wskazuje braku winy pełnomocnika skarżącego w powstaniu uchybienia procesowego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne jej doręczenie samemu adresatowi. Strona będzie więc ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności pod wskazanym adresem (por. postanowienia NSA z: 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09; 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11). Zdaniem NSA, wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego nie zostały w żaden sposób uwiarygodnione. Skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż U.U. zapomniała przekazać pełnomocnikowi skarżącego pismo oraz jak twierdzi pełnomocnik, nie upoważniał U.U. do odbioru korespondencji adresowanej do jego kancelarii. Należy wskazać, że sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Do sądu należy natomiast ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło, czy też nie. Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął w rozpoznawanej sprawie, że Strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, co z kolei skutkować musiało odmową przywrócenia wnioskowanego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w odniesieniu do strony, która jest w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika do odbioru korespondencji oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Dbający o własne interesy pełnomocnik, a w szczególności profesjonalny pełnomocnik, jakim jest radca prawny, powinien w toku prowadzonego postępowania liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, takich jak np. odbiór decyzji, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz inne zdarzenia, które są następstwem wykonywania i prowadzenia spraw. Tym samym pełnomocnik powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw administracyjnych oraz sądowych. Niepodjęcie takich kroków zapobiegawczych bądź uczynienie tego nieudolnie, w konsekwencji może doprowadzić do uchybienia terminowi wyznaczonemu do dokonania określonej czynności procesowej i należy stwierdzić w takim przypadku winę pełnomocnika skarżącego w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy zatem brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego, jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 p.p.s.a., to musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg prowadzonych przez niego spraw w postępowaniu sądowym. Skarżący ponosi zatem konsekwencje działań tych osób. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 ze zm.), może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Ponadto nie uzgadniając z domownikami sposobu informowania o wpływie korespondencji, pełnomocnik wziął na siebie ryzyko uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego dotyczącego niedoręczania przesyłek niektórym domownikom i nieustalenie z domownikami sposobu informowania o wpływie korespondencji powodują, że skutki wszelkich zaniedbań tych osób obciążają samego pełnomocnika, a w konsekwencji osoby, które pełnomocnik reprezentuje, czyli w tej sprawie skarżącego J.M. Zdaniem NSA, Sąd I instancji trafnie ocenił, że skoro przesyłka zawierająca decyzję SKO została przesłana na adres podany przez pełnomocnika skarżącego i doręczona dorosłemu domownikowi, to opóźnienie jej przekazania i tym samym zwłoka w dokonaniu wymaganej czynności, nie nastąpiła bez winy pełnomocnika skarżącego, a w konsekwencji samego skarżącego. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić zatem należy, że pełnomocnik profesjonalny nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własny interes, jak również interes swego mocodawcy. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.