II GZ 133/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 986/23 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 września 2023 r., nr SKO.K/41.3/1645/2023/18006/AW w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 986/23, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 września 2023 r., w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem z dnia 13 listopada 2023 r., pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącego. Dla dokonania tej czynności wyznaczony został siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencję zawierającą wezwanie skutecznie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 listopada 2023 r. WSA w Gliwicach stwierdził, że pomimo prawidłowego wezwania zawierającego pouczenie o konsekwencjach prawnych niedokonania powyższej czynności, pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braku formalnego skargi w zakreślonym terminie, co skutkowało jej odrzuceniem. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości, dopuszczenia dowodu z fotografii danych z portalu potwierdzających wysyłkę odpowiedzi w terminie (w dniu 28 listopada 2023 r., o godz. 15:18) oraz pobrania z portalu sądowego WSA w Gliwicach odpowiedzi w formie elektronicznej. Ponadto skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych na wypadek uznania elektronicznej odpowiedzi zawierającej uzupełnienie braków formalnych za nieskuteczne z jakiegoś powodu. W przypadku odmowy uznania elektronicznego uzupełnienia danych za skuteczne, wniesiono o przywrócenie terminu do uzupełnienia danych na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., a także o przyjęcie pisma zawierającego uzupełnienie danych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 § 5 p.p.s.a. w stopniu mającym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych, gdyż w dniu 28 listopada 2023 r., o godz. 15:18 przez zakładkę – ODPOWIEDŹ – wysłała pismo zawierające numer PESEL skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że bezpośrednio po odbiorze w formie elektronicznej wezwania do uzupełnienia braków formalnych w dniu 28 listopada 2023 r., pełnomocnik skarżącego podał jego numer PESEL, a zatem był przekonany o uzupełnieniu braków formalnych w zakreślonym przez Sąd terminie. W ocenie skarżącego, w tej sytuacji jego skarga nie zawierała żadnych braków, więc jej odrzucenie było bezpodstawne. Dopiero po otrzymaniu odpisu postanowienia pełnomocnik skarżącego dowiedział się, że czynność elektroniczna nie została uwzględniona przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu, Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę, ponieważ jej brak formalny nie został usunięty w siedmiodniowym terminie. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pismo procesowe strony, oprócz wymogów określonych w art. 46 § 1 p.p.s.a., powinno zawierać - gdy jest pierwszym pismem w sprawie - także numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Brak wskazania numeru PESEL strony skarżącej stanowi brak formalny skargi, bez względu na to, czy numer PESEL znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje Sąd (vide: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22). Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny środka prawnego, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu, Sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącego doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego (w postaci dokumentu elektronicznego) 28 listopada 2023 r. (urzędowe poświadczenie doręczenia k. 47). Siedmiodniowy termin na uzupełnienie wskazanego braku upłynął zatem w dniu 5 grudnia 2023 r. W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż niewykonanie powyższego wezwania we wskazanym terminie musiało skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż z dołączonego do zażalenia wydruku fotografii nie wynika co zostało wysłane w dniu 28 listopada 2023 r. o godz. 15:18, a także kto jest odbiorcą wysłanej korespondencji. Dołączony wydruk nie jest dokumentem, który podważa stanowisko Sądu I instancji w zakresie niedopełnienia obowiązku wykonania wezwania w ustawowym terminie przez profesjonalnego pełnomocnika występującego w imieniu skarżącego. Należy w tym miejscu wskazać, że osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09). Tym samym na etapie składania zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego, pełnomocnik skarżącego zobowiązany był do wykazania takich dowodów, które pozwalałyby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na dokonanie w oparciu o nie pełnej analizy podjętych przez niego czynności. Jak wskazano powyżej, nadesłana wraz z zażaleniem fotografia ekranu z wyświetlonym portalem oraz dokonanymi w określonych datach wysyłkami korespondencji nie stanowi dowodu na to, iż w zakreślonym terminie został uzupełniony dostrzeżony brak skargi, a przesyłka wysłana w dniu 28 listopada o godzinie 15:18 zawierała brakujący numer PESEL skarżącego i została skierowana właśnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż pełnomocnik skarżącego wraz z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi, równocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi, a także załączył do niego pismo zawierające uzupełnienie brakujących danych. Kolizja środków prawnych, składanych na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. (wniosek o przywrócenie terminu) i art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. (zażalenie na odrzucenie skargi), wynika z tego, że wykluczają się one wzajemnie. Przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej możliwe jest dopiero wtedy, gdy czynność ta nie została w terminie dokonana lub była bezskuteczna, ponieważ termin na jej wykonanie upłynął. W takiej sytuacji, wniosek o przywrócenie terminu, złożony na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a., będzie podlegał rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OZ 460/23 i przywołane tam orzecznictwo; powołane orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności ustalenia bowiem wymaga, czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminu, co powinno być przesądzone przez sąd II instancji przy rozpoznaniu zażalenia. Wyprowadzone zatem w zażaleniu argumenty i wnioski na okoliczność przywrócenia terminu, nie mogły na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego podlegać analizie i odnieść oczekiwanego przez stronę skutku w postaci przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Prawidłowo bowiem Sąd I instancji najpierw nadał bieg zażaleniu skarżącego. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności przyjąć należy, że WSA zasadnie postanowił o odrzuceniu wniesionej skargi, której braku formalnego strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W następnej kolejności Sąd I instancji nada bieg złożonemu wraz z zażaleniem w jednym piśmie procesowym wnioskowi o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.