II GZ 139/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 768/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 30 grudnia 2022 r. nr SKO-RD-4120-120/22 w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 768/23, rozpoznając skargę R. O. (skarżący, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu (organ) z dnia 30 grudnia 2022 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 30 grudnia 2022 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty. Zarządzeniem z dnia 19 maja 2023 r. Przewodnicząca Wydziału III WSA w Krakowie wezwała skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 złotych, jednocześnie pouczając go o siedmiodniowym terminie dokonania tej czynności oraz rygorze jego uchybienia. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 czerwca 2023 r. Strona w dniu 26 czerwca 2023 r. wniosła do Sądu potwierdzenie dokonania tym dniu opłaty od skargi z jednoczesnym wnioskiem o zaakceptowanie tej opłaty, pomimo jej uiszczenia z uchybieniem terminu. Skarżący stwierdził, że załącza zaświadczenie lekarskie, mające potwierdzać jego "niezdolność do racjonalnego dysponowania czasem" z powodu bardzo bolesnej kontuzji, która groziła mu inwalidztwem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi doręczono skarżącemu 14 czerwca 2023 r. W związku z tym siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności upłynął w dniu 21 czerwca 2023 r. (środa), natomiast skarżący uiścił wpis 26 czerwca 2023 r., a zatem niewątpliwie po wyznaczonym do tego terminie. WSA podkreślił również, że w jego ocenie, skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Przede wszystkim w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący w sposób lakoniczny i ogólnikowy stwierdził, że powodem uchybienia terminu była bardzo bolesna kontuzja grożąca inwalidztwem, która sprawiała, że "inne sprawy przestawały być dla niego ważne". Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że choroba może usprawiedliwiać niezachowanie terminu, ale tylko wówczas, gdy rzeczywiście uniemożliwia podjęcie czynności procesowej i wyłącza stronę z jakiejkolwiek możliwości działania i podejmowania decyzji. Z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu oraz załączonego wydruku zaświadczenia nie wynikają natomiast tego rodzaju okoliczności. Skoro zaś skarżący nie wykazał niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., należało odmówić przywrócenia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 86 § 2 p.p.s.a. oraz wniósł o "udzielenie zabezpieczenia poprzez zawieszenie wykonalności ostatecznej decyzji" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 19 maja 2023 r., nr SKO-RD-4120-120/22, z uwagi na fakt, że przepis, na podstawie którego doszło do cofnięcia uprawnień, w chwili obecnej jest badany przez Trybunał Konstytucyjny, a brak możliwości wykonywania przez skarżącego funkcji diagnosty może spowodować znaczne straty oraz nieodwracane skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie dochowania terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r., II GZ 291/22; wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1153/96). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela ustalenia Sądu I instancji i uznaje, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny, że nie była w stanie osobiście lub za pośrednictwem innych osób dotrzymać ustawowego terminu do dokonania czynności uiszczenia wpisu od skargi. Jakkolwiek wykazanie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu nie wymaga udowodnienia okoliczności ekskulpacyjnych, to jednak wnioskodawca jest zobowiązany wskazać takie przesłanki faktyczne, które co najmniej uprawdopodabniają wniosek, że według racjonalnej i zobiektywizowanej oceny nie można mu przypisać winy za niedokonanie w terminie czynności procesowych ze względu na zewnętrzne i niezależne od niego okoliczności, które uniemożliwiły działanie terminowe i których nie można było przezwyciężyć nawet przy dołożeniu należytej staranności. Tymczasem, jak wynika z ustaleń Sądu Wojewódzkiego, przywołane przez skarżącego problemy zdrowotne związane z "bolesną kontuzją" nie świadczą o obiektywnej niemożności dochowania terminu procesowego do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący miał bowiem możliwość takiego zorganizowania swoich spraw, aby – w sytuacji niemożności osobistego działania – dochować ustawowego terminu do dokonania czynności procesowej za pośrednictwem osób trzecich. Również dołączone do zażalenia pismo z dnia 30 października 2023 r. (zatytułowane "Opinia psychologiczna") nie podważa powyższego wniosku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.